# Livial > Tibolon · 2,5 mg · Tabletki ## Szczegóły leku - **Nazwa:** Livial - **Nazwa powszechna:** Tibolonum - **Substancja czynna:** [Tibolon](https://apteka.online/odpowiedniki/tibolonum) - **Moc:** 2,5 mg - **Postać farmaceutyczna:** Tabletki - **Droga podania:** doustna - **Kategoria dostępności:** Rp - **Kod ATC:** G03DC05 - **Liczba opakowań:** 1 - **Numer pozwolenia:** 01580 - **Podmiot odpowiedzialny:** Organon Polska Sp. z o.o. - **Producent:** N.V. Organon, Holandia - **Status RPL:** Produkt aktywny - **Wersja HTML:** https://apteka.online/katalog-lekow/hormony-plciowe-i-modulatory-ukladu-plciowego/livial-tabl-2-5-mg-organon - **Wersja Markdown:** https://apteka.online/katalog-lekow/hormony-plciowe-i-modulatory-ukladu-plciowego/livial-tabl-2-5-mg-organon.md ## Dokumenty PDF - Ulotka leku PDF: https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/3945/leaflet - ChPL PDF: https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/3945/characteristic ## Dostępne opakowania (1) | Opakowanie | EAN | Kategoria | Cena (refundacja) | Dostępność | Kup teraz | |---|---|---|---|---|---| | 28 tabl. | 5909990158010 | Rp | — | Bardzo dobrze dostępny (5/5) | — | ## Wskaźnik dostępności Wskaźnik dostępności to orientacyjne oszacowanie naszego autorskiego algorytmu. Ma charakter wyłącznie poglądowy i może różnić się od rzeczywistego stanu w konkretnej aptece. - Bardzo dobrze dostępny (5/5) - Dobrze dostępny (4/5) - Trudno dostępny (2/5) - Niedostępny (1/5) - Brak danych Produkty lecznicze o dobrej i bardzo dobrej dostępności zazwyczaj możesz zamówić na następny dzień w aptece. Przejdź do katalogu aptek, aby znaleźć numer telefonu do apteki w Twojej okolicy. Przed rozmową z farmaceutą przygotuj kod e-recepty oraz Twój numer PESEL lub osoby, na którą wystawiona jest recepta. ## Ulotka dla pacjenta ### 1. Co to jest lek Livial i w jakim celu się go stosuje? Livial jest lekiem stosowanym w Hormonalnej Terapii Zastępczej (HTZ). Lek Livial zawiera tibolon – substancję, która wywiera korzystny wpływ na różne tkanki i narządy organizmu, w tym na kości. Lek Livial jest stosowany u kobiet po menopauzie, u których ostatnie naturalne krwawienie wystąpiło co najmniej 12 miesięcy wcześniej. Lek Livial stosowany jest w następujących przypadkach: Łagodzenie dolegliwości występujących po menopauzie W okresie okołomenopauzalnym zmniejsza się ilość estrogenów wytwarzanych przez organizm kobiety. Może to powodować objawy polegające na uderzeniach gorąca występujących na twarzy, szyi i klatce piersiowej. Lek Livial łagodzi u kobiet dolegliwości po menopauzie. Jest on przepisywany wyłącznie w przypadku, gdy występujące objawy poważnie utrudniają codzienne życie. Profilaktyka osteoporozy Po menopauzie u niektórych kobiet może rozwinąć się osteoporoza (zrzeszotnienie kości). Należy omówić z lekarzem wszelkie dostępne możliwości. U kobiet, u których występuje zwiększone ryzyko złamań z powodu osteoporozy, a inne leki nie są odpowiednie, można stosować lek Livial w celu zapobiegania osteoporozie po menopauzie. Więcej informacji dotyczących działania leku Livial – patrz punkt 6 „Inne informacje”. ### 2. Informacje ważne przed zastosowaniem leku Livial Kiedy nie stosować leku Livial: - jeśli występuje którykolwiek z poniższych czynników. Jeśli nie ma pewności, co do któregokolwiek spośród wymienionych poniżej punktów, przed rozpoczęciem stosowania leku Livial należy skontaktować się z lekarzem. Kiedy nie stosować leku Livial: • Jeśli pacjentka ma uczulenie na tibolon lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku (wymienionych w punkcie 6). • Jeśli obecnie występuje, podejrzewa się występowanie lub w przeszłości występował rak piersi. • Jeśli występują obecnie nowotwory złośliwe zależne od estrogenu lub podejrzewa się ich występowanie (np. rak błony śluzowej trzonu macicy – endometrium). • Jeśli występują krwawienia z dróg rodnych o niewyjaśnionej przyczynie. • Jeśli występuje nietypowy rozrost błony śluzowej macicy (hiperplazja endometrium), który nie jest leczony. • jeśli występuje obecnie lub występowała w przeszłości zakrzepica żylna, np. w obrębie kończyn dolnych (zakrzepica żył głębokich) lub płuc (zatorowość płucna). • Jeśli występują zaburzenia krzepliwości krwi (np. niedobór białka C, niedobór białka S lub antytrombiny). • Jeśli występują obecnie lub występowały w niedalekiej przeszłości zakrzepy w tętnicy (np. zawał serca, udar mózgu lub dusznica bolesna). • Jeśli występują obecnie lub występowały w przeszłości choroby wątroby, a czynność wątroby nie powróciła do wartości prawidłowych. • Jeśli występuje rzadka dziedziczna choroba krwi o nazwie „porfiria”. • Jeśli pacjentka jest w ciąży lub podejrzewa, że może być w ciąży. • Jeśli pacjentka karmi piersią. Jeśli którekolwiek z powyższych schorzeń wystąpi po raz pierwszy w trakcie przyjmowania leku Livial, należy natychmiast zaprzestać stosowania leku i bezzwłocznie zwrócić się do lekarza. Wywiad dotyczący stanu zdrowia i regularne wizyty kontrolne Oprócz zalet, HTZ i lek Livial niesie ze sobą również zagrożenia, które należy wziąć pod uwagę podczas podejmowania decyzji o rozpoczęciu bądź kontynuacji leczenia. Doświadczenie w leczeniu kobiet, u których wystąpiła przedwczesna menopauza (np. na skutek niewydolności jajników lub zabiegu chirurgicznego) jest ograniczone. W przypadku przedwczesnej menopauzy zagrożenia związane ze stosowaniem HTZ lub leku Livial mogą się różnić. Należy omówić tę kwestię z lekarzem. Przed rozpoczęciem stosowania HTZ lub leku Livial, lekarz powinien zebrać wywiad dotyczący stanu zdrowia pacjentki, jak również chorób występujących w rodzinie. Lekarz może zdecydować się na przeprowadzenie badania przedmiotowego, w tym badania piersi i (lub) badania ginekologicznego (w razie konieczności). Po rozpoczęciu przyjmowania leku Livial konieczne są regularne wizyty kontrolne (przynajmniej raz w roku). Podczas tych wizyt należy omówić z lekarzem korzyści i ryzyko płynące z kontynuacji przyjmowania leku Livial. Należy regularnie zgłaszać się na badania piersi według zaleceń lekarza. Ostrzeżenia i środki ostrożności Przed rozpoczęciem leczenia należy zgłosić lekarzowi występowanie w przeszłości którejkolwiek z chorób wymienionych poniżej, ponieważ podczas przyjmowania leku Livial objawy mogą wystąpić ponownie lub nasilić się. W takim przypadku należy częściej zgłaszać się na wizyty kontrolne: • mięśniaki gładkokomórkowe macicy • rozrost błony śluzowej poza jamą macicy (endometrioza) lub nadmierny rozrost błony śluzowej macicy (hiperplazja endometrium) w przeszłości • zwiększone ryzyko wystąpienia zakrzepicy (patrz „Zakrzepica żylna”) • zwiększone ryzyko wystąpienia nowotworów zależnych od estrogenu (np. występowanie raka piersi u matki, siostry lub babci) • nadciśnienie tętnicze • choroby wątroby, np. łagodny nowotwór wątroby • cukrzyca • kamica żółciowa • migrena lub silne bóle głowy • choroby układu immunologicznego o charakterze wielonarządowym (np. toczeń rumieniowaty układowy) • padaczka • astma • choroba błony bębenkowej ucha prowadząca do upośledzenia słuchu (otoskleroza) • bardzo wysokie stężenie tłuszczów (triglicerydów) we krwi • zatrzymywanie płynów w organizmie spowodowany chorobą serca lub nerek Należy niezwłocznie poinformować lekarza w przypadku jakichkolwiek zmian stanu zdrowia podczas stosowania leku Livial. HTZ może czasami powodować zatrzymanie płynów w organizmie (obrzęki). Kiedy zaprzestać stosowania leku Livial i bezzwłocznie zwrócić się do lekarza W przypadku wystąpienia któregokolwiek z poniżej wymienionych chorób podczas przyjmowania HTZ lub leku Livial: • którakolwiek z chorób wymienionych w punkcie „Kiedy nie stosować leku Livial” • zażółcenie skóry lub białkówek oczu (żółtaczka), mogące wskazywać na chorobę wątroby • zwiększone ciśnienie tętnicze (mogące objawiać się bólem głowy, zmęczeniem, zawrotami głowy) • bóle głowy o charakterze migrenowym występujące po raz pierwszy • ciąża • podejrzenie objawów zakrzepu takich jak: - bolesny obrzęk i zaczerwienienie skóry kończyn dolnych - nagły ból w obrębie klatki piersiowej - trudności w oddychaniu Więcej informacji – patrz punkt „Zakrzepica żylna”. Uwaga: Lek Livial nie jest środkiem antykoncepcyjnym. U pacjentek w wieku poniżej 50 lat oraz w przypadku, gdy ostatnie krwawienie miesięczkowe wystąpiło mniej niż 12 miesięcy temu może być konieczne stosowanie dodatkowych metod zapobiegania ciąży. Należy zwrócić się do lekarza po poradę. HTZ a nowotwory złośliwe Nadmierny rozrost błony śluzowej macicy (hiperplazja endometrium) i rak błony śluzowej trzonu macicy (rak endometrium) Istnieją doniesienia i badania dotyczące nadmiernego rozrostu endometrium lub raka błony śluzowej trzonu macicy u kobiet stosujących lek Livial. Ryzyko rozwoju raka trzonu macicy zwiększa się wraz z czasem trwania terapii lekiem Livial. Nieregularne krwawienie Podczas pierwszych 3-6 miesięcy stosowania leku Livial mogą występować nieregularne krwawienia lub plamienia. Jednakże, jeśli krwawienie: • występuje nadal po upływie pierwszych 6 miesięcy, • pojawia się po 6 miesiącach od rozpoczęcia przyjmowania leku Livial, • utrzymuje się nawet po zaprzestaniu przyjmowania leku Livial, należy jak najszybciej zwrócić się do lekarza. Rak piersi Dane potwierdzają, że przyjmowanie tibolonu zwiększa ryzyko wystąpienia raka piersi. Dodatkowe ryzyko zależy od tego, jak długo pacjentka stosuje tibolon. W badaniach dotyczących stosowania HTZ stwierdzono, że po zakończeniu przyjmowania HTZ dodatkowe ryzyko zmniejsza się z czasem, ale ryzyko może się utrzymywać przez 10 lat lub dłużej, jeśli kobieta stosowała HTZ ponad 5 lat. Nie ma danych na temat utrzymywania się ryzyka po zaprzestaniu leczenia tibolonem, ale nie można wykluczyć podobnego zjawiska. Porównanie U kobiet przyjmujących lek Livial występuje mniejsze ryzyko wystąpienia raka piersi niż u kobiet stosujących złożoną hormonalną terapię zastępczą i porównywalne ryzyko, jak u kobiet stosujących tylko estrogenową HTZ. • Należy regularnie badać piersi i zwrócić się do lekarza w przypadku stwierdzenia wszelkich zmian takich jak: - zagłębienia w skórze - zmiany brodawek - jakichkolwiek widocznych bądź wyczuwalnych guzków. Rak jajnika Rak jajnika występuje rzadko - znacznie rzadziej, niż rak piersi. Stosowanie HTZ obejmującej tylko estrogeny lub skojarzenie estrogenów i progestagenów wiąże się z nieznacznie zwiększonym ryzykiem raka jajnika. Ryzyko raka jajnika zależy od wieku. Na przykład, u kobiet w wieku od 50 do 54 lat, które nie stosują HTZ, rak jajnika zostanie rozpoznany w okresie 5 lat u około 2 na 2000 kobiet. U kobiet, które przyjmowały HTZ przez 5 lat, wystąpi u około 3 kobiet na 2000 stosujących (tj. około jeden dodatkowy przypadek). Przy zastosowaniu leku Livial ryzyko rozwoju raka jajnika jest zbliżone do ryzyka występującego w przypadku innych rodzajów HTZ. Wpływ na serce i krążenie Zakrzepica żylna Ryzyko wystąpienia zakrzepicy żylnej u kobiet stosujących HTZ jest około 1,3–3 razy większe niż u kobiet nieprzyjmujących takiej terapii, szczególnie w pierwszym roku stosowania. Zakrzepy mogą być niebezpieczne. Jeśli zakrzep przemieści się do płuc, może spowodować ból w obrębie klatki piersiowej, uczucie duszności, omdlenia, a nawet zgon. Większe prawdopodobieństwo tworzenia się zakrzepów żylnych pojawia się w starszym wieku, jak również w przypadku niżej wymienionych czynników, o których należy powiedzieć lekarzowi (jeśli występują): • ciąża lub niedawny poród • stosowanie estrogenów • niemożność poruszania się (chodzenia) przez dłuższy czas z powodu poważnego zabiegu chirurgicznego, urazu lub choroby (w przypadku koniecznej operacji patrz również punkt 3) • znaczna nadwaga (wskaźnik masy ciała WMC powyżej 30 kg/m2) • wszelkie zaburzenia krzepliwości krwi wymagające długotrwałego leczenia przeciwzakrzepowego • występowanie w przeszłości u któregokolwiek z członków rodziny zakrzepów w obrębie kończyn dolnych, płuc lub innych narządów • toczeń rumieniowaty układowy • nowotwór złośliwy. Objawy zakrzepicy – patrz punkt „Kiedy zaprzestać stosowania leku Livial i bezzwłocznie zwrócić się do lekarza”. Porównanie Szacuje się, że wśród kobiet w wieku 50-59 lat, które nie stosują HTZ średnio u 4–7 na 1000 w okresie 5 lat wystąpi zakrzepica. U kobiet w tym samym wieku stosujących estrogenowo-progestagenową HTZ przez okres 5 lat wartość ta wyniesie 9–12 na 1000 kobiet (tj. dodatkowo 5 przypadków). W przypadku stosowania leku Livial zwiększone ryzyko rozwoju zakrzepicy żylnej jest mniejsze niż przy stosowaniu innych rodzajów HTZ. Choroba serca (zawał mięśnia sercowego) Nie istnieją dowody na to, że lek Livial lub HTZ zapobiega zawałom mięśnia sercowego. U kobiet w wieku powyżej 60 lat stosujących estrogenowo-progestagenową HTZ istnieje nieznacznie większe prawdopodobieństwo rozwoju choroby serca niż u osób niestosujących HTZ. Ponieważ ryzyko rozwoju chorób serca jest ściśle uzależnione od wieku, liczba dodatkowych przypadków choroby serca na skutek stosowania estrogenowo-progestagenowej HTZ jest bardzo mała wśród zdrowych kobiet zbliżających się do menopauzy, natomiast zwiększa się w starszym wieku. Nie istnieją dowody na to, że ryzyko zawału mięśnia sercowego w przypadku stosowania leku Livial różni się od ryzyka występującego przy stosowaniu innych rodzajów HTZ. Udar mózgu Ostatnie badania wykazały, że stosowanie HTZ i leku Livial zwiększa ryzyko udaru mózgu. To zwiększone ryzyko obserwowano głównie w grupie kobiet po menopauzie w wieku powyżej 60 lat. Porównanie Szacuje się, iż wśród kobiet nie stosujących leku Livial średnia liczba udarów, które wystąpią w ciągu 5 lat, wynosi 3 na 1000 osób w wieku 50-59 lat, a wśród kobiet w tej grupie wiekowej przyjmujących lek Livial liczba ta wynosi 7 na 1000 osób (tj. dodatkowo 4 przypadki). Wśród kobiet w wieku 60-69 lat niestosujących leku Livial, średnia liczba udarów, które wystąpią w ciągu 5 lat wynosi 11 na 1000 osób, a wśród kobiet w tej grupie wiekowej przyjmujących lek Livial liczba ta wynosi 24 na 1000 osób (tj. dodatkowo 13 przypadków). Inne schorzenia HTZ nie zapobiega utracie pamięci. Niektóre dane wskazują na większe ryzyko utraty pamięci u kobiet rozpoczynających stosowanie HTZ w wieku powyżej 65 lat. Należy zwrócić się do lekarza po poradę. Lek Livial a inne leki Niektóre leki mogą wpływać na działanie leku Livial, co może prowadzić do występowania nieregularnych krwawień. Dotyczy to następujących leków: • Leki przeciwzakrzepowe (np. warfaryna) • Leki przeciwpadaczkowe (np. fenobarbital, fenytoina i karbamazepina) • Leki przeciwgruźlicze (np. ryfampicyna) • Preparaty ziołowe zawierające ziele dziurawca (Hypericum perforatum). Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach przyjmowanych przez pacjentkę obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjentka planuje stosować również tych, które wydawane są bez recepty, preparatach ziołowych oraz innych produktach naturalnych. Livial z jedzeniem i piciem Spożywanie pokarmów i płynów nie ma wpływu na przyjmowanie leku Livial. Ciąża i karmienie piersią Lek Livial jest przeznaczony do stosowania wyłącznie u kobiet po menopauzie. W przypadku zajścia w ciążę należy przerwać stosowanie leku Livial i poradzić się lekarza. Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn Według obecnych danych lek Livial nie ma wpływu na czujność i koncentrację. Lek Livial zawiera laktozę. Jeżeli u pacjentki stwierdzono nietolerancję niektórych cukrów, pacjentka powinna skontaktować się z lekarzem przed przyjęciem leku Livial. ### 3. Jak stosować lek Livial? Livial przeznaczony jest do stosowania doustnego. Należy przyjmować jedną tabletkę na dobę. Tabletkę należy połknąć, popijając niewielką ilością wody lub innego płynu. Lek należy przyjmować codziennie o tej samej porze. Blistry z tabletkami leku Livial są oznakowane za pomocą dni tygodnia. Kurację należy rozpocząć przyjmując tabletkę oznakowaną właściwym dniem. Przykładowo, jeżeli pierwszą tabletkę przyjmujemy w poniedziałek, należy przyjąć tabletkę oznaczoną w górnym rzędzie opakowania jako poniedziałek i kontynuować przyjmowanie w kolejne dni tygodnia aż do opróżnienia opakowania. Pierwszą tabletkę z następnego opakowania należy przyjąć w dniu następnym, nie robiąc żadnej przerwy. W przypadku naturalnej menopauzy leku Livial nie należy stosować przed upływem dwunastu miesięcy od ostatniego krwawienia miesiączkowego. W przypadku rozpoczęcia przyjmowania leku Livial wcześniej może wzrosnąć ryzyko wystąpienia nieregularnych krwawień z pochwy. W celu leczenia objawów lekarz przepisze najmniejszą dawkę przeznaczoną do stosowania przez jak najkrótszy czas. W przypadku wrażenia, że działanie leku Livial jest za mocne lub za słabe, należy zwrócić się do lekarza. Zastosowanie większej niż zalecana dawki leku Livial W razie przyjęcia większej niż zalecana dawki leku Livial, należy niezwłocznie zwrócić się do lekarza lub farmaceuty. W przypadku przyjęcia kilku tabletek jednocześnie, nie ma powodu do obaw, jednakże należy niezwłocznie powiadomić o tym lekarza. Objawami przedawkowania mogą być nudności, wymioty lub krwawienie z pochwy. Pominięcie zastosowania leku Livial Należy jak najszybciej przyjąć pominiętą tabletkę, chyba że od przyjęcia poprzedniej tabletki upłynęło więcej niż 12 godzin. W takim przypadku należy ją pominąć, a następną dawkę przyjąć o zwykłej porze. Nie należy stosować dawki podwójnej w celu uzupełnienia pominiętej dawki. Zabieg chirurgiczny Przed spodziewaną operacją należy powiadomić lekarza o stosowaniu leku Livial. W celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia zakrzepicy żylnej może być konieczne zaprzestanie stosowania leku Livial na 4 do 6 tygodni przed operacją (patrz punkt 2 „Zakrzepica żylna”). Lekarz zdecyduje, kiedy można ponownie rozpocząć stosowanie leku Livial. ### 4. Możliwe działania niepożądane Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią. W porównaniu z kobietami niestosującymi HTZ, u kobiet stosujących taką terapię częściej odnotowuje się następujące choroby: • rak piersi • nieprawidłowy rozrost lub rak błony śluzowej macicy (hiperplazja lub rak endometrium) • rak jajnika • zakrzepica żylna w obrębie kończyn dolnych i płuc (żylna choroba zakrzepowo-zatorowa) • choroby serca • udar • możliwa utrata pamięci (demencja) w przypadku rozpoczęcia stosowania HTZ w wieku powyżej 65 lat. Więcej informacji na temat powyższych działań niepożądanych – patrz punkt 2. Często występującymi działaniami niepożądanymi obserwowanymi w badaniach klinicznych (występującymi u co najmniej 1 na 100 do 1 na 10 kobiet stosujących Livial) są: • ból podbrzusza, • nietypowe nadmierne owłosienie, • upławy, • zgrubienie warstw endometrium (błony śluzowej macicy), • krwotok występujący po menopauzie, • tkliwość piersi, • świąd narządów płciowych, • kandydoza pochwy, • krwotok z pochwy, • ból w obrębie miednicy, • dysplazja szyjki macicy, • wydzielina z narządu rodnego, • zapalenie sromu i pochwy, • zwiększenie masy ciała, • nieprawidłowy wymaz szyjki macicy. Do niezbyt często występujących działań niepożądanych (występujących u co najmniej 1 na 1000 do 1 na 100 kobiet stosujących Livial) należy: • trądzik, • dyskomfort piersi, • zakażenia grzybicze, • grzybica pochwy, • ból brodawek sutkowych. Inne działania niepożądane obserwowane po wprowadzeniu leku Livial do obrotu to: • zawroty głowy, • wysypka, świąd, dermatoza łojotokowa, • ból głowy, migrena, • zaburzenia widzenia (w tym niewyraźne widzenie), • zaburzenia żołądkowo- jelitowe, • depresja, • zatrzymywanie płynów, obrzęki, • bóle stawów i mięśni, • zaburzenia czynności wątroby. Większość tych działań niepożądanych ma łagodny przebieg. Zgłaszano przypadki raka piersi i rozrostu endometrium oraz raka endometrium u kobiet przyjmujących lek Livial. Jeżeli wystąpi krwawienie lub plamienie z pochwy bądź też którykolwiek z wymienionych powyżej objawów ulegnie nasileniu albo nie będzie ustępował, należy powiadomić o tym lekarza. W przypadku stosowania innych rodzajów HTZ zgłaszano następujące działania niepożądane: • choroby pęcherzyka żółciowego • zmiany skórne, takie jak: - przebarwienia skóry (zwłaszcza w obrębie twarzy i szyi) znane jako ostuda ciążowa; - bolesne, czerwonawe guzki skórne (rumień guzowaty); - wysypka ze zlokalizowanym zaczerwienieniem, obrzękiem lub owrzodzeniem (rumień wielopostaciowy i plamica naczyniowa). Zgłaszanie działań niepożądanych Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione w ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi lub farmaceucie. Działania niepożądane można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, Tel.: + 48 22 49 21 301, Faks: + 48 22 49 21 309, Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu. Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat bezpieczeństwa stosowania leku. ### 5. Jak przechowywać lek Livial? Lek należy przechowywać w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci. Przechowywać w temperaturze od 2ºC do 25ºC. Chronić od światła i wilgoci. Należy sprawdzić czy na opakowaniu umieszczone są informacje dotyczące specjalnych warunków przechowywania. Nie stosować tego leku po upływie terminu ważności zamieszczonego na pudełku i blistrze po „EXP”. Termin ważności oznacza ostatni dzień podanego miesiąca. Leków nie należy wyrzucać do kanalizacji ani domowych pojemników na odpadki. Należy zapytać farmaceutę, jak usunąć leki, których się już nie używa. Takie postępowanie pomoże chronić środowisko. ### 6. Zawartość opakowania i inne informacje Najważniejszymi naturalnymi hormonami płciowymi u kobiet są estrogeny i progesteron. Są one niezbędne dla prawidłowego rozwoju płciowego i funkcjonowania kobiet, jak również odgrywają istotną rolę w kontroli cyklu miesiączkowego. Estrogeny odgrywają też ważną rolę w tworzeniu kości. Kość budowana jest w okresie młodzieńczym, natomiast maksymalna masa kostna osiągana jest w wieku 20–30 lat. Po tym czasie masa kości zmniejsza się, początkowo powoli, lecz z czasem utrata tkanki kostnej nasila się, zwłaszcza po menopauzie. Okres okołomenopauzalny występuje zwykle u kobiet w wieku około 50 lat, kiedy jajniki stopniowo przestają wytwarzać estrogeny. Jeżeli jajniki usunięte są chirurgicznie przed menopauzą, spadek wytwarzania hormonów następuje gwałtownie. Ustanie wytwarzania estrogenów prowadzi do pojawienia się dobrze znanych objawów, takich jak uderzenia gorąca i nocne poty. Ponadto niedobór hormonów płciowych może powodować suchość pochwy i zmniejszenia grubości wyściełającej ją błony śluzowej. W wyniku tego stosunek płciowy może stać się bolesny, jak również częściej występować mogą infekcje pochwy. Problemy fizyczne mogą u niektórych kobiet współistnieć ze zmianami nastroju, zdenerwowaniem, depresją, drażliwością i utratą popędu płciowego. Często niezauważanym problemem jest szybsza utrata gęstości kości w okresie okołomenopauzalnym i po menopauzie. Kości stopniowo stają się kruche i są podatne na złamania (osteoporoza), zwłaszcza kości kręgosłupa, stawów biodrowych i nadgarstków. Osteoporoza może także przyczynić się do wystąpienia bólów pleców, zmiany ich kształtu (okrągłe plecy) oraz zmniejszenia wzrostu ciała. Lek Livial zawiera tibolon, substancję, która wywiera korzystny wpływ na różne tkanki i narządy organizmu, zmniejszając objawy menopauzy, takie jak uderzenia gorąca i nocne poty. Tibolon pozytywnie wpływa na błonę wyściełającą pochwę oraz na nastrój i popęd seksualny. Lek Livial może także zahamować proces spadku gęstości kości, pojawiający się po menopauzie w kościach kręgosłupa, stawach biodrowych i nadgarstkach. W przeciwieństwie do innych rodzajów hormonalnej terapii zastępczej Livial nie stymuluje błony śluzowej macicy, zatem leczenie za pomocą leku Livial nie powoduje comiesięcznych krwawień. Co zawiera lek Livial • Substancją czynną leku jest 2,5 mg tibolonu • Pozostałe składniki to: skrobia ziemniaczana, magnezu stearynian, palmitynian askorbylu, laktoza. Jak wygląda lek Livial i co zawiera opakowanie Tabletki leku Livial, 2,5 mg są koloru białego, z oznaczeniem „MK2” po jednej stronie i „Organon” po drugiej. 28 tabletek w blistrze PVC/Al, w tekturowym pudełku. Podmiot odpowiedzialny i wytwórca Podmiot odpowiedzialny Organon Polska Sp. z o.o. ul. Marszałkowska 126/134 00-008 Warszawa Tel.: + 48 22 306 57 64 dpoc.poland@organon.com Wytwórca N.V. Organon, Kloosterstraat 6, 5349 AB Oss, Holandia ## Charakterystyka produktu leczniczego (ChPL) CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO ### 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Livial, 2,5 mg, tabletki ### 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda tabletka zawiera 2,5 mg tibolonu (Tibolonum). Substancja pomocnicza o znanym działaniu: laktoza. Pełny wykaz substancji pomocniczych, patrz punkt 6.1. ### 3. POSTAĆ FARMACEUTYCZNA Tabletki. Tabletki są białe, okrągłe i płaskie ze skośnie ściętym brzegiem, o średnicy 6 mm i oznaczeniem „MK” nad cyfrą „2” po jednej stronie i napisem „Organon” po drugiej. ### 4. SZCZEGÓŁOWE DANE KLINICZNE #### 4.1 Wskazania do stosowania • Leczenie objawów niedoboru estrogenów u kobiet po menopauzie, u których menopauza wystąpiła przed ponad rokiem. • Zapobieganie osteoporozie u kobiet po menopauzie, u których występuje wysokie ryzyko złamań w przyszłości, a inne leki stosowane w zapobieganiu osteoporozie nie są tolerowane bądź są przeciwwskazane. Decyzja o przepisaniu produktu leczniczego Livial powinna zostać podjęta indywidualnie dla każdej kobiety, biorąc pod uwagę ogólne ryzyko. U pacjentek w wieku powyżej 60 lat, należy szczególnie rozważyć ryzyko wystąpienia udaru mózgu (patrz punkty 4.4 i 4.8). #### 4.2 Dawkowanie i sposób podawania Dawkowanie Należy przyjmować jedną tabletkę na dobę. U osób w podeszłym wieku modyfikacja dawki nie jest konieczna. Tabletkę należy połknąć, popijając niewielką ilością wody lub innego płynu, codziennie najlepiej o tej samej porze. Dla rozpoczęcia i kontynuacji leczenia objawów pomenopauzalnych powinna być zastosowana najmniejsza skuteczna dawka przez jak najkrótszy czas (patrz także punkt 4.4). Podczas leczenia produktem leczniczym Livial nie należy podawać osobno progestagenu. Rozpoczęcie leczenia produktem leczniczym Livial U kobiet w okresie fizjologicznej menopauzy należy rozpocząć leczenie produktem leczniczym Livial po upływie co najmniej 12 miesięcy od ostatniego krwawienia miesiączkowego. W przypadku menopauzy wywołanej chirurgicznie leczenie produktem leczniczym Livial można rozpocząć natychmiast. W celu wykluczenia zmian nowotworowych, przed rozpoczęciem stosowania produktu leczniczego Livial należy zdiagnozować każde nieregularne lub nieplanowe krwawienie z pochwy, zarówno u pacjentek stosujących, jak i niestosujących Hormonalnej Terapii Zastępczej HTZ (patrz punkt 4.3). Rozpoczęcie leczenia produktem leczniczym Livial u pacjentek stosujących poprzednio inne produkty (terapia sekwencyjna lub ciągła złożona) stosowane w Hormonalnej Terapii Zastępczej (HTZ) Przy przejściu z sekwencyjnej HTZ leczenie produktem leczniczym Livial należy rozpocząć w dniu następującym po zakończeniu przyjmowania poprzedniego produktu. W przypadku przejścia z ciągłej złożonej HTZ leczenie można rozpocząć w dowolnym czasie. Postępowanie w przypadku pominięcia dawki produktu leczniczego Należy jak najszybciej przyjąć pominiętą tabletkę, chyba że opóźnienie przekracza 12 godzin. W takim przypadku nie należy przyjmować pominiętej tabletki, a następną dawkę przyjąć o zwykłej porze. Pominięcie tabletki może zwiększyć prawdopodobieństwo wystąpienia krwawienia i plamienia. #### 4.3 Przeciwwskazania • Nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1 • Ciąża i karmienie piersią • Występowanie obecnie lub w przeszłości raka piersi bądź jego podejrzenie – badanie z grupą kontrolną placebo wykazało, że produkt leczniczy Livial powoduje wzrost ryzyka nawrotu raka piersi • Występowanie obecnie złośliwych nowotworów estrogenozależnych lub ich podejrzenie (np. raka endometrium) • Krwawienia z dróg rodnych o nieznanej etiologii • Nieleczona hiperplazja endometrium • Występująca wcześniej lub obecnie żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna) • Stwierdzone zaburzenia krzepliwości krwi (np. niedobór białka C, niedobór białka S lub antytrombiny, patrz punkt 4.4) • Zaburzenia zakrzepowo-zatorowe tętnic (np. dławica piersiowa, zawał mięśnia sercowego, udar mózgu lub przemijający napad niedokrwienny) stwierdzone w wywiadzie • Ciężka choroba wątroby lub choroba wątroby w przeszłości do czasu powrotu parametrów czynności wątroby do wartości prawidłowych • Porfiria #### 4.4 Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania W leczeniu objawów menopauzy produkt leczniczy Livial powinien być stosowany wyłącznie w przypadku gdy wpływają one ujemnie na jakość życia. Co najmniej raz w roku należy dokonać oceny ryzyka i korzyści jego stosowania. Leczenie produktem leczniczym Livial można kontynuować tylko tak długo, jak długo korzyści przeważają nad ryzykiem. Ryzyko wystąpienia udaru mózgu, raka piersi i raka błony śluzowej trzonu macicy u kobiet z zachowaną macicą (patrz poniżej oraz punkt 4.8) powinno być dokładnie oszacowane indywidualnie dla każdej pacjentki, mając na uwadze indywidualne czynniki ryzyka i uwzględniając częstotliwość występowania i cechy charakterystyczne obu nowotworów oraz udaru w kategoriach reakcji pacjentek na leczenie, zachorowalności oraz śmiertelności. Dane dotyczące zagrożeń związanych ze stosowaniem HTZ lub tibolonu w leczeniu kobiet, u których wystąpiła przedwczesna menopauza, są ograniczone, jednakże ze względu na małe ryzyko bezwzględne występujące u młodszych kobiet, stosunek korzyści do ryzyka u tych pacjentek może być korzystniejszy niż u kobiet starszych. Badanie lekarskie i (lub) wizyty kontrolne • Przed rozpoczęciem lub przywróceniem HTZ lub tibolonu powinien zostać zebrany dokładny wywiad dotyczący również chorób w rodzinie. Badanie przedmiotowe (uwzględniające miednicę i piersi) powinno opierać się na wskazówkach z wywiadu, jak również na przeciwwskazaniach i środkach ostrożności. Podczas trwania leczenia zalecane są wizyty kontrolne o częstości i charakterze właściwym dla każdej pacjentki. Kobiety powinny zostać poinformowane, jakie zmiany w obrębie piersi należy zgłosić lekarzowi lub pielęgniarce (patrz punkt „Rak piersi” poniżej). Badania, w tym odpowiednie badania obrazowe np. mammografia, należy wykonywać zgodnie z obecnie obowiązującymi praktykami dotyczącymi badań przesiewowych dostosowanymi do wymogów klinicznych poszczególnych pacjentek. Stany wymagające nadzoru • W przypadku występowania poniższych schorzeń, ich wystąpienia w przeszłości i (lub) nasilenia podczas ciąży lub wcześniejszego leczenia hormonalnego pacjentka powinna zostać poddana ścisłemu nadzorowi. Należy wziąć pod uwagę, iż schorzenia te mogą nawrócić lub ulec nasileniu podczas leczenia produktem leczniczym Livial, a w szczególności: - mięśniak gładkokomórkowy (mięśniaki gładkokomórkowe macicy) lub endometrioza - czynniki ryzyka wystąpienia zaburzeń zakrzepowo-zatorowych (patrz poniżej) - czynniki ryzyka wystąpienia nowotworów estrogenozależnych, np. rak piersi u krewnych pierwszego stopnia - nadciśnienie tętnicze - choroby wątroby (np. gruczolak wątroby) - cukrzyca ze zmianami naczyniowymi lub bez zmian naczyniowych - kamica żółciowa - migrena lub bóle głowy (silne) - toczeń rumieniowaty układowy - hiperplazja endometrium w wywiadzie (patrz poniżej) - padaczka - astma - otoskleroza Wskazania do bezzwłocznego zaprzestania terapii: Leczenie powinno zostać przerwane w przypadku stwierdzenia przeciwwskazania oraz w przypadku wystąpienia: • żółtaczki lub zaburzeń czynności wątroby • istotnego wzrostu ciśnienia krwi • wystąpienia de novo bólu głowy o charakterze migrenowym Hiperplazja i rak endometrium • Dane dostępne z randomizowanych, kontrolowanych badań są sprzeczne, jakkolwiek badania obserwacyjne zgodnie wykazały zwiększone ryzyko występowania raka endometrium u kobiet, którym przepisywano produkt leczniczy Livial w normalnej praktyce klinicznej (patrz również punkt 4.8). W badaniach tych ryzyko wzrastało wraz z czasem stosowania. Na podstawie badań ultrasonograficznych dopochwowych ustalono, że tibolon zwiększa grubość endometrium. • Podczas pierwszych miesięcy leczenia mogą wystąpić krwawienia i plamienia (patrz punkt 5.1). Należy poinformować pacjentkę o konieczności zgłoszenia każdego krwawienia oraz plamienia, jeżeli utrzymuje się ono po 6 miesiącach leczenia, wystąpi po tym czasie lub utrzymuje się po zaprzestaniu leczenia. Pacjentka powinna zostać poddana badaniu ginekologicznemu, w tym biopsji endometrium, w celu wykluczenia złośliwego procesu rozrostowego endometrium. Rak piersi • Metaanaliza badań epidemiologicznych, obejmująca m.in. badanie Million Women Study (MWS), wykazała znaczny wzrost ryzyka wystąpienia raka piersi w związku ze stosowaniem dawki 2,5 mg. Ryzyko to uwidaczniało się w ciągu 3 lat stosowania i zwiększało się wraz z wydłużeniem czasu stosowania, patrz punkt 4.8. Po zaprzestaniu terapii dodatkowe ryzyko z czasem maleje, a czas powrotu do poziomu początkowego zależy od czasu trwania HTZ. Jeśli HTZ trwała ponad 5 lat, ryzyko może się utrzymywać przez 10 lat lub dłużej. Nie ma danych na temat utrzymywania się ryzyka po odstawieniu leczenia tibolonem, ale nie można wykluczyć podobnego zjawiska. Rak jajnika • Rak jajnika występuje znacznie rzadziej niż rak piersi. Z danych epidemiologicznych z dużej metaanalizy wynika nieznacznie zwiększone ryzyko, które uwidacznia się w ciągu 5 lat stosowania i zmniejsza się w czasie po odstawieniu tych środków, u kobiet przyjmujących HTZ w postaci samych estrogenów lub skojarzenia estrogenów i progestagenów. Z niektórych innych badań, w tym badania Women's Health Initiative (ang. WHI, Inicjatywa na rzecz Zdrowia Kobiet), wynika, że stosowanie skojarzonej HTZ może wiązać się z podobnym lub nieznacznie mniejszym ryzykiem (patrz punkt 4.8). W badaniu Million Women Study (ang. MWS, Badanie Miliona Kobiet) wykazano, że względne ryzyko raka jajnika związane ze stosowaniem tibolonu było podobne do ryzyka związanego ze stosowaniem innych rodzajów HTZ. Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (ŻChZZ) • Estrogenowa lub estrogenowo-progestagenowa HTZ wiązana jest z 1,3–3-krotnym zwiększeniem względnego ryzyka wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, np. zakrzepicy żył głębokich lub zatorowości płucnej. Wystąpienie powyższych epizodów jest bardziej prawdopodobne w pierwszym roku stosowania HTZ niż w okresie późniejszym (patrz punkt 4.8). W badaniu epidemiologicznym, w którym wykorzystano brytyjską bazę danych, ryzyko wystąpienia ŻChZZ w związku ze stosowaniem tibolonu było mniejsze niż w przypadku stosowania tradycyjnych HTZ, jednakże tylko niewielki odsetek kobiet stosowało wówczas tibolon, w związku z czym nie można wykluczyć niewielkiego wzrostu ryzyka w porównaniu z niestosowaniem tibolonu. • U osób ze stwierdzonym zaburzeniem krzepliwości krwi występuje zwiększone ryzyko wystąpienia ŻChZZ, które może ulec dalszemu zwiększeniu podczas stosowania HTZ lub tibolonu. W związku z tym u tych osób HTZ jest przeciwwskazana (patrz punkt 4.3). • Ogólnie uznane czynniki ryzyka ŻChZZ obejmują stosowanie estrogenów, starszy wiek, poważny zabieg chirurgiczny, przedłużające się unieruchomienie, otyłość (wskaźnik masy ciała WMC powyżej 30 kg/m2), okres ciąży i (lub) poporodowy, toczeń rumieniowaty układowy (ang. systemic lupus erythematosus - SLE) i nowotwory. Nie ma jednoznacznego stanowiska odnośnie możliwej roli żylaków w ŻChZZ. Podobnie jak u wszystkich osób po zabiegu chirurgicznym należy rozważyć podjęcie odpowiedniej pooperacyjnej profilaktyki ŻChZZ. Jeśli planowy zabieg wiąże się z dłuższym następczym unieruchomieniem pacjentki, zaleca się czasowe odstawienie tibolonu lub HTZ w okresie 4-6 tygodni przed operacją. Leczenia nie należy wznawiać aż do czasu odzyskania przez pacjentkę pełnej sprawności ruchowej. • U kobiet bez ŻChZZ w wywiadzie, których krewni pierwszego stopnia przebyli zakrzepicę w młodym wieku, można przeprowadzić badania przesiewowe po starannym rozważeniu ich ograniczeń (w badaniach tych można wykryć jedynie niewielki odsetek wad związanych z krzepliwością krwi). Jeśli stwierdzi się taką wadę, a u członków rodziny występowała zakrzepica, bądź jest to ciężka wada (np. występuje niedobór antytrombiny, niedobór białka S lub niedobór białka C albo wada złożona), stosowanie HTZ lub tibolonu jest przeciwwskazane. • W przypadku kobiet już stosujących leczenie przeciwzakrzepowe należy starannie rozważyć bilans korzyści i ryzyka stosowania HTZ lub tibolonu. • Jeżeli ŻChZZ wystąpi po wdrożeniu terapii, produkt leczniczy powinien być odstawiony. Pacjentki powinny zostać poinformowane, aby niezwłocznie skontaktować się z lekarzem w przypadku wystąpienia potencjalnych objawów choroby zakrzepowo-zatorowej (np. bolesnego obrzęku kończyny dolnej, nagłego bólu w klatce piersiowej, duszności). Choroba niedokrwienna serca • Nie istnieją dowody wynikające z kontrolowanych randomizowanych badań na zapobieganie zawałom mięśnia sercowego u kobiet ze stwierdzoną oraz niestwierdzoną chorobą niedokrwienną serca z zastosowaniem złożonej estrogenowo-progestagenowej lub wyłącznie estrogenowej HTZ. W badaniu epidemiologicznym z wykorzystaniem bazy GPRD nie znaleziono danych wskazujących na zapobieganie zawałom mięśnia sercowego u kobiet po menopauzie stosujących tibolon. Udar niedokrwienny • Tibolon zwiększa ryzyko wystąpienia udaru niedokrwiennego od pierwszego roku stosowania (patrz punkt 4.8). Ryzyko wyjściowe w dużej mierze zależy od wieku, w związku z czym wpływ tibolonu jest większy u starszych pacjentek. Inne warunki • Lek nie powinien być stosowany u pacjentek z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy (typu Lapp) lub zespołem złego wchłaniania glukozygalaktozy. • Produkt leczniczy Livial nie jest przeznaczony do stosowania jako środek antykoncepcyjny. • Leczenie produktem leczniczym Livial powoduje wyraźnie zależne od dawki zmniejszenie frakcji HDL-cholesterolu (z -16,7% dla dawki 1,25 mg tibolonu do -21,8% dla dawki 2,5 mg tibolonu po 2 latach stosowania). Całkowite stężenia triglicerydów i lipoprotein(y) są również zmniejszone. Zmniejszenie stężenia całkowitego cholesterolu i frakcji VLDL-cholesterolu nie zależą od dawki. Stężenie frakcji LDL-cholesterolu pozostają niezmienione. Znaczenie kliniczne tych wyników nie jest jeszcze znane. • Estrogeny mogą powodować zatrzymywanie płynów w organizmie, tak więc pacjentki z niewydolnością serca lub nerek powinny pozostawać pod ścisłą kontrolą. • Kobiety z istniejącą wcześniej hipertriglicerydemią powinny być dokładnie monitorowane podczas suplementacji estrogenowej lub HTZ, jako iż u osób leczonych estrogenami w tych okolicznościach zaobserwowano rzadkie przypadki znacznego zwiększenia stężenia triglicerydów w osoczu, prowadzące do zapalenia trzustki. • Leczenie produktem leczniczym Livial powoduje nieznaczne zmniejszenie stężenia globuliny wiążącej tyroksynę (TBG) i stężenia całkowitego T4. Stężenia całkowitego T3 pozostają niezmienione. Livial zmniejsza stężenie globuliny wiążącej hormony płciowe (SHBG), podczas gdy stężenie globuliny wiążącej kortykoidy (CBG) i stężenie kortyzolu w krążeniu nie zmieniają się. • Stosowanie HTZ nie poprawia funkcji poznawczych. Niektóre dane wskazują na zwiększone ryzyko demencji u kobiet rozpoczynających ciągłą złożoną lub wyłącznie estrogenową HTZ w wieku powyżej 65 lat. #### 4.5 Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji Ponieważ produkt leczniczy Livial może zwiększać fibrynolizę, może on nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych. Działanie to zostało wykazane w przypadku warfaryny. Należy zatem zachować ostrożność podczas równoczesnego stosowania produktu leczniczego Livial i leków przeciwzakrzepowych, zwłaszcza w przypadku rozpoczynania i zakończenia równoczesnego leczenia produktem leczniczym Livial. W koniecznych przypadkach należy dostosować dawkę warfaryny. Dane na temat interakcji farmakokinetycznych z tibolonem są ograniczone. W badaniu in vivo wykazano, iż jednoczesne leczenie tibolonem wpływa w umiarkowanym stopniu na farmakokinetykę substratu cytochromu P-450 3A4 – midazolamu. Na tej podstawie można oczekiwać interakcji z innymi substratami CYP3A4. Związki powodujące indukcję CYP3A4, takie jak barbiturany, karbamazepina, pochodne hydantoiny i ryfampicyna, mogą nasilać metabolizm tibolonu i wpływać na jego działanie. Preparaty ziołowe zawierające ziele dziurawca (Hypericum Perforatum) mogą indukować metabolizm estrogenów i progestagenów z udziałem CYP3A4. Z klinicznego punktu widzenia zwiększony metabolizm estrogenów i progestagenów może prowadzić do zmniejszenia działania oraz zmiany schematu krwawień miesiączkowych. #### 4.6 Wpływ na ciążę i laktację Ciąża Livial jest przeciwwskazany podczas ciąży (patrz punkt 4.3). Jeżeli ciąża wystąpi podczas leczenia produktem leczniczym Livial, leczenie należy niezwłocznie przerwać. Brak dostępnych danych dotyczących wpływu produktu leczniczego na przebieg ciąży. Badania na zwierzętach wykazały toksyczność reprodukcyjną (patrz punkt 5.3). Potencjalne zagrożenia dla ludzi nie są znane. Karmienie piersią Livial jest przeciwwskazany podczas karmienia piersią (patrz punkt 4.3). #### 4.7 Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn Nie stwierdzono, aby Livial miał jakikolwiek wpływ na czujność i koncentrację. #### 4.8 Działania niepożądane W punkcie tym opisane są działania niepożądane odnotowane w 21 kontrolowanych badaniach z zastosowaniem placebo (włączając badanie LIFT), w których 4079 kobiet otrzymywało dawki terapeutyczne (1,25 mg lub 2,5 mg) produktu leczniczego Livial, a 3476 kobiet otrzymywało placebo. Czas trwania leczenia w tych badaniach wynosił od 2 miesięcy do 4,5 lat. W tabeli 1 przedstawiono działania niepożądane, które wystąpiły istotnie statystycznie częściej podczas leczenia produktem leczniczym Livial niż podczas podawania placebo. Tabela 1. Działania niepożądane związanie ze stosowaniem produktu leczniczego Livial Klasyfikacja układów i narządów Często (≥1/100 do <1/10) Niezbyt często (≥1/ 1000 do <1/100) Zaburzenia żołądka i jelit Ból podbrzusza Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Nietypowe nadmierne owłosienie Trądzik Zaburzenia układu rozrodczego i piersi Upławy Zgrubienie warstw endometrium Krwotok pomenopauzalny Tkliwość piersi Świąd narządów płciowych Kandydoza pochwy Krwotok z pochwy Ból w obrębie miednicy Dysplazja szyjki macicy Wydzielina z narządu rodnego Zapalenie sromu i pochwy Dyskomfort piersi Zakażenia grzybicze Grzybica pochwy Ból brodawek sutkowych Badania diagnostyczne Zwiększenie masy ciała Nieprawidłowy wymaz szyjki macicy* * Większość dotyczyła zmian łagodnych. Patologia szyjki macicy (rak szyjki macicy) nie była zwiększona podczas leczenia produktem leczniczym Livial w porównaniu z placebo. Po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu obserwowano inne działania niepożądane, takie jak: zawroty głowy, wysypka, świąd, dermatoza łojotokowa, ból głowy, migrena, zaburzenia widzenia (w tym niewyraźne widzenie), zaburzenia żołądka i jelit, depresja, obrzęki, wpływ na układ mięśniowo-szkieletowy, jak np. bóle stawów i mięśni oraz zaburzenia czynności wątroby. Ryzyko rozwoju raka piersi • U kobiet stosujących złożoną terapię estrogenowo-progestagenową dłużej niż 5 lat odnotowuje się nawet 2-krotne zwiększenie ryzyka rozwoju raka piersi. • Zwiększenie ryzyka u kobiet stosujących same estrogeny i tibolon jest mniejsze niż w przypadku pacjentek stosujących leczenie skojarzone estrogen-progestagen. • Poziom ryzyka zależy od długości czasu stosowania terapii (patrz punkt 4.4). • Poniżej przedstawione są wyniki największego badania epidemiologicznego (MWS). Tabela 2. Badanie Million Women Study – oszacowane dodatkowe ryzyko rozwoju raka piersi po 5 latach stosowania terapii Przedział wiekowy (w latach) Dodatkowe przypadki na 1000 osób niestosujących wcześniej HTZ w ciągu 5 lat*2 Współczynnik ryzyka oraz 95% CI# Dodatkowe przypadki na 1000 osób stosujących HTZ w ciągu 5 lat (95% CI) Wyłącznie estrogenowa HTZ 50-65 9-12 1,2 1-2 (0-3) Złożona terapia estrogenowo-progestagenowa 50-65 9-12 1,7 6 (5-7) Tibolon 50-65 9-12 1,3 3 (0-6) ## Ogólny współczynnik ryzyka. Współczynnik ryzyka nie jest wartością stałą i zwiększa się wraz z czasem stosowania terapii. Ryzyko rozwoju raka endometrium Ryzyko rozwoju raka endometrium wynosi 5 przypadków na 1000 kobiet z zachowaną macicą niestosujących HTZ ani tibolonu. Randomizowane, kontrolowane placebo badanie z udziałem kobiet, u których nie wykonano badań przesiewowych w kierunku nieprawidłowości endometrium w punkcie wyjścia, a zatem odzwierciedlało praktykę kliniczną, wykazało największe ryzyko rozwoju raka endometrium (badanie LIFT, średnia wieku 68 lat). W badaniu tym po 2,9 roku w grupie placebo (n=1773) nie stwierdzono ani jednego przypadku raka endometrium w porównaniu do 4 przypadków raka endometrium w grupie przyjmującej produkt leczniczy Livial (n=1746). Odpowiada to rozpoznaniu 0,8 dodatkowego przypadku raka endometrium na każde 1000 kobiet przyjmujących produkt leczniczy Livial przez 1 rok w ramach tego badania (patrz punkt 4.4). Ryzyko wystąpienia udaru niedokrwiennego • Względne ryzyko wystąpienia udaru niedokrwiennego nie zależy od wieku ani długości czasu stosowania terapii, jednakże ponieważ ryzyko wyjściowe jest ściśle zależne od wieku, ogólne ryzyko wystąpienia udaru niedokrwiennego u kobiet stosujących HTZ lub tibolon zwiększa się wraz z wiekiem, patrz punkt 4.4. • W randomizowanym, kontrolowanym badaniu trwającym 2 lata i 9 miesięcy oszacowano, że ryzyko wystąpienia udaru u kobiet (średnia wieku 68 lat), które stosowały produkt leczniczy Livial w dawce 1,25 mg (28/2249) było 2,2-krotnie większe niż w grupie placebo (13/2257). W większości przypadków (80%) był to udar niedokrwienny. • Wyjściowe ryzyko wystąpienia udaru ściśle zależy od wieku. W związku z tym wyjściową częstość występowania udaru po 5 latach szacuje się na 3 przypadki na 1000 kobiet w przedziale wiekowym 50-59 lat i 11 przypadków na 1000 kobiet w przedziale wiekowym 60-69 lat. • U kobiet stosujących produkt leczniczy Livial przez 5 lat liczba dodatkowych przypadków może wynieść 4 na 1000 kobiet w wieku 50-59 lat i 13 dodatkowych przypadków na 1000 kobiet w wieku 60-69 lat. Inne działania niepożądane obserwowane w związku z terapią estrogenową i estrogenowoprogestagenową: Rak jajnika - Stosowanie wyłącznie estrogenowej lub estrogenowo-progestagenowej HTZ wiąże się z nieznacznie zwiększonym ryzykiem rozpoznania raka jajnika (patrz punkt 4.4). Metaanaliza 52 badań epidemiologicznych wykazała zwiększone ryzyko raka jajnika u kobiet aktualnie stosujących HTZ w porównaniu do kobiet, które nigdy nie stosowały HTZ (RW 1,43%, 95% PU 1,31-1,56). U kobiet w wieku od 50 do 54 lat stosowanie HTZ przez 5 lat może spowodować 1 dodatkowe rozpoznanie na 2000 stosujących. Wśród kobiet w wieku od 50 do 54 lat, które nie stosują HTZ, rak jajnika zostanie rozpoznany w okresie 5 lat u 2 na 2000 kobiet. W Badaniu Miliona Kobiet, stosowanie leczenia tibolonem przez 5 lat spowodowało 1 dodatkowy przypadek na 2500 stosujących (patrz punkt 4.4). - HTZ wiąże się z 1,3–3-krotnym zwiększeniem względnego ryzyka rozwoju żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), tzn. zakrzepicy żył głębokich oraz zatorowości płucnej. Wystąpienie powyższych epizodów jest bardziej prawdopodobne w pierwszym roku stosowania HTZ (patrz punkt 4.4). Poniżej przedstawiono wyniki badań WHI: Tabela 3. Badania WHI – dodatkowe ryzyko rozwoju ŻChZZ po 5 latach stosowania terapii Przedział wiekowy (w latach) Częstość występowania na 1000 kobiet w grupie placebo w ciągu 5 lat Współczynnik ryzyka oraz 95% CI Dodatkowe przypadki na 1000 kobiet stosujących HTZ Doustna terapia estrogenowa*4 50-59 7 1,2 (0,6-2,4) 1 (-3-10) Doustna terapia estrogenowo-progestagenowa 50-59 4 2,3 (1,2–4,3) 5 (1-13) 4 * Badanie z udziałem kobiet po usunięciu macicy. - Ryzyko choroby niedokrwiennej serca jest nieznacznie większe u kobiet stosujących estrogenowo-progestagenową HTZ w wieku powyżej 60 lat (patrz punkt 4.4). Nie istnieją dane wskazujące na to, że ryzyko wystąpienia zawału mięśnia sercowego podczas stosowania tibolonu różni się od ryzyka związanego ze stosowaniem innych rodzajów HTZ. - Choroby pęcherzyka żółciowego - Choroby skóry i tkanki podskórnej: ostuda, rumień wielopostaciowy, rumień guzowaty, plamica naczyniowa - Możliwa demencja u kobiet w wieku powyżej 65 lat (patrz punkt 4.4) Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, Tel.: + 48 22 49 21 301, Faks: + 48 22 49 21 309, Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu. #### 4.9 Przedawkowanie U zwierząt ostra toksyczność tibolonu jest bardzo mała. Tak, więc nie należy spodziewać się wystąpienia objawów zatrucia, nawet po jednorazowym przyjęciu kilku tabletek. W przypadku ostrego przedawkowania u kobiet mogą wystąpić nudności, wymioty i krwawienia z pochwy. Specyficzne antidotum nie jest znane. W razie potrzeby należy zastosować leczenie objawowe. ### 5. WŁAŚCIWOŚCI FARMAKOLOGICZNE #### 5.1 Właściwości farmakodynamiczne Grupa farmakoterapeutyczna: Hormony płciowe i modulatory układu rozrodczego, kod ATC: G03CX01 Po podaniu doustnym tibolon ulega szybkiej przemianie do trzech metabolitów odpowiedzialnych za właściwości farmakodynamiczne produktu leczniczego Livial. Dwa z tych metabolitów (3α-OH-tibolon i 3β-OH-tibolon) wykazują działanie estrogenne, natomiast trzeci metabolit (izomer ∆4 tibolonu) posiada właściwości progestagenne i androgenne. Produkt leczniczy Livial uzupełnia niedobory estrogenów u kobiet w okresie pomenopauzalnym i łagodzi dolegliwości wynikające z menopauzy. Produkt leczniczy Livial zapobiega utracie tkanki kostnej po menopauzie lub usunięciu jajników. Informacje z badań klinicznych dotyczących produktu leczniczego Livial: • Łagodzi objawy niedoboru estrogenów - Złagodzenie objawów menopauzy występuje zwykle podczas pierwszych tygodni leczenia. • Wpływ na endometrium i typ krwawień - Istnieją doniesienia na temat hiperplazji i raka endometrium u pacjentek leczonych produktem leczniczym Livial (patrz punkty 4.4 i 4.8). - Brak krwawienia miesiączkowego jest obserwowany u 88% kobiet po 12 miesiącach terapii produktem leczniczym Livial w dawce 2,5 mg. Krwawienie i (lub) plamienie wystąpiło u 32,6% kobiet podczas pierwszych trzech miesięcy leczenia i u 11,6% po 11-12 miesiącach terapii. • Profilaktyka osteoporozy - Niedobór estrogenów podczas menopauzy związany jest ze zwiększonym obrotem kostnym i zmniejszeniem masy tkanki kostnej. Ochrona wydaje się być skuteczna tak długo, jak długo kontynuowane jest leczenie. Po przerwaniu HTZ, masa kostna tracona jest z szybkością podobną jak w grupie kobiet nieleczonych. - W badaniu LIFT wykazano, że u kobiet (średnia wieku 68 lat) stosujących produkt leczniczy Livial zmniejszyła się ilość nowych złamań kręgów w porównaniu do grupy placebo w ciągu 3 lat leczenia. (ITT: iloraz szans produktu leczniczego Livial do placebo 0,57; 95% CI [0,42, 0,78]). - Po 2 latach leczenia produktem leczniczym Livial (w dawce 2,5 mg) zwiększenie gęstości tkanki kostnej (ang. bone mineral density, BMD) w odcinku lędźwiowym kręgosłupa wyniosło 2,6±3,8%. Odsetek kobiet, które utrzymały lub, u których w czasie leczenia nastąpiło zwiększenie BMD w odcinku lędźwiowym, wyniósł 76%. Kolejne badanie potwierdziło te wyniki. - Produkt leczniczy Livial (w dawce 2,5 mg) miał także wpływ na BMD biodra. W jednym badaniu, wzrost BMD po 2 latach wyniósł 0,7±3,9% w przypadku szyjki kości udowej i 1,7±3,0% w przypadku biodra. Odsetek kobiet, które w trakcie leczenia utrzymały, lub zwiększyły BMD w obrębie biodra wyniósł 72,5%. Kolejne badanie wykazało po 2 latach zwiększenie BMD w szyjce kości udowej wynosiło 1,3±5,1%, a w biodrze wyniosło 2,9±3,4. Odsetek kobiet, u których w trakcie leczenia utrzymała się, lub zwiększyła BMD w obrębie biodra wyniósł 84,7%. • Wpływ na piersi W badaniach klinicznych gęstość mammograficzna u kobiet leczonych produktem leczniczym Livial nie jest zwiększona w porównaniu z placebo. #### 5.2 Właściwości farmakokinetyczne Po podaniu doustnym, tibolon wchłania się szybko i w znacznym stopniu. Wskutek szybkiej przemiany, stężenie tibolonu w osoczu jest bardzo małe. Stężenie izomeru ∆4 tibolonu w osoczu jest także bardzo małe. Dlatego też niektóre parametry farmakokinetyczne nie mogą zostać określone. Maksymalne stężenia metabolitów 3α-OH i 3β-OH są większe, ale kumulacja nie występuje. Tabela 4. Parametry farmakokinetyczne produktu leczniczego Livial (2,5 mg) tibolon metabolit 3α-OH metabolit 3β-OH izomer ∆4 SD MD SD MD SD MD SD MD C max (ng/ml) 1,37 1,72 14,23 14,15 3,43 3,75 0,47 0,43 C średnie - - - 1,88 - - - - T max(h) 1,08 1,19 1,21 1,15 1,37 1,35 1,64 1,65 T ½(h) - - 5,78 7,71 5,87 - - - C min(ng/ml) - - - 0,23 - - - - AUC 0-24(ng/ml.h) - - 53,23 44,73 16,23 9,20 - - SD = dawka pojedyncza (ang. single dose); MD = dawka wielokrotna (ang. multiple dose) Wydalanie tibolonu odbywa się głównie w postaci metabolitów skoniugowanych (głównie jako siarczany). Część metabolitów wydalana jest z moczem, ale większość usuwana jest z kałem. Spożywanie posiłków nie ma znaczącego wpływu na stopień absorpcji. Stwierdzono, iż parametry farmakokinetyczne tibolonu i jego metabolitów są niezależne od czynności nerek. #### 5.3 Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie W badaniach na zwierzętach, tibolon wpływał ujemnie na płodność i miał działanie embriotoksyczne ze względu na swoje właściwości hormonalne. Tibolon nie był teratogenny u myszy i szczurów. U królików wykazywał potencjał teratogenny w dawkach bliskich dawkom powodującym poronienie (patrz punkt 4.6). W warunkach in vivo, tibolon nie wykazuje działania genotoksycznego. Pomimo działania rakotwórczego obserwowanego u niektórych szczepów szczurów (nowotwory wątroby) i myszy (nowotwory pęcherza moczowego), kliniczne znaczenie tych odkryć jest niejasne. ### 6. DANE FARMACEUTYCZNE #### 6.1 Wykaz substancji pomocniczych Produkt leczniczy Livial 2,5 mg w postaci tabletek zawiera skrobię ziemniaczaną, magnezu stearynian, palmitynian askorbylu i laktozę. #### 6.2 Niezgodności farmaceutyczne Nie dotyczy. #### 6.3 Okres ważności 2 lata. #### 6.4 Specjalne środki ostrożności podczas przechowywania Przechowywać w temperaturze od 2°C do 25°C. Chronić od światła i wilgoci. #### 6.5 Rodzaj i zawartość opakowania 28 tabletek w blistrze PVC/Al, w tekturowym pudełku. #### 6.6 Specjalne środki ostrożności dotyczące usuwania i przygotowania produktu leczniczego do stosowania Bez specjalnych wymagań. ### 7. PODMIOT ODPOWIEDZIALNY POSIADAJĄCY POZWOLENIE NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU Organon Polska Sp. z o.o. ul. Marszałkowska 126/134 00-008 Warszawa ### 8. NUMER POZWOLENIA NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU R/1580 ### 9. DATA WYDANIA PIERWSZEGO POZWOLENIA NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU I DATA PRZEDŁUŻENIA POZWOLENIA Data wydania pierwszego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu: 19 grudnia 1990 r. Data ostatniego przedłużenia pozwolenia: 23 grudnia 2013 r. ### 10. DATA ZATWIERDZENIA LUB CZĘŚCIOWEJ ZMIANY TEKSTU CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO 27.07.2021 --- > Informacje mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.