# Metocard

> Metoprolol · 100 mg · Tabletki

## Szczegóły leku

- **Nazwa:** Metocard
- **Nazwa powszechna:** Metoprololi tartras
- **Substancja czynna:** [Metoprolol](https://apteka.online/odpowiedniki/metoprololi-tartras)
- **Moc:** 100 mg
- **Postać farmaceutyczna:** Tabletki
- **Droga podania:** doustna
- **Kategoria dostępności:** Rp
- **Kod ATC:** C07AB02
- **Liczba opakowań:** 2
- **Numer pozwolenia:** 00345
- **Podmiot odpowiedzialny:** Zakłady Farmaceutyczne POLPHARMA S.A.
- **Producent:** Zakłady Farmaceutyczne POLPHARMA S.A., Polska
- **Status RPL:** Produkt aktywny
- **Wersja HTML:** https://apteka.online/katalog-lekow/leki-adrenolityczne/metocard-tabl-100-mg-zaklady
- **Wersja Markdown:** https://apteka.online/katalog-lekow/leki-adrenolityczne/metocard-tabl-100-mg-zaklady.md

## Dokumenty PDF

- Ulotka leku PDF: https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/4341/leaflet
- ChPL PDF: https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/4341/characteristic

## Dostępne opakowania (2)

| Opakowanie | EAN | Kategoria | Cena (refundacja) | Dostępność | Kup teraz |
|---|---|---|---|---|---|
| 30 tabl. | 5909990034529 | Rp | 10,71 zł (dopłata od 4,63 zł) | Bardzo dobrze dostępny (5/5) | — |
| 30 tabl. w fiolce | 5909990034512 | Rp | — | Brak danych | — |

## Leki refundowane

### 30 tabl. — EAN 5909990034529 · cena jedn. 0,36 zł / tabl.

| Wskazanie | Poziom | Cena 100% | Dopłata | Refundacja NFZ | Limit |
|---|---|---|---|---|---|
| We wszystkich zarejestrowanych wskazaniach na dzień wydania decyzji | ryczałt | 10,71 zł | 4,63 zł | 6,08 zł | 8,77 zł |

**Bezpłatnie z uprawnieniem S (seniorzy 65+) oraz DZ (dzieci i młodzież do 18): 0,00 zł** — lek na wykazie bezpłatnych leków MZ (pełna bezpłatność dla uprawnionego pacjenta, w zakresie wskazań objętych refundacją).

> Ceny urzędowe (maksymalne) z obwieszczenia refundacyjnego MZ 82W. Rzeczywista dopłata zależy od poziomu odpłatności i wskazania na recepcie. Leki ujęte w wykazie bezpłatnych leków MZ są całkowicie bezpłatne (0,00 zł) dla osób z uprawnieniem S (seniorzy 65+) lub DZ (dzieci i młodzież do 18).

## Wskaźnik dostępności

Wskaźnik dostępności to orientacyjne oszacowanie naszego autorskiego algorytmu. Ma charakter wyłącznie poglądowy i może różnić się od rzeczywistego stanu w konkretnej aptece.

- Bardzo dobrze dostępny (5/5)
- Dobrze dostępny (4/5)
- Trudno dostępny (2/5)
- Niedostępny (1/5)
- Brak danych

Produkty lecznicze o dobrej i bardzo dobrej dostępności zazwyczaj możesz zamówić na następny dzień w aptece. Przejdź do katalogu aptek, aby znaleźć numer telefonu do apteki w Twojej okolicy. Przed rozmową z farmaceutą przygotuj kod e-recepty oraz Twój numer PESEL lub osoby, na którą wystawiona jest recepta.

## Ulotka dla pacjenta

### 1. Co to jest lek Metocard i w jakim celu się go stosuje?
Metocard należy do grupy leków zwanych beta-adrenolitykami.

Metocard jest stosowany w leczeniu:
• Nadciśnienia tętniczego
• Dławicy piersiowej
• Zaburzeń rytmu serca (arytmii)
• Pomocniczo - nadczynności tarczycy

Wczesne rozpoczęcie leczenia metoprololem po przebyciu ostrej fazy zawału mięśnia sercowego
zmniejsza obszar martwicy i ryzyko migotania komór, a także umożliwia zastosowanie mniejszych
dawek leków przeciwbólowych.

### 2. Informacje ważne przed zastosowaniem leku Metocard

Kiedy nie stosować leku Metocard:
• jeśli pacjent ma uczulenie na metoprolol, inne leki beta-adrenolityczne lub którykolwiek
z pozostałych składników tego leku (wymienionych w punkcie 6);
• jeśli pacjent ma zaburzenia przewodzenia lub blok przedsionkowo-komorowy drugiego lub
trzeciego stopnia;
• jeśli pacjent ma nieleczoną niewydolność serca;
• jeśli pacjent ma bardzo słabe krążenie (objawiające się blednięciem i sinieniem palców dłoni
lub stóp);
• jeśli pacjent ma wolne bicie serca (poniżej 50 uderzeń na minutę);
• jeśli pacjent ma bardzo niskie ciśnienie krwi;

• jeśli pacjent ma kwasicę metaboliczną (zachwianie równowagi kwasowo-zasadowej
w organizmie);
• jeśli pacjent ma ciężką astmę lub POChP (przewlekła obturacyjna choroba płuc).

Ostrzeżenia i środki ostrożności
Należy zachować szczególną ostrożność stosując lek Metocard:
• jeśli pacjent ma astmę;
• jeśli pacjent ma cukrzycę (metoprolol może maskować niskie stężenie cukru we krwi);
• jeśli pacjent ma guz chromochłonny nadnerczy (łagodny guz nadnerczy powodujący
podwyższenie ciśnienia krwi);
• jeśli pacjent ma nadczynność tarczycy (metoprolol może maskować objawy nadczynności
tarczycy, takie jak przyspieszone bicie serca, nadmierna potliwość, drżenie, zwiększony apetyt
i zmniejszenie masy ciała);
• jeśli pacjent jest poddawany operacji;
• jeśli pacjent ma łuszczycę.

Dzieci
Metocard nie jest wskazany do stosowania u dzieci.

Metocard a inne leki
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach stosowanych przez pacjenta
obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje stosować.

Nie należy stosować metoprololu jednocześnie z następującymi lekami:
• inhibitory MAO (leki stosowane w depresji);
• inne leki obniżające ciśnienie krwi takie jak diltiazem i werapamil;
• inne leki stosowane w zaburzeniach rytmu serca, jak dizopiramid.

Leki, które mogą zwiększać działanie metoprololu:
• cymetydyna (stosowana w chorobie wrzodowej);
• hydralazyna (obniżająca ciśnienie krwi);
• terbinafina (stosowana w zakażeniach grzybiczych);
• paroksetyna, fluoksetyna i sertralina (stosowane w depresji);
• hydroksychlorochina (stosowana w leczeniu malarii);
• chloropromazyna, triflupromazyna, chlorprotyksen (leki przeciwpsychotyczne);
• amiodaron, chinidyna i propafenon (stosowane w nieregularnym biciu serca);
• difenhydramina (lek przeciwhistaminowy);
• celekoksyb (stosowany np. w bólu).

Leki, które mogą zmniejszać działanie metoprololu:
• indometacyna (stosowana w bólu);
• ryfampicyna (antybiotyk).

Inne leki mogą zaburzać działanie metoprololu lub ich działanie może być zaburzone przez
metoprolol:
• inne leki beta-adrenolityczne, np. krople do oczu;
• anestetyki (stosowane podczas operacji);
• leki stosowane w leczeniu cukrzycy (może być maskowane małe stężenie cukru we krwi).
Metocard może zwiększać ryzyko ciężkiej hipoglikemii podczas stosowania z niektórymi
lekami przeciwcukrzycowymi, zwanymi pochodnymi sulfonylomocznika (takimi jak glikwidon,
gliklazyd, glibenklamid, glipizyd, glimepiryd lub tolbutamid).
• lidokaina;
• klonidyna (stosowana w leczeniu migreny);
• rezerpina, alfa-metyldopa, guanfacyna, glikozydy naparstnicy.

Znieczulenie i operacja
Należy poinformować lekarza lub stomatologa o przyjmowaniu leku Metocard przed znieczuleniem
lub operacją, ze względu na możliwość nadmiernego zwolnienia czynności serca.

Metocard z jedzeniem, piciem i alkoholem
Alkohol może nasilać działanie metoprololu.

Ciąża i karmienie piersią
Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza że może być w ciąży lub gdy planuje mieć
dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku.

Ciąża
Ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych u płodu decyzję o stosowaniu leku
u kobiet podczas ciąży podejmie lekarz.

Karmienie piersią
Lek przenika do mleka kobiecego. Decyzję o stosowaniu leku u kobiet karmiących piersią podejmie
lekarz.

Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Stosowanie metoprololu może powodować działania niepożądane, takie jak zawroty głowy
lub zmęczenie, które mogą zaburzać zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Lek Metocard zawiera laktozę
Jeżeli stwierdzono wcześniej u pacjenta nietolerancję niektórych cukrów, pacjent powinien
skontaktować się z lekarzem przed przyjęciem tego leku.

### 3. Jak stosować lek Metocard?
Ten lek należy zawsze stosować zgodnie z zaleceniami lekarza. W razie wątpliwości należy zwrócić
się do lekarza lub farmaceuty.

Lek przyjmuje się doustnie.

Nadciśnienie tętnicze
Dobowa dawka leku Metocard wynosi od 100 do 400 mg, podanych w jednej lub dwóch dawkach
podzielonych.
Początkowo stosuje się 100 mg na dobę. W zależności od stanu pacjenta i skuteczności leczenia,
lekarz może zalecić zwiększenie tej dawki w odstępach tygodniowych o 100 mg lub zapisać
dodatkowo lek moczopędny lub inny lek obniżający ciśnienie tętnicze krwi.

Dławica piersiowa
Od 50 do 100 mg metoprololu 2 lub 3 razy na dobę.

Zaburzenia rytmu serca
Od 50 do 100 mg metoprololu 2 lub 3 razy na dobę.
W razie konieczności, lekarz może zalecić zwiększenie dawki do 300 mg, którą stosuje się w dawkach
podzielonych.

Nadczynność tarczycy
50 mg 4 razy na dobę. Lekarz może zalecić zmniejszenie tej dawki.

Po przebyciu ostrej fazy zawału mięśnia sercowego
Terapia doustna lekiem Metocard powinna rozpocząć się w ciągu 15 minut po ostatnim dożylnym
podaniu metoprololu. Lek należy stosować w dawce 50 mg co 6 godzin przez pierwsze 48 godzin.
Pacjent, który nie tolerował pełnej dawki dożylnej powinien otrzymać połowę zalecanej dawki

doustnej. Zazwyczaj dawka podtrzymująca wynosi 200 mg na dobę stosowana w dawkach
podzielonych.

Dawkowanie u niemowląt i dzieci
Metocard nie jest wskazany do stosowania u dzieci.

Dawkowanie u osób w podeszłym wieku
W zależności od stanu czynności nerek i klinicznej reakcji na leczenie u pacjentów z tej grupy, lekarz
może zalecić zmniejszenie dawki metoprololu. Zaleca się stosowanie możliwie najniższej dawki
początkowej.

W przypadku wrażenia, że działanie leku jest za mocne lub za słabe, należy zwrócić się do lekarza.
Nie należy samodzielnie zmieniać dawkowania leku.

Pominięcie zastosowania leku Metocard
W przypadku zapomnienia przyjęcia jednej dawki leku, należy ją pominąć, a kolejną dawkę przyjąć
we właściwym czasie. Nie należy stosować dawki podwójnej w celu uzupełnienia pominiętej dawki
leku.

Zastosowanie większej niż zalecana dawki leku Metocard
W przypadku przyjęcia większej niż zalecana dawki leku należy powiadomić lekarza lub zgłosić się
do najbliższego szpitala tak szybko, jak tylko jest to możliwe. Należy zabrać ze sobą pozostałe tabletki
lub opakowanie w celu identyfikacji przez lekarza przyjętego leku.

Przedawkowanie metoprololu może powodować:
• ciężkie niedociśnienie,
• znaczne zwolnienie rytmu zatokowego,
• blok przedsionkowo-komorowy,
• niewydolność serca,
• wstrząs kardiogenny,
• zatrzymanie akcji serca,
• skurcz oskrzeli,
• utratę przytomności (nawet śpiączkę),
• nudności, wymioty i sinicę.

Objawy mogą ulegać zaostrzeniu w przypadku jednoczesnego spożycia alkoholu, zażycia leków
hipotensyjnych, chinidyny lub barbituranów.

Pierwsze objawy przedawkowania pojawiają się po upływie od 20 minut do 2 godzin od przyjęcia
leku.

Przerwanie stosowania leku Metocard
Nie należy nagle przerywać leczenia lub zmieniać samemu dawkowania bez porozumienia się
w pierwszej kolejności z lekarzem.
Nagłe odstawienie leków beta-adrenolitycznych może zaostrzać niewydolność serca i zwiększać
ryzyko zawału mięśnia sercowego i nagłego zgonu.

W razie jakichkolwiek dalszych wątpliwości związanych ze stosowaniem tego leku należy zwrócić się
do lekarza lub farmaceuty.

### 4. Możliwe działania niepożądane

Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.

Należy zaprzestać stosowania leku i skontaktować się natychmiast z lekarzem w przypadku
wystąpienia reakcji alergicznej, objawiającej się:

• swędzeniem skóry, zaczerwienieniem,
• obrzękiem twarzy, ust, języka i krtani,
• trudnościami w oddychaniu i połykaniu.
Jest to bardzo rzadkie działanie niepożądane. Może być konieczne natychmiastowe leczenie lub pobyt
w szpitalu.

Należy powiedzieć lekarzowi w przypadku wystąpienia niżej wymienionych lub jakichkolwiek
innych działań niepożądanych:

Bardzo częste (występujące częściej niż u 1 na 10 pacjentów):
• zmęczenie.

Częste (występujące rzadziej niż u 1 na 10 pacjentów, ale częściej niż u 1 na 100 pacjentów):
• zwolnione tętno,
• trudności w utrzymaniu równowagi (połączone z omdleniem),
• kołatanie serca, zawroty głowy, bóle głowy,
• nudności, biegunka, zaparcie, bóle brzucha,
• skrócenie oddechu związane z forsownym wysiłkiem fizycznym.

Niezbyt częste (występujące rzadziej niż u 1 na 100 pacjentów, ale częściej niż u 1 na
1000 pacjentów):
• chwilowe pogorszenie objawów niewydolności serca,
• zaburzenia w pobudzaniu przewodzenia w sercu (blok przedsionkowo-komorowy pierwszego
stopnia),
• zatrzymanie płynów w organizmie (obrzęki),
• ból w klatce piersiowej,
• uczucie mrowienia i kłucia na skórze,
• zimne dłonie i stopy, kurcze mięśni, wymioty,
• zwiększenie masy ciała,
• depresja, zmniejszona koncentracja, bezsenność, koszmarne sny,
• skrócenie oddechu, wysypki, zwiększona potliwość.

Rzadkie (występujące rzadziej niż u 1 na 1000 pacjentów, ale częściej niż u 1 na 10 000 pacjentów):
• nasilenie cukrzycy,
• nerwowość, napięcie,
• zaburzenia widzenia, suchość lub podrażnienie oczu, zapalenie spojówek,
• impotencja, choroba Peyroniego (plastyczne stwardnienie prącia),
• nieregularne bicie serca, zaburzenia przewodzenia w sercu,
• suchość w jamie ustnej, katar,
• wypadanie włosów,
• zmiany w testach czynności wątroby.

Bardzo rzadkie (występujące rzadziej niż u 1 na 10 000 pacjentów, w tym pojedyncze przypadki):
• zmniejszenie liczby białych krwinek lub płytek krwi,
• zaburzenia pamięci, dezorientacja, omamy, zaburzenia nastroju,
• szum w uszach, zaburzenia słuchu, zaburzenia smaku,
• zapalenie wątroby, nadwrażliwość na światło,
• nasilenie łuszczycy lub wystąpienie łuszczycy,
• osłabienie mięśni, bóle stawów,
• martwica tkanek u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami krążenia.

Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione
w tej ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi lub farmaceucie. Działania niepożądane można
zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów

Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów
Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.

### 5. Jak przechowywać lek Metocard?
Lek należy przechowywać w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci.

Nie przechowywać w temperaturze powyżej 25°C.
Przechowywać w oryginalnym opakowaniu, w celu ochrony przed światłem i wilgocią.

Nie stosować tego leku po upływie terminu ważności zamieszczonego na opakowaniu. Termin
ważności oznacza ostatni dzień podanego miesiąca.
Zapis na opakowaniu po skrócie EXP oznacza termin ważności, a po skrócie Lot/LOT oznacza numer
serii.

Leków nie należy wyrzucać do kanalizacji ani domowych pojemników na odpadki. Należy zapytać
farmaceutę, jak usunąć leki, których się już nie używa. Takie postępowanie pomoże chronić
środowisko.

### 6. Zawartość opakowania i inne informacje

Co zawiera lek Metocard
- Substancją czynną leku jest metoprolol. Każda tabletka zawiera odpowiednio 50 mg lub 100 mg
metoprololu winianu.
- Pozostałe składniki to: skrobia ryżowa, celuloza mikrokrystaliczna, laktoza jednowodna,
powidon, talk, magnezu stearynian.

Jak wygląda lek Metocard i co zawiera opakowanie
Metocard 50 mg i 100 mg to tabletki białe, okrągłe, obustronnie wypukłe, z linią podziału.

Każde opakowanie leku zawiera 30 tabletek.

Podmiot odpowiedzialny i wytwórca
Zakłady Farmaceutyczne POLPHARMA S.A.
ul. Pelplińska 19, 83-200 Starogard Gdański
tel. + 48 22 364 61 01

## Charakterystyka produktu leczniczego (ChPL)

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

### 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO

Metocard, 50 mg, tabletki
Metocard, 100 mg, tabletki

### 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY

Tabletka 50 mg zawiera metoprololu winian (Metoprololi tartras): 50 mg.
Substancja pomocnicza o znanym działaniu: laktoza jednowodna 40,5 mg.

Tabletka 100 mg zawiera metoprololu winian (Metoprololi tartras): 100 mg.
Substancja pomocnicza o znanym działaniu: laktoza jednowodna 81 mg.

Pełny wykaz substancji pomocniczych, patrz punkt 6.1.

### 3. POSTAĆ FARMACEUTYCZNA

Tabletka.

Białe, okrągłe, obustronnie wypukłe tabletki z linią podziału.

### 4. SZCZEGÓŁOWE DANE KLINICZNE

#### 4.1 Wskazania do stosowania

Nadciśnienie tętnicze
Dławica piersiowa
Zaburzenia rytmu serca, zwłaszcza częstoskurcz nadkomorowy
Pomocniczo w nadczynności tarczycy
Wczesne rozpoczęcie leczenia metoprololem po przebyciu ostrej fazy zawału mięśnia sercowego
zmniejsza obszar martwicy i ryzyko migotania komór, a także umożliwia zastosowanie mniejszych
dawek leków przeciwbólowych.

#### 4.2 Dawkowanie i sposób podawania

Dawkę leku należy ustalać indywidualnie w zależności od jego tolerancji i skuteczności
terapeutycznej.

Dawkowanie

Dorośli:

Nadciśnienie tętnicze
Dobowa dawka preparatu Metocard wynosi od 100 do 400 mg, podanych w jednej lub dwóch
dawkach podzielonych.
Początkowo stosuje się 100 mg na dobę. W zależności od stanu pacjenta i skuteczności leczenia,
dawkę dobową można zwiększać w odstępach tygodniowych o 100 mg. Jeśli nie uzyskano
zadowalającego efektu leczniczego, można dodatkowo zastosować lek moczopędny lub inny lek
obniżający ciśnienie tętnicze krwi.

Dławica piersiowa
Od 50 do 100 mg winianu metoprololu 2 lub 3 razy na dobę.

Zaburzenia rytmu serca
Od 50 do 100 mg winianu metoprololu 2 lub 3 razy na dobę.
W razie konieczności, dawkę dobową można zwiększyć do 300 mg, którą stosuje się w dawkach
podzielonych.

Nadczynność tarczycy
50 mg 4 razy na dobę. Dawkę tę należy zmniejszyć gdy wystąpi eutyreoza.

Po przebyciu ostrej fazy zawału mięśnia sercowego
Terapia doustna produktem Metocard powinna rozpocząć się w ciągu 15 minut po ostatniej dożylnej
iniekcji metoprololu. Lek należy stosować w dawce 50 mg co 6 godzin przez pierwsze 48 godzin.
Pacjent, który nie tolerował pełnej dawki dożylnej powinien otrzymać połowę zalecanej dawki
doustnej.
Zazwyczaj dawka podtrzymująca wynosi 200 mg na dobę stosowana w dawkach podzielonych.

Zaburzenia czynności wątroby
U pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby, należy rozważyć zmniejszenie dawki.

Pacjenci w podeszłym wieku
W zależności od stanu czynności nerek i klinicznej reakcji na leczenie u pacjentów z tej grupy, lekarz
może zalecić zmniejszenie dawki metoprololu do najmniejszej dawki dostępnej na rynku. Należy
rozważyć rozpoczęcie terapii od dawki 12,5 mg 2 razy na dobę lub 25 mg 2 razy na dobę. Zaleca się
stosowanie możliwie najniższej dawki początkowej.

#### 4.3 Przeciwwskazania

Nadwrażliwość na winian metoprololu, inne leki beta-adrenolityczne lub na którąkolwiek substancję
pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1.
Blok przedsionkowo-komorowy drugiego lub trzeciego stopnia.
Nieleczona niewydolność serca (obrzęk płuc, zaburzony przepływ krwi lub niedociśnienie) i stałe lub
okresowe stosowanie leków zwiększających kurczliwość mięśnia sercowego (agoniści receptorów
beta-adrenergicznych).
Objawowa i klinicznie istotna bradykardia zatokowa (częstość akcji serca <50/min).
Zespół chorego węzła zatokowego.
Wstrząs kardiogenny.
Ciężkie zaburzenia obwodowego krążenia tętniczego.
Niedociśnienie (ciśnienie skurczowe < 90 mm Hg).
Kwasica metaboliczna.
Ciężka astma oskrzelowa lub przewlekła obturacyjna choroba płuc.
Jednoczesne stosowanie inhibitorów monoaminooksydazy (innych niż inhibitory MAO-B).

Metoprololu nie wolno podawać pacjentom z podejrzeniem ostrego zawału mięśnia sercowego i
częstością akcji serca poniżej 45 uderzeń/min, odstępem PQ >0,24 sekundy lub ciśnieniem
skurczowym <100 mm Hg.
Ponadto metoprololu nie wolno stosować u pacjentów z niewydolnością serca i powtarzającym się
ciśnieniem skurczowym poniżej 100 mm Hg (wskazane jest badanie przed rozpoczęciem leczenia).

Przeciwwskazane jest (z wyjątkiem oddziału intensywnej opieki medycznej) jednoczesne podawanie
dożylne leków blokujących kanały wapniowe jak werapamil lub diltiazem, lub innych leków o
działaniu przeciwarytmicznym (jak dizopiramid).

#### 4.4 Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

W razie narastania bradykardii dawkę preparatu należy zmniejszyć lub odstawić lek stopniowo
zmniejszając dawkę.
Leków beta-adrenolitycznych nie należy odstawiać nagle. Jeżeli leczenie ma zostać przerwane, w
miarę możliwości lek należy odstawiać stopniowo przez okres co najmniej dwóch tygodni,
zmniejszając dawkę o połowę, aż do uzyskania dawki odpowiadającej połowie najmniejszej dawki leku
(tj. 25 mg). Tę końcową dawkę należy stosować przez co najmniej cztery dni przed całkowitym
zakończeniem leczenia. W przypadku wystąpienia objawów, dawkę należy zmniejszać jeszcze
wolniej. Nagłe odstawienie leków beta-adrenolitycznych może zaostrzać niewydolność serca i
zwiększać ryzyko zawału mięśnia sercowego i nagłego zgonu.

Leki beta-adrenolityczne należy stosować ostrożnie u pacjentów z astmą oskrzelową. Jeżeli chory na
astmę stosuje lek beta2-adrenomimetyczny (w postaci tabletek lub inhalacji), wówczas rozpoczynając
leczenie metoprololem należy skontrolować dawkę beta2-adrenomimetyku i zwiększyć ją w razie
konieczności.

Metoprolol może zaburzać kontrolę glikemii w leczeniu cukrzycy i maskować objawy hipoglikemii.
Beta-adrenolityki mogą dodatkowo zwiększać ryzyko ciężkiej hipoglikemii, gdy są stosowane
jednocześnie z pochodnymi sulfonylomocznika. Pacjentów z cukrzycą należy poinformować o
konieczności uważnego kontrolowania stężenia glukozy we krwi (patrz punkt 4.5).

Zaburzenia przewodnictwa przedsionkowo-komorowego mogą niekiedy ulegać nasileniu podczas
leczenia metoprololem (możliwość wystąpienia bloku przedsionkowo-komorowego).

Metoprolol może nasilać objawy chorób naczyń obwodowych z uwagi na działanie hipotensyjne.

Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania selektywnych beta1 – adrenolityków u
pacjentów z dławicą Prinzmetala.

W przypadku gdy metoprolol przepisany jest pacjentom z guzem chromochłonnym, należy wcześniej
zastosować lek o działaniu alfa-adrenolitycznym i kontynuować jego podawanie jednocześnie z
metoprololem.

Leczenie metoprololem może maskować objawy nadczynności tarczycy.

Przed zabiegiem chirurgicznym należy poinformować anestezjologa o tym, że pacjent przyjmuje leki
beta-adrenolityczne. Ich odstawienie na czas operacji nie jest zalecane.

Podobnie jak inne leki beta-adrenolityczne, metoprolol może zwiększać zarówno wrażliwość na
alergeny, jak i nasilenie reakcji anafilaktycznych. Adrenalina nie zawsze daje pożądany skutek
terapeutyczny u osób leczonych lekami beta-adrenolitycznymi (patrz również punkt 4.5).

Leki beta-adrenolityczne mogą zaostrzać objawy łuszczycy lub powodować jej wystąpienie.

Produkt leczniczy zawiera laktozę. Lek nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko
występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania
glukozy-galaktozy.

#### 4.5 Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Interakcje farmakodynamiczne
Po podaniu leku blokującego zwoje współczulne w skojarzeniu z innymi lekami betaadrenolitycznymi (np. w kroplach do oczu) lub inhibitorami MAO, stan pacjenta należy starannie
monitorować.

W przypadku jednoczesnego stosowania metoprololu z antagonistami wapnia typu werapamilu lub
diltiazemu, bądź z lekami przeciwarytmicznymi, należy obserwować pacjenta pod kątem wystąpienia
ujemnego działania inotropowego lub chronotropowego. Antagonistów wapnia z grupy werapamilu
nie należy podawać dożylnie pacjentom otrzymującym leki beta-adrenolityczne.

Leki przeciwarytmiczne I klasy: leki przeciwarytmiczne I klasy i preparaty beta-adrenolityczne mają
addytywne ujemne działanie inotropowe, które może spowodować poważne hemodynamiczne
działania niepożądane u pacjentów z zaburzeniami czynności lewej komory. Należy również unikać
jednoczesnego stosowania tych leków w zespole chorej zatoki i nieprawidłowym przewodzeniu
przedsionkowo-komorowym. Najlepiej udokumentowana jest interakcja z dizopiramidem.

U pacjentów stosujących leki beta-adrenolityczne, wziewne leki stosowane do znieczulenia ogólnego
mogą nasilać bradykardię wywołaną działaniem beta-adrenolityków.

Metoprolol może nasilać działanie jednocześnie stosowanych leków obniżających ciśnienie tętnicze
krwi.

W przypadku jednoczesnego stosowania metoprololu, noradrenaliny, adrenaliny lub innych leków
sympatykomimetycznych może wystąpić znaczne zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi.

W przypadku jednoczesnego stosowania metoprololu, rezerpiny, alfa-metylodopy, klonidyny,
guanfacyny i glikozydów nasercowych może wystąpić wyraźne zmniejszenie częstości akcji serca i
przewodzenia w sercu.

W razie konieczności przerwania leczenia klonidyną stosowaną jednocześnie z metoprololem, lek betaadrenolityczny należy odstawić o kilka dni wcześniej.

Pacjenci stosujący jednocześnie inne leki blokujące receptory beta-adrenergiczne (np. krople do oczu
zawierające tymolol) powinni pozostawać pod ścisłą kontrolą lekarza.

Metoprolol może osłabiać objawy hipoglikemii, zwłaszcza tachykardię. Beta-adrenolityki mogą
hamować uwalnianie insuliny u pacjentów z cukrzycą typu II. Zaleca się regularną kontrolę glikemii i
odpowiednie dostosowanie leczenia przeciwcukrzycowego insuliną lub doustnymi lekami
przeciwcukrzycowymi.
Jednoczesne stosowanie beta-adrenolityków z pochodnymi sulfonylomocznika może zwiększać
ryzyko ciężkiej hipoglikemii (patrz punkt 4.4).

Jednoczesne stosowanie z indometacyną lub niektórymi innymi inhibitorami syntezy prostaglandyn
może zmniejszać działanie hipotensyjne leków beta-adrenolitycznych.

Jeżeli w pewnych okolicznościach pacjentowi otrzymującemu leki beta-adrenolityczne poda się
adrenalinę, kardioselektywne leki beta-adrenolityczne znacznie słabiej wpływają na kontrolę ciśnienia
krwi niż nieselektywne leki beta-adrenolityczne.

Nie należy stosować metoprololu jednocześnie z pochodnymi kwasu barbiturowego.

Skuteczność adrenaliny w leczeniu reakcji anafilaktycznych może być osłabiona u
pacjentów przyjmujących leki beta-adrenolityczne (patrz punkt 4.4).

Interakcje farmakokinetyczne
Substancje indukujące lub hamujące enzymy mogą wpływać na stężenie metoprololu
w osoczu. Ryfampicyna zmniejsza, natomiast cymetydyna, alkohol, hydralazyna mogą
podwyższać stężenie metoprololu w osoczu. Metoprolol jest metabolizowany głównie,
choć nie wyłącznie, przez enzym wątrobowy układu cytochromu (CYP) 2D6 (patrz punkt
#### 5.2 „Właściwości farmakokinetyczne”). Substancje o działaniu hamującym na CYP 2D6,
takie jak selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, jak paroksetyna,
fluoksetyna i sertralina, difenhydramina, hydroksychlorochina, celekoksyb, terbinafina,

neuroleptyki (np. chloropromazyna, triflupromazyna, chlorprotyksen) i prawdopodobnie
również propafenon, mogą podwyższać stężenie metoprololu w osoczu.

Działanie hamujące na enzym CYP 2D6 opisywane było również w przypadku amiodaronu
i chinidyny (leków przeciwarytmicznych).

Metoprolol może powodować zmniejszenie wydalania innych leków (np. lidokainy).

#### 4.6 Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Ciąża
Ze względu na brak odpowiednio kontrolowanych badań dotyczących stosowania metoprololu
u kobiet w ciąży, lek można podawać pacjentkom w okresie ciąży jedynie w przypadku, gdy korzyść
dla matki przewyższa ryzyko dla zarodka lub płodu.

Leki beta-adrenolityczne mogą zmniejszać perfuzję łożyska i powodować śmierć płodu oraz
przedwczesny poród. Obserwowano opóźnienie rozwoju wewnątrzmacicznego płodu po
długotrwałym stosowaniu metoprololu u kobiet w ciąży z łagodnym i umiarkowanym nadciśnieniem
tętniczym. Leki beta-adrenolityczne mogą przedłużać poród oraz wywoływać bradykardię u płodu
i noworodka. Istnieją także doniesienia o występowaniu hipoglikemii, niedociśnienia, zwiększonej
bilirubinemii oraz utrudnionej odpowiedzi na niedotlenienie tkanek u noworodka. Stosowanie
metoprololu należy przerwać na 48 do 72 godzin przed planowanym porodem. W przypadku, gdy nie
jest to możliwe - noworodka należy obserwować przez 48 do 72 godzin po urodzeniu pod kątem
objawów podmiotowych i przedmiotowych zablokowania receptorów beta-adrenergicznych (np.
powikłań sercowych i płucnych).

Karmienie piersią
Stężenie metoprololu w mleku jest około trzykrotnie większe niż w osoczu. Chociaż po stosowaniu
leku w dawkach terapeutycznych ryzyko szkodliwego działania na oseska jest niewielkie (z wyjątkiem
osób o powolnym metabolizmie), niemowlę karmione piersią należy obserwować w kierunku
objawów zablokowania receptorów beta-adrenergicznych.

#### 4.7 Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn

Podczas leczenia metoprololem mogą wystąpić zawroty głowy i zmęczenie, dlatego pacjenci powinni
ocenić, jaka jest ich reakcja na lek zanim zaczną prowadzić samochód lub obsługiwać urządzenia
mechaniczne w ruchu. Opisane objawy mogą się nasilać w przypadku jednoczesnego spożywania
alkoholu lub po zmianie leku.

#### 4.8 Działania niepożądane

Działania niepożądane mają przeważnie charakter łagodny i przemijający. Działania niepożądane
wymienione poniżej występowały w trakcie badań klinicznych lub podczas zastosowania
w lecznictwie. W wielu przypadkach nie potwierdzono związku przyczynowego z zastosowaniem
metoprololu.

Bardzo
często ≥l/10
Często
≥l/100 do
<l/10

Niezbyt często
≥1/1 000 do
<1/100

Rzadko
≥l/10 000 do
<1/1 000

Bardzo rzadko
< 1/10 000,
częstość
nieznana
(częstość nie
może być
określona na
podstawie
dostępnych
danych)

Zaburzenia krwi
i układu
chłonnego

trombocytopenia
, leukopenia

Zaburzenia
endokrynologicz
ne

zaostrzenie
utajonej
cukrzycy
Zaburzenia
metabolizmu
i odżywiania

zwiększenie
masy ciała

Zaburzenia
psychiczne
depresja,
osłabienie
koncentracji,
senność lub
bezsenność,
koszmarne sny

nerwowość,
napięcie
zapominanie
lub osłabienie
pamięci,
splątanie,
omamy,
zmiany
osobowości
(np. zmiany
nastroju)
Zaburzenia
układu
nerwowego

zawroty
głowy, bóle
głowy

parestezje

zaburzenia
widzenia,
suchość lub
podrażnienie
oczu, zapalenie
spojówek
Zaburzenia oka zaburzenia
równowagi
(połączone z
omdleniem)

szumy uszne,
zaburzenia
słuchu

Zaburzenia
serca
bradykardia,
kołatanie
serca

przejściowe
zaostrzenie
objawów
niewydolności
serca, blok
przedsionkowo
-komorowy
pierwszego
stopnia, ból w
okolicy
przedsercowej

czynnościowe
objawy
zaburzeń pracy
serca,
zaburzenia
rytmu serca,
zaburzenia
przewodzenia w
sercu

Zaburzenia
naczyń
wyraźne
zmniejszenie
ciśnienia
tętniczego
krwi i
niedociśnienie
ortostatyczne,
bardzo rzadko
z omdleniem

zimne
dłonie i
stopy

martwica u
pacjentów z
ciężkimi
chorobami
naczyń
obwodowych
występującymi
przed
leczeniem,
pogorszenie
chromania
przestankowego lub zespołu
Raynauda

Zaburzenia
oddechowe,
klatki piersiowej
i śródpiersia

duszność
wysiłkowa
skurcz
oskrzeli
nieżyt nosa

Zaburzenia
żołądka i jelit
nudności, bóle
brzucha,
biegunka,
zaparcia

wymioty suchość w jamie
ustnej
zaburzenia
smaku

Zaburzenia
wątroby i dróg
żółciowych

nieprawidłowe
wyniki badań
czynności
wątroby

zapalenie
wątroby

Zaburzenia
skóry i
tkanki
podskórnej

wysypka
(pokrzywka
łuszczycopodobna i
dystroficzne
zmiany
skórne),
zwiększona
potliwość

wypadanie
włosów
reakcje
związane z
nadwrażliwością na światło,
zaostrzenie
łuszczycy,
wystąpienie
łuszczycy,
łuszczycopodobne
zmiany na
skórze

Zaburzenia
mięśniowoszkieletowe,
tkanki łącznej
i kości

kurcze
mięśni
bóle stawów,
osłabienie
mięśni

Zaburzenia
układu
rozrodczeg
o i piersi

impotencja i inne
zaburzenia
seksualne,
plastyczne
stwardnienie
prącia (choroba
Peyroniego)

Zaburzenia
ogólne i
stany w
miejscu
podania

zmęczenie obrzęki

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać
wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania
Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.

#### 4.9 Przedawkowanie

Objawy:
Przedawkowanie metoprololu może powodować ciężkie niedociśnienie, znaczne zwolnienie rytmu
zatokowego, blok przedsionkowo-komorowy, niewydolność serca, wstrząs kardiogenny, zatrzymanie
akcji serca, skurcz oskrzeli, utratę przytomności (nawet śpiączkę), nudności, wymioty i sinicę.

Objawy mogą ulegać zaostrzeniu w przypadku jednoczesnego spożycia alkoholu, zażycia leków
hipotensyjnych, chinidyny lub barbituranów.

Pierwsze objawy przedawkowania pojawiają się po upływie od 20 minut do 2 godzin od przyjęcia leku.

Leczenie:
Węgiel leczniczy, w razie konieczności płukanie żołądka. W przypadku ciężkiego niedociśnienia,
bradykardii lub ryzyka niewydolności serca, pacjentowi należy podawać lek o działaniu beta1-
adrenomimetycznym (np. prenalterol), dożylnie w odstępach 2 do 5 minut lub w postaci stałego
wlewu kroplowego aż do uzyskania żądanego efektu. Jeżeli selektywny beta1-adrenomimetyk nie jest
dostępny, można zastosować dopaminę. Można również podać siarczan atropiny (0,5 do 2,0 mg
dożylnie) w celu zablokowania nerwu błędnego.

Jeżeli nie udaje się uzyskać pożądanego efektu, można zastosować inny lek sympatykomimetyczny, np.
dobutaminę lub noradrenalinę.

Pacjentowi można również podać 1 do 10 mg glukagonu. Może być konieczne zastosowanie
rozrusznika serca. Aby uniknąć skurczu oskrzeli, można podać dożylnie lek o działaniu beta2-
adrenomimetycznym.

Uwaga: Dawki wymagane w leczeniu przedawkowania są dużo większe od zwykle
stosowanych dawek terapeutycznych z uwagi na zablokowanie receptorów beta przez
lek beta-adrenolityczny.

### 5. WŁAŚCIWOŚCI FARMAKOLOGICZNE

#### 5.1 Właściwości farmakodynamiczne

Grupa farmakoterapeutyczna: leki beta-adrenolityczne, selektywne; kod ATC: C07AB02

Metoprolol jest selektywnym lekiem betal-adrenolitycznym, tzn. hamuje
receptory beta1-adrenergiczne w sercu w dawkach znacznie niższych od
koniecznych do zablokowania receptorów beta2-adrenergicznych.

Metoprolol wykazuje jedynie nieznaczne działanie stabilizujące błony komórkowe i nie ma
właściwości agonistycznych.

Metoprolol zmniejsza lub hamuje pobudzające działanie katecholamin (uwalnianych zwłaszcza pod
wpływem stresu fizycznego lub psychicznego) na serce. Metoprolol zmniejsza efekty wywoływane
przez nagły wyrzut katecholamin, takie jak tachykardia, zwiększona pojemność minutowa i
kurczliwość serca, a ponadto obniża ciśnienie tętnicze krwi.

W razie konieczności, u pacjentów z objawami obturacyjnej choroby płuc metoprolol
może być podawany w połączeniu z lekami beta2-adrenomimetycznymi.

#### 5.2 Właściwości farmakokinetyczne

Wchłanianie i dystrybucja
Metoprolol po podaniu doustnym szybko i prawie całkowicie wchłania się z przewodu pokarmowego,
osiągając maksymalne stężenie w osoczu w czasie 1,5-2 godzin. Biodostępność po podaniu
pojedynczej dawki wynosi około 50%, wzrasta do około 70% podczas wielokrotnego podawania.
Biodostępność wzrasta również, jeśli tabletki podawane są w czasie posiłku.

Metabolizm i eliminacja
Metoprolol jest metabolizowany przez utlenianie w wątrobie. Trzy znane główne metabolity nie
wykazują klinicznie istotnego działania beta-adrenolitycznego.

Metoprolol jest metabolizowany głównie, lecz nie wyłącznie, przez enzym wątrobowy układu
cytochromu (CYP) 2D6. Z uwagi na polimorfizm genu CYP 2D6, tempo metabolizmu waha się
osobniczo, przy czym osoby o powolnym metabolizmie (około 7-8%) wykazują większe stężenia leku
w osoczu i wolniejsze tempo wydalania w porównaniu z osobami o szybkim metabolizmie. Jednak u
tej samej osoby stężenia leku w osoczu są stałe i powtarzalne.

Ponad 95% dawki doustnej wydala się z moczem. Około 5% dawki wydala się w postaci
niezmienionej, w pojedynczych przypadkach do 30%. Okres półtrwania metoprololu wynosi średnio
3,5 godziny (zakres 1-9 godzin). Całkowity klirens wynosi około 1 litr/min.

Farmakokinetyka metoprololu u osób w podeszłym wieku nie różni się istotnie od obserwowanej w
populacji osób młodszych. Biodostępność układowa i wydalanie metoprololu są prawidłowe u
pacjentów z niewydolnością nerek, jednak wydalanie metabolitów odbywa się wolniej. Znaczącą
kumulację metabolitów obserwowano u pacjentów ze wskaźnikiem filtracji kłębkowej poniżej
5 ml/min. Kumulacja metabolitów nie nasila jednak działania beta-adrenolitycznego metoprololu.

U pacjentów z marskością wątroby biodostępność metoprololu może się zwiększać, a całkowity
klirens ulegać zmniejszeniu. Zwiększona ekspozycja jest jednakże uznana za klinicznie istotną jedynie
u pacjentów z ciężką niewydolnością lub z zespoleniem wrotno-żylnym. Całkowity klirens u
pacjentów z zespoleniem żyły wrotnej z żyłą główną dolną wynosi około 0,3 litra/min, a wartości
AUC są w przybliżeniu 6-krotnie większe niż u osób zdrowych.

#### 5.3 Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

W dwuletnich badaniach przeprowadzonych na szczurach, po zastosowaniu trzech dawek
metoprololu, z których największa wynosiła 800 mg/kg mc. na dobę (co stanowi dawkę 41 razy
większą niż największa dawka terapeutyczna w przeliczeniu na mg/m2) nie stwierdzono działania
rakotwórczego metoprololu. Nie odnotowano wzrostu ilości nowotworów łagodnych i złośliwych
w porównaniu ze zwierzętami z grupy kontrolnej.
Jedyne zmiany histologiczne jakie zaobserwowano w następstwie podawania metoprololu, to wzrost
ilości przypadków występowania łagodnych, ogniskowych skupisk makrofagów piankowych
w pęcherzykach płucnych.
W 21-miesięcznym badaniu na myszach szczepu Swiss, w którym zastosowano jako największą
dawkę doustną 750 mg/kg mc. na dobę (co stanowi dawkę 18 razy większą niż największa dawka
terapeutyczna w przeliczeniu na mg/m2) częstość występowania łagodnych gruczolaków płuc była
wyższa u samic w porównaniu ze zwierzętami z grupy kontrolnej.
Nie stwierdzono wzrostu liczby przypadków nowotworów o charakterze złośliwym lub wzrostu
całkowitej liczby nowotworów w porównaniu z kontrolą.
Ponowne badanie na myszach z linii CD-1 (21 miesięcy) nie wykazało wzrostu częstości
występowania zmian nowotworowych o łagodnym jaki i złośliwym charakterze, w porównaniu
z kontrolą, niezależnie od płci zwierząt.
Nie obserwowano działania mutagennego ani teratogennego metoprololu, ale stwierdzano
zmniejszony przepływ krwi przez pępowinę, opóźnienie rozwoju, osłabione kostnienie oraz
zwiększoną częstość występowania zgonów w okresie przed- i poporodowym w następstwie
stosowania leków beta-adrenolitycznych.
W badaniach przeprowadzonych na szczurach, z zastosowaniem dawki metoprololu 22 razy większej
niż największa dawka terapeutyczna w przeliczeniu na mg/m2 nie wykazano wpływu na płodność
zwierząt.

### 6. DANE FARMACEUTYCZNE

#### 6.1 Wykaz substancji pomocniczych

Skrobia ryżowa
Celuloza mikrokrystaliczna
Laktoza jednowodna
Powidon
Talk
Magnezu stearynian

#### 6.2 Niezgodności farmaceutyczne

Nie dotyczy

#### 6.3 Okres ważności

3 lata

#### 6.4 Specjalne środki ostrożności podczas przechowywania

Nie przechowywać w temperaturze powyżej 25°C.
Przechowywać w oryginalnym opakowaniu, w celu ochrony przed światłem i wilgocią.

#### 6.5 Rodzaj i zawartość opakowania

Blistry z folii Al/PVC w tekturowym pudełku. 30 tabletek (3 blistry po 10 szt.).

#### 6.6 Specjalne środki ostrożności dotyczące usuwania i przygotowania produktu leczniczego do
stosowania

Bez specjalnych wymagań.

### 7. PODMIOT ODPOWIEDZIALNY POSIADAJĄCY POZWOLENIE NA
DOPUSZCZENIE DO OBROTU

Zakłady Farmaceutyczne POLPHARMA S.A.
ul. Pelplińska 19, 83-200 Starogard Gdański

### 8. NUMERY POZWOLEŃ NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU

Metocard 50 mg tabletki: Pozwolenie nr R/0344
Metocard 100 mg tabletki: Pozwolenie nr R/0345

### 9. DATA WYDANIA PIERWSZEGO POZWOLENIA NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU
I DATA PRZEDŁUŻENIA POZWOLENIA

Data wydania pierwszego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu: 21.01.1988 r.
Data ostatniego przedłużenia pozwolenia: 15.12.2008 r.

### 10. DATA ZATWIERDZENIA LUB CZĘŚCIOWEJ ZMIANY TEKSTU
CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO

---

> Informacje mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.