# Cyclophosphamide Sandoz > Cyklofosfamid · 100 mg/ml · Koncentrat do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji ## Szczegóły leku - **Nazwa:** Cyclophosphamide Sandoz - **Nazwa powszechna:** Cyclophosphamidum - **Substancja czynna:** [Cyklofosfamid](https://apteka.online/odpowiedniki/cyclophosphamidum) - **Moc:** 100 mg/ml - **Postać farmaceutyczna:** Koncentrat do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji - **Droga podania:** dożylnie - **Kategoria dostępności:** Lz - **Kod ATC:** L01AA01 - **Liczba opakowań:** 3 - **Numer pozwolenia:** 28340 - **Podmiot odpowiedzialny:** Sandoz Polska Sp. z o.o. - **Status RPL:** Produkt aktywny - **Wersja HTML:** https://apteka.online/katalog-lekow/leki-przeciwnowotworowe/cyclophosphamide-sandoz-koncentrat-do-sporzadzan-100-mg-ml-sandoz - **Wersja Markdown:** https://apteka.online/katalog-lekow/leki-przeciwnowotworowe/cyclophosphamide-sandoz-koncentrat-do-sporzadzan-100-mg-ml-sandoz.md ## Dokumenty PDF - Ulotka leku PDF: https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/47187/leaflet - ChPL PDF: https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/47187/characteristic ## Dostępne opakowania (3) | Opakowanie | EAN | Kategoria | Cena (refundacja) | Dostępność | Kup teraz | |---|---|---|---|---|---| | 1 fiol. 5 ml | 7622436113135 | Lz | bezpłatnie w placówce | Niedostępny (1/5) | — | | 1 fiol. 10 ml | 7622436113142 | Lz | bezpłatnie w placówce | Niedostępny (1/5) | — | | 1 fiol. 20 ml | 7622436113159 | Lz | bezpłatnie w placówce | Niedostępny (1/5) | — | ## Leki refundowane ### 1 fiol. 10 ml — EAN 7622436113142 Lek refundowany wydawany bezpłatnie w placówce (brak ceny detalicznej w obwieszczeniu). ### 1 fiol. 20 ml — EAN 7622436113159 Lek refundowany wydawany bezpłatnie w placówce (brak ceny detalicznej w obwieszczeniu). ### 1 fiol. 5 ml — EAN 7622436113135 Lek refundowany wydawany bezpłatnie w placówce (brak ceny detalicznej w obwieszczeniu). > Ceny urzędowe (maksymalne) z obwieszczenia refundacyjnego MZ 82W. Rzeczywista dopłata zależy od poziomu odpłatności i wskazania na recepcie. ## Wskaźnik dostępności Wskaźnik dostępności to orientacyjne oszacowanie naszego autorskiego algorytmu. Ma charakter wyłącznie poglądowy i może różnić się od rzeczywistego stanu w konkretnej aptece. - Bardzo dobrze dostępny (5/5) - Dobrze dostępny (4/5) - Trudno dostępny (2/5) - Niedostępny (1/5) - Brak danych Produkty lecznicze o dobrej i bardzo dobrej dostępności zazwyczaj możesz zamówić na następny dzień w aptece. Przejdź do katalogu aptek, aby znaleźć numer telefonu do apteki w Twojej okolicy. Przed rozmową z farmaceutą przygotuj kod e-recepty oraz Twój numer PESEL lub osoby, na którą wystawiona jest recepta. ## Ulotka dla pacjenta ### 1. Co to jest lek Cyclophosphamide Sandoz i w jakim celu się go stosuje? Lek Cyclophosphamide Sandoz zawiera substancję czynną cyklofosfamid. Cyklofosfamid jest lekiem cytotoksycznym lub inaczej lekiem przeciwnowotworowym. Jego działanie polega na niszczeniu komórek nowotworowych, co czasami nazywa się „chemioterapią”. Cyklofosfamid jest często stosowany samodzielnie lub w skojarzeniu z innymi lekami przeciwnowotworowymi lub z radioterapią w leczeniu różnych nowotworów u osób dorosłych oraz dzieci w wieku powyżej 5 lat. Należą do nich: • niektóre rodzaje nowotworów białych krwinek (ostra białaczka limfoblastyczna, przewlekła białaczka limfocytowa); • różne postacie chłoniaków, które wpływają na układ odpornościowy (choroba Hodgkina, chłoniak nieziarniczy i szpiczak mnogi); • rak jajnika i rak piersi; • mięsak Ewinga (rodzaj raka kości); • drobnokomórkowy rak płuca • leczenie zaawansowanego lub tworzącego przerzuty nowotworu ośrodkowego układu nerwowego (neuroblastoma); Ponadto, cyklofosfamid stosuje się w przygotowaniu do przeszczepienia szpiku kostnego w celu leczenia różnych rodzajów nowotworów krwinek białych (ostra białaczka limfoblastyczna, przewlekła białaczka szpikowa i ostra białaczka szpikowa) u osób dorosłych oraz dzieci w wieku powyżej 5 lat. Sporadycznie, niektórzy lekarze mogą przepisywać cyklofosfamid w celu leczenia innych, niezwiązanych z nowotworem chorób: • zagrażających życiu chorób autoimmunologicznych: ciężkich, postępujących postaci toczniowego zapalenia nerek (zapalenie nerki spowodowane przez chorobę układu odpornościowego) i ziarniniakowatości Wegenera (rzadka postać zapalenia naczyń krwionośnych) u osób dorosłych oraz dzieci w wieku powyżej 5 lat. ### 2. Informacje ważne przed zastosowaniem leku Cyclophosphamide Sandoz Lek Cyclophosphamide Sandoz nie będzie podawany dzieciom w wieku poniżej 5 lat, ponieważ zawiera substancje pomocnicze szkodliwe dla pacjentów z tej grupy wiekowej [patrz „Lek Cyclophosphamide Sandoz zawiera glikol propylenowy” oraz „Lek Cyclophosphamide Sandoz zawiera etanol (alkohol)”]. Kiedy nie stosować leku Cyclophosphamide Sandoz • Jeśli pacjent ma uczulenie na cyklofosfamid, którykolwiek z jego metabolitów lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku. Objawami reakcji alergicznej mogą być: duszność, świszczący oddech, wysypka, świąd lub obrzęk twarzy i warg. • Jeśli pacjent ma obecnie jakiekolwiek zakażenie. • Jeśli u pacjenta występują zaburzenia czynności szpiku kostnego (zwłaszcza jeśli pacjent wcześniej poddany był chemioterapii lub radioterapii). Lekarz zleci badania krwi w celu skontrolowania czynności szpiku kostnego. • Jeśli pacjent ma zakażenie dróg moczowych, co może objawiać się bólem podczas oddawania moczu (zapalenie pęcherza moczowego). • Jeśli u pacjenta kiedykolwiek występowały choroby nerek lub pęcherza moczowego w wyniku wcześniejszej chemioterapii lub radioterapii, jeśli pacjent ma trudności z oddawaniem moczu (utrudnienie odpływu moczu). • Jeśli pacjentka karmi piersią. • Jeśli u pacjenta występuje choroba autoimmunologiczna, która nie zagraża życiu. Ostrzeżenia i środki ostrożności Przed rozpoczęciem stosowania leku Cyclophosphamide Sandoz należy omówić to z lekarzem jeśli: • pacjent ma małą liczbę krwinek; • pacjent ma ciężkie zakażenia; • pacjent ma chorobę wątroby lub nerek. Lekarz zaleci badania krwi w celu skontrolowania czynności wątroby i nerek; • pacjentowi usunięto nadnercza; • jeśli pacjent jest lub był niedawno poddawany radioterapii lub chemioterapii; • pacjent ma choroby serca lub był poddawany radioterapii okolic serca; • pacjent ma cukrzycę; • ogólny stan zdrowia pacjenta jest zły lub pacjent jest osłabiony; • pacjent jest w podeszłym wieku; • pacjent przebył operację w okresie ostatnich 10 dni. Podczas leczenia cyklofosfamidem mogą wystąpić potencjalnie zagrażające życiu reakcje alergiczne (reakcja anafilaktyczna). Cyklofosfamid może wpływać na krew i układ odpornościowy. Komórki krwi wytwarzane są w szpiku kostnym. Powstają ich trzy różne rodzaje: - krwinki czerwone, które transportują tlen w organizmie, - krwinki białe, które zwalczają zakażenie, oraz - płytki krwi, które wspomagają krzepnięcie krwi. Po otrzymaniu cyklofosfamidu zmniejsza się liczba wszystkich trzech rodzajów komórek krwi. Jest to nieuniknione działanie niepożądane cyklofosfamidu. Najmniejsza liczba komórek krwi jest osiągana po upływie około 5-10 dni od rozpoczęcia leczenia cyklofosfamidem i pozostaje ona mała jeszcze przez kilka dni po zakończeniu cyklu leczenia. U większości osób liczba krwinek powraca do normy w ciągu od 21 do 28 dni. Jeśli pacjent był w przeszłości wielokrotnie poddawany chemioterapii, to okres normalizacji liczby krwinek może trwać nieco dłużej. W czasie gdy liczba komórek krwi zmniejsza się, pacjent może być bardziej podatny na zakażenia. Należy unikać bliskiego kontaktu z osobami, które kaszlą, są przeziębione lub mają inne zakażenia. Jeśli lekarz uzna, że pacjent ma zakażenie lub istnieje ryzyko rozwoju zakażenia, zastosuje odpowiednie leczenie. Przed rozpoczęciem leczenia cyklofosfamidem i w jego trakcie lekarz będzie sprawdzał, czy liczba krwinek czerwonych, krwinek białych i płytek krwi jest wystarczająco duża. Może być konieczne zmniejszenie podawanej dawki leku lub opóźnienie podania następnej dawki. Cyklofosfamid może wpływać na proces prawidłowego gojenia się ran. Należy dbać, aby każde skaleczenie było czyste i suche oraz sprawdzać, czy goi się prawidłowo. Ważne jest dbanie o zdrowie dziąseł, ponieważ mogą wystąpić owrzodzenia i zakażenia jamy ustnej. W razie wątpliwości należy zapytać lekarza. Cyklofosfamid może uszkodzić tkankę wyściełającą pęcherz moczowy, powodując pojawienie się krwi w moczu i ból podczas oddawania moczu. Działanie takie jest znane lekarzowi, dlatego w razie konieczności zastosuje lek o nazwie mesna, który działa ochronnie na pęcherz moczowy. Lek mesna może być podany albo w postaci krótkiego wstrzyknięcia albo dodany do kroplówki z cyklofosfamidem lub też podany w postaci tabletek. U większości osób otrzymujących cyklofosfamid razem z mesną nie występują żadne problemy z pęcherzem moczowym, ale lekarz może zlecić wykonanie badania moczu wykrywającego obecność krwi testem paskowym lub przy użyciu mikroskopu. Jeśli pacjent zauważy krew w moczu, powinien niezwłocznie powiedzieć o tym lekarzowi. Leki przeciwnowotworowe i radioterapia mogą zwiększać ryzyko rozwoju innych nowotworów, nawet po kilku latach od zakończenia leczenia. Cyklofosfamid zwiększa ryzyko nowotworów w obrębie pęcherza moczowego. Cyklofosfamid może uszkadzać serce lub wpływać na rytm jego pracy. Działanie to nasila się w razie stosowania dużych dawek cyklofosfamidu, leczenia radioterapią lub innymi lekami chemioterapeutycznymi albo u osób w podeszłym wieku. W trakcie leczenia lekarz będzie ściśle kontrolował czynność serca. Cyklofosfamid może spowodować choroby płuc, takie jak zapalenie lub bliznowacenie płuc. Może to wystąpić po ponad 6 miesiącach od zakończenia leczenia. Jeśli pacjent odczuwa trudności w oddychaniu, powinien niezwłocznie powiadomić o tym lekarza. Cyklofosfamid może mieć groźny dla życia wpływ na wątrobę. W razie nagłego zwiększenia masy ciała, bólu wątroby i zażółcenia skóry lub białek oczu (żółtaczka), należy niezwłocznie powiadomić o tym lekarza. Możliwe jest przerzedzenie włosów lub wyłysienie. Włosy powinny odrastać normalnie, choć mogą mieć inną strukturę lub kolor. Cyklofosfamid może spowodować nudności lub wymioty. Może to trwać przez około 24 godziny po podaniu leku. Może być konieczne przyjmowanie leków przeciwwymiotnych. Należy poradzić się lekarza w tej sprawie. Dzieci i młodzież Lek Cyclophosphamide Sandoz nie będzie podawany dzieciom w wieku poniżej 5 lat ze względu na ryzyko związane z substancjami pomocniczymi. (Patrz punkt 2 „Informacje ważne przed zastosowaniem leku Cyclophosphamide Sandoz”, „Lek Cyclophosphamide Sandoz zawiera glikol propylenowy” oraz „Lek Cyclophosphamide Sandoz zawiera etanol (alkohol)”). Cyklofosfamid był podawany dzieciom. Profil bezpieczeństwa substancji czynnej - cyklofosfamidu u dzieci i młodzieży jest podobny do profilu bezpieczeństwa u osób dorosłych. Lek Cyclophosphamide Sandoz a inne leki Należy powiedzieć lekarzowi o wszystkich lekach przyjmowanych przez pacjenta obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje przyjmować. Należy poinformować lekarza zwłaszcza o następujących lekach lub sposobach leczenia, ponieważ mogą one nie działać prawidłowo z cyklofosfamidem: Następujące leki mogą zmniejszać skuteczność cyklofosfamidu: • aprepitant (lek przeciwwymiotny) • bupropion (lek przeciwdepresyjny) • busulfan, tiotepa (leki stosowane w leczeniu nowotworów) • cyprofloksacyna, chloramfenikol, ryfampicyna (leki stosowane w leczeniu zakażeń bakteryjnych) • flukonazol, itrakonazol (leki stosowane w leczeniu zakażeń grzybiczych) • prasugrel (lek zapobiegający krzepnięciu krwi) • sulfonamidy, takie jak sulfadiazyna, sulfasalazyna, sulfametoksazol (leki stosowane w leczeniu zakażeń bakteryjnych) • ondansetron (lek przeciwwymiotny) • dziurawiec zwyczajny (preparat roślinny stosowany w łagodnej depresji) Następujące leki mogą nasilać toksyczność cyklofosfamidu: • allopurynol (lek stosowany w leczeniu dny moczanowej) • azatiopryna (lek stosowany w celu zahamowania czynności układu immunologicznego) • wodzian chloralu (lek stosowany w leczeniu bezsenności) • cymetydyna (lek zmniejszający wydzielanie kwasu solnego w żołądku) • disulfiram (lek stosowany w leczeniu choroby alkoholowej) • aldehyd glicerynowy (stosowany w leczeniu kurzajek) • inhibitory proteazy (leki stosowane w leczeniu zakażeń wirusowych) • leki zwiększające aktywność enzymów wątrobowych, takie jak: ryfampicyna (lek stosowany w leczeniu zakażeń bakteryjnych), karbamazepina, fenobarbital, fenytoina (leki przeciwpadaczkowe), dziurawiec zwyczajny (lek roślinny stosowany w łagodnej depresji), kortykosteroidy (leki stosowane w leczeniu stanów zapalnych) • dabrafenib (lek stosowany w leczeniu nowotworów) Leki, które mogą zwiększać toksyczne działanie cyklofosfamidu na układ krwiotwórczy i układ odpornościowy: • inhibitory konwertazy angiotensyny (leki stosowane w leczeniu wysokiego ciśnienia tętniczego) • natalizumab (lek stosowany w leczeniu stwardnienia rozsianego) • paklitaksel (lek stosowany w leczeniu nowotworów) • tiazydowe leki moczopędne, takie jak hydrochlorotiazyd lub chlortalidon (stosowane w leczeniu wysokiego ciśnienia tętniczego lub zatrzymywania wody w organizmie) • zydowudyna (lek stosowany w leczeniu zakażeń wirusowych) • klozapina (lek stosowany w leczeniu objawów niektórych zaburzeń psychicznych) Leki i sposoby leczenia, które mogą zwiększać toksyczne działanie cyklofosfamidu na serce: • antracykliny, takie jak bleomycyna, doksorubicyna, epirubicyna, • mitomycyna (leki stosowane w leczeniu nowotworów) • cytarabina, pentostatyna, trastuzumab (leki stosowane w leczeniu nowotworów) • napromienianie okolic serca Leki, które mogą zwiększać toksyczne działanie cyklofosfamidu na płuca: • amiodaron (lek stosowany w leczeniu zaburzeń rytmu serca) • hormony G-CSF, GM-CSF (stosowane w celu zwiększenia liczby białych krwinek po chemioterapii) Leki, które mogą zwiększać toksyczne działanie cyklofosfamidu na nerki • amfoterycyna B (lek stosowany w leczeniu zakażeń grzybiczych) • indometacyna (lek stosowany w leczeniu bólu i stanów zapalnych) Inne leki, które mogą wpływać na działanie cyklofosfamidu, lub na których działanie może wpływać cyklofosfamid: • etanercept (lek stosowany w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów) • metronidazol (lek stosowany w leczeniu zakażeń bakteryjnych lub pierwotniakowych) • tamoksyfen (lek stosowany w leczeniu raka piersi) • bupropion (lek stosowany pomocniczo w celu ułatwiebia zaprzestania palenia tytoniu) • kumaryny takie jak warfaryna (leki przeciwzakrzepowe) • cyklosporyna (lek stosowany w celu zahamowania czynności układu immunologicznego) • sukcynylocholina (lek stosowany w celu zwiotczenia mięśni podczas zabiegów chirurgicznych) • digoksyna, beta-acetylodigoksyna (leki stosowane w leczeniu chorób serca) • szczepionki • werapamil (lek stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego, dusznicy bolesnej lub zaburzeń rytmu serca) • pochodne sulfonylomocznika (leki przeciwcukrzycowe) (jednoczesne stosowanie z cyklofosfamidem może spowodować zmniejszenie stężenia glukozy we krwi) Stosowanie leku Cyclophosphamide Sandoz z jedzeniem, piciem i alkoholem Alkohol może nasilać nudności i wymioty wywołane przez cyklofosfamid. Podczas stosowania cyklofosfamidu nie należy spożywać grejpfrutów (w postaci owoców lub soku). Mogą one zakłócać prawidłowe działanie leku i zmienić jego skuteczność. Ciąża, karmienie piersią i wpływ na płodność Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza że może być w ciąży lub gdy planuje mieć dziecko, powinna poradzić się lekarza przed zastosowaniem tego leku. Ciąża Cyklofosfamid może spowodować poronienie lub uszkodzenie płodu. Kobiety nie powinny zachodzić w ciążę w trakcie stosowania leku Cyclophosphamide Sandoz i przez 12 miesięcy po zakończeniu leczenia. Mężczyźni powinni zachować odpowiednie środki ostrożności, w tym stosować skuteczną antykoncepcję, w celu uniknięcia poczęcia dziecka w trakcie stosowania leku Cyclophosphamide Sandoz i przez 6 miesięcy po zakończeniu leczenia. Jeśli dziewczynka jest leczona cyklofosfamidem przed okresem dojrzewania, rozwój płciowy jest na ogół prawidłowy i możliwe jest zajście w ciążę. W przypadku, gdy jajniki funkcjonują prawidłowo po leczeniu cyklofosfamidem, istnieje ryzyko przedwczesnej menopauzy. Karmienie piersią Nie należy karmić piersią w czasie stosowania tego leku ponieważ cyklofosfamid przenika do mleka ludzkiego i może być szkodliwy dla karmionych niemowląt. Należy poradzić się lekarza przed zastosowaniem tego leku. Płodność Cyklofosfamid może wpływać na zdolność poczęcia dziecka w przyszłości. Należy poradzić się lekarza w sprawie możliwości kriokonserwacji (zamrażania) nasienia lub komórek jajowych przed rozpoczęciem leczenia, ze względu na możliwość wystąpienia nieodwracalnej niepłodności spowodowanej leczeniem cyklofosfamidem. Pacjenci planujący rodzicielstwo po zakończeniu leczenia, powinni omówić to z lekarzem. Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn Po podaniu cyklofosfamidu mogą wystąpić działania niepożądane, takie jak drgawki i zaburzenia widzenia, które mogą wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Ilość alkoholu w tym leku może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn (patrz „Lek Cyclophosphamide Sandoz zawiera etanol (alkohol)”). Decyzję o tym, czy można prowadzić pojazdy lub obsługiwać maszyny, podejmuje indywidualnie lekarz. Lek Cyclophosphamide Sandoz zawiera etanol (alkohol) Ten lek zawiera 585 mg alkoholu (etanolu) w każym mililitrze. Ilość alkoholu w 1 mL tego leku jest równoważna 15 mL piwa lub 6 mL wina. Alkohol w tym leku może mieć wpływ na dzieci. Objawami mogą być: uczucie senności i zmiany zachowania. Może również wpływać na ich zdolność koncentracji i aktywność fizyczną. Ten lek nie powinien być stosowany u dzieci w wieku poniżej 5 lat. Ilość alkoholu w tym leku może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, gdyż może on wpływać na ocenę sytuacji i szybkość reakcji. Jeśli pacjent ma padaczkę lub choroby wątroby, powinien poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem leku. Ilość alkoholu w tym leku może zmieniać działanie innych leków. Jeśli pacjent przyjmuje inne leki, powinien poradzić się lekarza lub farmaceuty. Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku. Jeśli pacjent jest uzależniony od alkoholu, powinien poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku. Lek Cyclophosphamide Sandoz zawiera glikol propylenowy Ten lek zawiera 192 mg glikolu propylenowego w każdym mililitrze. Z tego powodu leku nie należy stosować u dzieci wieku poniżej 5 lat. Nie podawać tego leku dziecku w wieku poniżej 5 lat bez zalecenia lekarza. Kobiety w ciąży lub karmiące piersią nie powinny przyjmować tego leku bez zalecenia lekarza. Lekarz może zdecydować o przeprowadzeniu dodatkowych badań u takich pacjentek. Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek nie powinni przyjmować tego leku bez zalecenia lekarza. Lekarz może zdecydować o przeprowadzeniu dodatkowych badań podczas stosowania tego leku. ### 3. Jak stosować lek Cyclophosphamide Sandoz? Sposób podawania Podanie dożylne Lek Cyclophosphamide Sandoz będzie podawany pacjentowi przez lekarza lub pielęgniarkę z doświadczeniem w stosowaniu chemioterapii przeciwnowotworowej. Lek Cyclophosphamide Sandoz podaje się we wstrzyknięciu dożylnym i zwykle dodaje się do dużego worka z płynem, a następnie podaje w powolnym wstrzyknięciu (kroplówce) bezpośrednio do żyły. Może to być żyła na ramieniu, grzbiecie dłoni lub duża żyła pod obojczykiem. W zależności od dawki, infuzja trwa zwykle od 30 do 120 minut. Cyklofosfamid stosuje się często z innymi lekami przeciwnowotworowymi lub razem z radioterapią. Zalecana dawka: • lekarz decyduje o ilości leku, którą trzeba podać pacjentowi i o czasie podania leku. • ilość podanego cyklofosfamidu zależy od: - rodzaju choroby; - rozmiarów ciała pacjenta (wzrostu i masy); - ogólnego stanu zdrowia pacjenta; - stosowania innych leków przeciwnowotworowych lub radioterapii. Wskazane jest podawanie cyklofosfamidu rano. Ważne, aby pacjent otrzymał odpowiednie ilości płynów przed, w trakcie i po podaniu leku, aby zapobiec niepożądanemu wpływowi na drogi moczowe. Jeśli pacjent zauważy, że lek Cyclophosphamide Sandoz działa zbyt silnie lub zbyt słabo, powinien skontaktować się z lekarzem lub farmaceutą. Lekarz może uznać, że konieczna jest zmiana dawki leku i ścisłe kontrolowanie stanu pacjenta jeśli: • pacjent ma chorobę wątroby lub nerek • pacjent jest w podeszłym wieku Zastosowanie większej niż zalecana dawki leku Cyclophosphamide Sandoz Cyklofosfamid podawany jest pod nadzorem lekarza, dlatego bardzo mało prawdopodobne jest podanie za dużych jego ilości. Jeśli jednak po podaniu leku wystąpią u pacjenta jakiekolwiek działania niepożądane, należy natychmiast powiadomić o tym lekarza lub udać się na oddział ratunkowy najbliższego szpitala. Konieczna może być pilna pomoc medyczna. Do objawów przedawkowania cyklofosfamidu należą działania niepożądane wymienione niżej w punkcie „Działania niepożądane”, ale zazwyczaj są one bardziej nasilone. W razie jakichkolwiek dalszych wątpliwości dotyczących stosowania tego leku należy zwrócić się do lekarza, farmaceuty lub pielęgniarki. ### 4. Możliwe działania niepożądane Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią. Należy niezwłocznie zwrócić się do lekarza w razie: • wystąpienia reakcji alergicznej. Objawami są duszność, świszczący oddech, przyspieszona czynność serca, zmniejszone ciśnienie tętnicze (skrajne wyczerpanie), wysypka, świąd lub obrzęk twarzy i warg. Ciężkie reakcje alergiczne mogą spowodować trudności w oddychaniu lub wstrząs, który może zakończyć się śmiercią (wstrząs anafilaktyczny, reakcja anafilaktyczna lub rzekomoanafilaktyczna). • powstawania siniaków niespowodowanych urazem lub krwawienia z dziąseł. Mogą to być objawy zmniejszania się liczby płytek krwi. • ciężkiego zakażenia lub gorączki, owrzodzenia jamy ustnej, kaszlu, duszności, objawów posocznicy, takich jak gorączka, przyspieszony oddech, przyspieszona czynność serca, splątanie i obrzęk. Mogą to być objawy zmniejszenia liczby krwinek białych i może być konieczne zastosowanie antybiotyków w celu zwalczenia zakażenia. • wystąpienia znacznej bladości, letargu i zmęczenia. Mogą to być objawy małej liczby krwinek czerwonych (niedokrwistość). Zazwyczaj żadne leczenie nie jest konieczne - organizm uzupełni niedobór czerwonych krwinek. Znaczna niedokrwistość może wymagać przetoczenia krwi. • obecności krwi w moczu, bólu w czasie oddawania moczu lub zmniejszenia ilości wydalanego moczu • silnego bólu w klatce piersiowej • objawów takich jak osłabienie, utrata wzroku, zaburzenia mowy, utrata zmysłu dotyku • ciężkich reakcji nadwrażliwości z (wysoką) gorączką, czerwonymi plamami na skórze, bólem stawów i (lub) zakażeniem oka (zespół Stevensa-Johnsona) • ciężkiej, nagłej (nadwrażliwej) reakcji z gorączką i pęcherzami na skórze/łuszczeniem się skóry (toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka) • nieprawidłowego rozpadu mięśni, który może prowadzić do problemów z nerkami (rabdomioliza) • zmniejszenie liczby białych krwinek, które odgrywają ważną rolę w zwalczaniu zakażenia (agranulocytoza). Cyklofosfamid może również powodować następujące działania niepożądane: Bardzo często: mogą występować częściej niż u 1 na 10 osób • zmniejszenie liczby komórek krwi (mielosupresja) • zmniejszenie liczby krwinek białych, istotnych dla zwalczenia zakażenia (leukopenia, neutropenia) • utrata włosów (łysienie) • odczucie pieczenia podczas oddawania moczu i potrzeba częstego oddawania moczu (zapalenie pęcherza moczowego) • obecność krwi w moczu, którą można wykryć tylko badaniem moczu (mikrohematuria) • gorączka • zahamowanie czynności układu odpornościowego Często: mogą występować nie częściej niż u 1 na 10 osób • zakażenia • zapalenie błon śluzowych • obecność krwi w moczu i bolesne oddawanie moczu (krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego) • widoczna obecność krwi w moczu (makrohematuria) • nieprawidłowa czynność wątroby • niepłodność u mężczyzn • dreszcze • uczucie osłabienia • ogólne złe samopoczucie • zmniejszenie liczby krwinek białych z gorączką (gorączka neutropeniczna) Niezbyt często: mogą występować nie częściej niż u 1 na 100 osób • niedokrwistość (mała liczba krwinek czerwonych), która może spowodować uczucie zmęczenia i senność • łatwe powstawanie siniaków na skutek małopłytkowości (małej liczby płytek krwi) • zapalenie płuc • posocznica • reakcje alergiczne • niepłodność u kobiet (rzadko trwała) • ból w klatce piersiowej • szybkie bicie serca • zaburzenia czynności serca • zmiany wyników niektórych badań krwi • nagłe zaczerwienienie skóry (głównie twarzy) • uszkodzenie nerwów, powodujące drętwienie, mrowienie i osłabienie (neuropatia) • nerwoból (neuralgia) • zaburzenie odżywiania (jadłowstręt) • głuchota Rzadko: mogą występować nie częściej niż u 1 na 1000 osób • zwiększone ryzyko rozwoju raka krwinek białych (ostra białaczka) i niektórych innych nowotworów (rak pęcherza, rak moczowodu) • nieefektywne wytwarzanie mieloidalnych komórek krwi (zespół mielodysplastyczny) • zwiększone uwalnianie hormonu antydiuretycznego przez przysadkę (zespół nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego). Ma to wpływ na nerki, powodując małe stężenie sodu we krwi (hiponatremia) i zatrzymywanie wody, a w konsekwencji obrzęk mózgu z powodu zbyt dużej ilości wody we krwi. Objawami mogą być ból głowy, zaburzenia osobowości lub zachowania, splątanie i senność. • zmiany rytmu serca • zapalenie wątroby • wysypka • zapalenie skóry • brak miesiączki • brak nasienia • zawroty głowy • zaburzenia widzenia, niewyraźne widzenie • zmiany zabarwienia paznokci i skóry • odwodnienie • drgawki • krwawienie Bardzo rzadko: mogą występować nie częściej niż u 1 na 10 000 osób • rozpad czerwonych krwinek i niewydolność nerek (zespół hemolityczno-mocznicowy) • tworzenie się zakrzepów krwi w małych naczyniach krwionośnych organizmu (rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe) • wstrząs • powikłania leczenia przeciwnowotworowego na skutek rozpadu komórek rakowych (zespół rozpadu guza) • małe stężenie sodu we krwi (hiponatremia) • wysokie ciśnienie tętnicze (nadciśnienie tętnicze) • niskie ciśnienie tętnicze (niedociśnienie tętnicze) • dławica piersiowa • zawał mięśnia sercowego • niedrożność naczynia krwionośnego spowodowana zakrzepem krwi w układzie krążenia (choroba zakrzepowo-zatorowa) • uszkodzenie płuc (zespół ostrej niewydolności oddechowej) • zwłóknienie płuc, powodujące zadyszkę (przewlekłe zwłóknienie śródmiąższowe płuc) • trudności w oddychaniu ze świszczącym oddechem lub kaszlem (skurcz oskrzeli) • uczucie braku tchu (duszność) • stan, w którym ciało lub obszar ciała jest pozbawiony odpowiedniego dopływu tlenu (niedotlenienie) • kaszel • bolesność lub owrzodzenia w jamie ustnej (zapalenie jamy ustnej) • nudności, wymioty lub biegunka • zaparcie • zapalenie jelita • zapalenie trzustki • skrzep krwi w wątrobie (choroba wenookluzyjna wątroby) • powiększenie wątroby (hepatomegalia) • zażółcenie oczu lub skóry • zaczerwienienie skóry (rumień popromienny) • świąd • zaburzenia smaku (dysgeusia, hipogeusia) • uczucie mrowienia, łaskotania, kłucia, szczypania lub pieczenia (parestezje) • zaburzenia węchu (parosmia) • kurcze mięśni • zaburzenia dotyczące pęcherza moczowego • zaburzenia czynności nerek, włącznie z niewydolnością nerek • ból głowy • niewydolność wielonarządowa • reakcje w miejscu wkłucia • zwiększenie masy ciała • splątanie • stan zapalny oka (zapalenie spojówek), obrzęk oka • ostra niewydolność nerek ze zmniejszoną liczbą czerwonych krwinek i płytek krwi (zespół hemolityczno-mocznicowy) • niewydolność oddechowa spowodowana nagromadzeniem płynu w płucach (obrzęk płuc) • gromadzenie się płynu w jamie brzusznej (wodobrzusze) Częstość nieznana: nie może być określona na podstawie dostępnych danych • różne rodzaje raka, np. rak krwi (chłoniak nieziarniczy), rak nerki, rak tarczycy • mięsak (rodzaj raka) • różnego rodzaju zaburzenia krwi (limfopenia, zmniejszenie stężenia hemoglobiny) • zamknięcie naczynia krwionośnego z powodu zakrzepu krwi w układzie krążenia (zdarzenia zakrzepowo-zatorowe), w tym możliwość zamknięcia naczyń płucnych (zatorowość płucna) • nasilone łzawienie • szumy uszne (słyszenie dźwięku w uchu) • niedrożność nosa (przekrwienie nosa) • ból jamy ustnej i gardła • katar • kichanie • zablokowanie małych żył w płucach (choroba zarostowa żył płucnych) • niedrożność najmniejszych dróg oddechowych w płucach spowodowana stanem zapalnym (zarostowe zapalenie oskrzelików) • zapalenie pęcherzyków płucnych spowodowane reakcją alergiczną (alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych) • zapalenie płuc • płyn w płucach (wysięk opłucnowy) • ból brzucha • krwawienie w obrębie żołądka lub jelit • zaburzenia jelitowe/krwawienie • zaburzenia czynności wątroby • wysypka, zaczerwienienie skóry, powstawanie pęcherzy w obrębie warg, oczu lub jamy ustnej, złuszczanie się skóry (rumień wielopostaciowy, pokrzywka, rumień) • zespół ręka-noga • obrzęk twarzy • nasilone pocenie się • stwardnienie skóry (skleroderma) • skurcze i ból mięśni • ból stawów • zapalenie, bliznowacenie i obkurczenie pęcherza moczowego • szkodzenie lub śmierć płodu • śmierć wewnątrzmaciczna • wady rozwojowe płodu • opóźnienie rozwoju płodu • rakotwórcze działanie na potomstwo • zmiany wyników niektórych badań krwi (stężenia glukozy, stężenia hormonów) • zaburzenie funkcjonowania mózgu (encefalopatia), neurotoksyczność objawiająca się jako zespół charakteryzujący się bólem głowy, dezorientacją, drgawkami i utratą wzroku (zespół tylnej odwracalnej encefalopatii), zaburzeniami czucia (dysestezja, hipoestezja), drżeniem, zaburzeniami zmysłu smaku (dysgeuzja, hipogeuzja), zaburzeniami zmysłu węchu (parosmia) • różne rodzaje zaburzeń pracy serca (częstoskurcz komorowy, wstrząs kardiogenny, wysięk osierdziowy, bradykardia, kołatanie serca, wydłużenie odstępu QT w elektrokardiogramie) • niepłodność u kobiet i mężczyzn • zmiany częstości miesiączkowania • zapalenie ślinianki (zwykle w okolicy policzka; zapalenie ślinianki przyusznej) Jeśli nasili się którykolwiek z objawów niepożądanych lub wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane niewymienione w ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi, farmaceucie lub pielęgniarce. Zgłaszanie działań niepożądanych Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione w tej ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi, farmaceucie lub pielęgniarce. Działania niepożądane można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych Al. Jerozolimskie 181C 02-222 Warszawa Tel.: + 48 22 49 21 301 Faks: + 48 22 49 21 309 Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu. Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat bezpieczeństwa stosowania leku. ### 5. Jak przechowywać lek Cyclophosphamide Sandoz? Lek należy przechowywać w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci. Nie stosować tego leku po upływie terminu ważności zamieszczonego na etykiecie i pudełku po: Termin ważności (EXP). Termin ważności oznacza ostatni dzień podanego miesiąca. Przechowywać w lodówce (2°C – 8°C). Po pierwszym otwarciu: Częściowo zużytą fiolkę należy przechowywać w lodówce w temperaturze od 2°C do 8°C. Lek należy zużyć w ciągu 28 dni od pierwszego otwarcia. Wszelkie pozostałości leku należy usunąć. Po rozcieńczeniu: Wykazano chemiczną i fizyczną stabilność rozcieńczonego roztworu zgodnie z poniższą tabelą. Tabela: Przechowywanie rozcieńczonych roztworów cyklofosfamidu Rozcieńczalnik Warunki przechowywania Temperatura pokojowa (poniżej 25°C) W lodówce (2°C - 8°C) Roztwór chlorku sodu o stężeniu 9 mg/mL (0,9%) do 12 godzin do 3 dni Roztwór chlorku sodu o stężeniu 4,5 mg/mL (0,45%) do 12 godzin do 3 dni Roztwór dekstrozy o stężeniu 50 mg/mL (5%) do 12 godzin do 3 dni Roztwór zawierający dekstrozę w stężeniu 50 mg/mL (5%) i chlorek sodu w stężeniu 9 mg/mL (0,9%) do 12 godzin do 3 dni Z mikrobiologicznego punktu widzenia rozcieńczony lek należy zużyć natychmiast. Jeśli rozcieńczony lek nie zostanie użyty natychmiast, za czas i warunki przechowywania przed użyciem odpowiada użytkownik. Zwykle czas ten nie powinien być dłuższy niż 24 godziny w temperaturze 2°C - 8°C, chyba że rozcieńczenie miało miejsce w kontrolowanych i zwalidowanych warunkach aseptycznych. Leków nie należy wyrzucać do kanalizacji. Należy zapytać farmaceutę, jak usunąć leki, których się już nie używa. Takie postępowanie pomoże chronić środowisko. ### 6. Zawartość opakowania i inne informacje Co zawiera lek Cyclophosphamide Sandoz - Substancją czynną leku jest cyklofosfamid. Każdy mililitr zawiera cyklofosfamid jednowodny w ilości odpowiadającej 100 mg cyklofosfamidu. Każda fiolka zawierająca 5 mL koncentratu zawiera cyklofosfamid jednowodny w ilości odpowiadającej 500 mg cyklofosfamidu. Każda fiolka zawierająca 10 mL koncentratu zawiera cyklofosfamid jednowodny w ilości odpowiadającej 1000 mg cyklofosfamidu. Każda fiolka zawierająca 20 mL koncentratu zawiera cyklofosfamid jednowodny w ilości odpowiadającej 2000 mg cyklofosfamidu. - Pozostałe składniki to: etanol bezwodny i glikol propylenowy (patrz punkty „Lek Cyclophosphamide Sandoz zawiera etanol (alkohol)” i „Lek Cyclophosphamide Sandoz zawiera glikol propylenowy”). Jak wygląda lek Cyclophosphamide Sandoz i co zawiera opakowanie Lek Cyclophosphamide Sandoz to klarowny roztwór w kolorze od bezbarwnego do bladożółtego, praktycznie bez widocznych cząstek. Lek Cyclophosphamide Sandoz znajduje się w fiolce z bezbarwnego szkła typu I, zamkniętej korkiem z gumy bromobutylowej typu I i zabezpieczonej aluminiowym uszczelnieniem z ciemnopomarańczową, plastikową nakładką typu flip-off. Wielkości opakowań: - 1 fiolka wielodawkowa zawierająca 5 mL koncentratu do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji, co odpowiada 500 mg cyklofosfamidu. - 1 fiolka wielodawkowa zawierająca 10 mL koncentratu do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji, co odpowiada 1000 mg cyklofosfamidu. - 1 fiolka wielodawkowa zawierająca 20 mL koncentratu do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji, co odpowiada 2000 mg cyklofosfamidu. Nie wszystkie wielkości opakowań muszą znajdować się w obrocie. Podmiot odpowiedzialny i wytwórca Podmiot odpowiedzialny Sandoz Polska Sp. z o.o. ul. Domaniewska 50C 02-672 Warszawa tel. 22 209 70 00 Wytwórca Fareva Unterach GmbH Mondseestrasse 11 4866 Unterach Am Attersee Austria Ten lek jest dopuszczony do obrotu w krajach członkowskich Europejskiego Obszaru Gospodarczego pod następującymi nazwami: Dania Cyclophosphamide Sandoz Austria Cyclophosphamid Sandoz 100 mg/ml –Konzentrat zur Herstellung einer Injektions- /Infusionslösung Bułgaria Cyclophosphamide Sandoz 100 mg/ mL concentrate for solution for injection/infusion Polska Cyclophosphamide Sandoz Szwecja Cyclophosphamide Sandoz Logo Sandoz ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Informacje przeznaczone wyłącznie dla fachowego personelu medycznego: Produkt leczniczy Cyclophosphamide Sandoz powinien być podawany jedynie przez lekarza z doświadczeniem w stosowaniu chemioterapii przeciwnowotworowej. Produkt leczniczy Cyclophosphamide Sandoz należy podawać wyłącznie w miejscach, gdzie dostępne są urządzenia umożliwiające regularne monitorowanie wskaźników klinicznych, biochemicznych i hematologicznych zarówno przed, jak i w trakcie oraz po podaniu, pod nadzorem specjalisty onkologa. Dawkowanie i sposób podawania Dawkę należy ustalać indywidualnie dla każdego pacjenta. Dawki oraz czas trwania leczenia i (lub) przerwy w leczeniu zależą od wskazania terapeutycznego, schematu terapii skojarzonej, ogólnego stanu zdrowia pacjenta i czynności narządów, a także od wyników kontrolnych badań laboratoryjnych (w szczególności kontroli komórek krwi). W leczeniu skojarzonym z innymi cytostatykami o podobnej toksyczności może być konieczne zmniejszenie dawki lub wydłużenie odstępów między kolejnymi cyklami leczenia. Można rozważyć zastosowanie czynników pobudzających hematopoezę (czynniki wzrostu kolonii i czynniki stymulujące erytropoezę) w celu zmniejszenia ryzyka powikłań związanych z zahamowaniem czynności szpiku kostnego i (lub) ułatwienia dostarczenia przeznaczonej dawki. W celu zmniejszenia ryzyka toksycznego działania na drogi moczowe, przed, w trakcie i niezwłocznie po podaniu produktu leczniczego należy podać pacjentowi, doustnie lub w infuzji, odpowiednią ilość płynów w celu wymuszenia diurezy. Dlatego produkt leczniczy Cyclophosphamide Sandoz należy podawać rano. Postępowanie z produktem leczniczym Cyklofosfamid jest nieaktywny do czasu uczynnienia przez enzymy wątrobowe. Jednak podobnie jak w przypadku wszystkich leków cytotoksycznych, zaleca się, aby produkt leczniczy przygotowywany był przez wyszkolony personel medyczny, w przeznaczonym do tego miejscu. Środki ostrożności, które należy podjąć przed przygotowaniem lub podaniem produktu leczniczego Osoby przygotowujące produkt leczniczy powinny nosić rękawiczki ochronne. Należy zachować ostrożność, w celu uniknięcia kontaktu produktu leczniczego z oczami. Kobiety w ciąży lub karmiące piersią nie powinny mieć bezpośredniego kontaktu z tym produktem leczniczym. Objętość rozpuszczalnika wymagana do rozcieńczenia produktu leczniczego Cyclophosphamide Sandoz, zawierającego cyklofosfamid, zależy od drogi podania. Bezpośrednie wstrzyknięcie Jeśli produkt leczniczy Cyclophosphamide Sandoz (zawierający cyklofosfamid) będzie stosowany w bezpośrednim wstrzyknięciu dożylnym, koncentrat o stężeniu 100 mg/mL należy rozcieńczyć do stężenia 20 mg/mL odpowiednią objętością jednego z następujących rozcieńczalników: - roztwór chlorku sodu o stężeniu 0,9% - roztwór chlorku sodu o stężeniu 0,45% - roztwór dekstrozy o stężeniu 5% - roztwór zawierający dekstrozę w stężeniu 5% i chlorek sodu w stężeniu 0,9% Infuzja Jeśli produkt leczniczy Cyclophosphamide Sandoz (zawierający cyklofosfamid) będzie stosowany w infuzji dożylnej, koncentrat o stężeniu 100 mg/mL należy rozcieńczyć odpowiednią objętością jednego z następujących rozcieńczalników: - roztwór chlorku sodu o stężeniu 0,9% - roztwór chlorku sodu o stężeniu 0,45% - roztwór dekstrozy o stężeniu 5% - roztwór zawierający dekstrozę w stężeniu 5% i chlorek sodu w stężeniu 0,9% Produkt leczniczy Cyclophosphamide Sandoz (zawierający cyklofosfamid) odtworzony w wodzie jest hipotoniczny i nie powinien być podawany w bezpośrednim wstrzyknięciu. Podanie dożylne Preferowanym sposobem podania dożylnego jest infuzja. Decyzja o zastosowaniu cyklofosfamidu zgodnie z obowiązującymi wytycznymi dotyczącymi schematów leczenia należy do lekarza. Przykładowe objętości koncentratu cyklofosfamidu i rozcieńczalników potrzebne do uzyskania stężenia w zakresie od 20 mg/mL (do bezpośredniego wstrzyknięcia) do 0,4 mg/mL (do infuzji) podano w poniższej tabeli jako wskazóowki dla dawki 100 mg. Tabela: Przykłady objętości do rozcieńczania cyklofosfamidu Dawka Wstrzyknięcie bezpośrednie (20 mg/mL) Infuzja (0,4 mg/mL) Dawka 100 mg 1 mL (100 mg/mL) koncentratu + 4 mL rozcieńczalnika 1 mL (100 mg/mL) koncentratu + 250 mL rozcieńczalnika Przygotowanie rozcieńczenia do infuzji lub wstrzyknięcia Krok 1 Wymaganą liczbę fiolek z koncentratem cyklofosfamidu do sporządzania roztworu do infuzji pozostawić na 5 minut w temperaturze 20-25°C. Każdy mililitr produktu leczniczego zawiera 100 mg cyklofosfamidu. W celu uzyskania dawki odpowiedniej dla pacjenta może być konieczne użycie więcej niż jednej fiolki zawierającej koncentrat cyklofosfamidu do sporządzania roztworu do infuzji o stężeniu 100 mg/mL. Należy w warunkach aseptycznych pobrać wymaganą ilość koncentratu cyklofosfamidu do sporządzania roztworu do infuzji za pomocą skalibrowanej strzykawki. Na przykład dawka 1000 mg cyklofosfamidu wymaga pobrania 10,00 mL koncentratu. Krok 2 W przypadku bezpośredniego wstrzyknięcia rozcieńczyć pobrany koncentrat do stężenia 20 mg/mL, pobierając odpowiednią objętość roztworu chlorku sodu o stężeniu 0,9%, roztworu chlorku sodu o stężeniu 0,45%, roztworu dekstrozy o stężeniu 5% lub roztworu zawierającego dekstrozę w stężeniu 5% i chlorek sodu w stężeniu 0,9%. W przypadku infuzji wymaganą objętość koncentratu cyklofosfamidu do sporządzania roztworu do infuzji należy wstrzyknąć do worka z płynem do wlewów dożylnych, zawierającego roztwór chlorku sodu o stężeniu 0,9%, roztwór chlorku sodu o stężeniu 0,45%, roztwór dekstrozy o stężeniu 5%, roztwór zawierający dekstrozę w stężeniu 5% i chlorek sodu w stężeniu 0,9%. Otrzymany roztwór do infuzji powinien mieć minimalne stężenie 0,4 mg/mL. Krok 3 Usunąć strzykawkę i kołysząc, ręcznie wymieszać zawartość worka infuzyjnego lub butelki. Krok 4 Podobnie jak w przypadku wszystkich produktów leczniczych do podawania pozajelitowego, otrzymany roztwór do infuzji należy przed podaniem ocenić wzrokowo w kierunku obecności cząstek stałych i zmian zabarwienia, na ile pozwalają na to roztwór i pojemnik. Po rozcieńczeniu roztwór jest klarowny i bezbarwny do jasnożółtego. Należy stosować wyłącznie klarowne roztwory. Ponieważ roztwór do infuzji jest przesycony, z czasem może ulegać krystalizacji. W takim przypadku roztworu nie można używać i należy go usunąć. Krok 5 Aby zmniejszyć prawdopodobieństwo wystąpienia działań niepożądanych, które wydają się być zależne od szybkości podawania (np. obrzęk twarzy, ból głowy, przekrwienie błony śluzowej nosa, pieczenie skóry głowy), cyklofosfamid należy wstrzykiwać lub podawać w infuzji bardzo powoli. Czas trwania infuzji (od 30 minut do 2 godzin) powinien być dostosowany do objętości i rodzaju podawanego płynu nośnikowego. Przygotowanie i stosowanie produktu leczniczego Cyclophosphamide Sandoz musi odbywać się zgodnie z zasadami i przepisami dotyczącym stosowania leków cytostatycznych. Rozcieńczanie należy w miarę możliwości przeprowadzać w komorze bezpieczeństwa z laminarnym przepływem powietrza. Osoba przygotowująca produkt leczniczy musi nosić maskę ochronną i rękawice ochronne. W przypadku rozlania roztworu powierzchnię należy dokładnie spłukać wodą. Wytyczne dotyczące bezpiecznego postępowania z lekami przeciwnowotworowymi W przygotowaniu leków cytotoksycznych nie powinny uczestniczyć kobiety w ciąży. Produkt leczniczy powinien być rozcieńczony przez przeszkolony personel. Należy to wykonać w przeznaczonym do tego miejscu. Powierzchnia robocza powinna być pokryta jednorazowym papierem chłonnym z podkładem z tworzywa sztucznego. Należy nosić odpowiednie ochronne rękawiczki, maski i odzież. Należy zachować środki ostrożności, aby uniknąć przypadkowego kontaktu produktu leczniczego ze skórą lub błonami śluzowymi, a narażone miejsce należy dokładnie umyć wodą z mydłem. Jeśli dojdzie do przypadkowego zanieczyszczenia oczu, należy je natychmiast dokładnie przemyć wodą. Należy stosować strzykawki i sprzęt z końcówką typu luer-lock. Zaleca się stosowanie igieł z dużym otworem w celu zminimalizowania ciśnienia i możliwości powstania aerozolu. Ryzyko powstania aerozolu można również zmniejszyć stosując igłę z odpowietrzeniem. Wszelkie niewykorzystane pozostałości leku należy usunąć. Należy zachować odpowiednie środki ostrożności podczas usuwania sprzętu wykorzystanego do rozcieńczenia cyklofosfamidu. Każdą pozostałości leku lub zanieczyszczone materiały należy umieścić w torbach na produkty wysokiego ryzyka. Ostre przedmioty (igły, strzykawki, fiolki itp.) należy umieścić w odpowiednim sztywnym pojemniku. Personel zajmujący się zbieraniem i usuwaniem tych odpadów powinien być świadomy związanego z tym zagrożenia. Całość niewykorzystanego produktu leczniczego lub odpady należy usunąć zgodnie z lokalnymi przepisami dotyczącymi leków cytotoksycznych. Przechowywanie i okres przydatności do użycia Po pierwszym otwarciu: Częściowo zużytą fiolkę należy przechowywać w lodówce w temperaturze od 2°C do 8°C. Produkt leczniczy należy zużyć w ciągu 28 dni od pierwszego otwarcia. Wszelkie pozostałości produktu leczniczego należy usunąć. Po rozcieńczeniu: Wykazano chemiczną i fizyczną stabilność rozcieńczonego roztworu zgodnie z poniższą tabelą. Tabela: Przechowywanie rozcieńczonych roztworów cyklofosfamidu Rozcieńczalnik Warunki przechowywania Temperatura pokojowa (poniżej 25°C) W lodówce (2°C – 8°C) Roztwór chlorku sodu o stężeniu 9 mg/mL (0,9%) do 12 godzin do 3 dni Roztwór chlorku sodu o stężeniu 4,5 mg/mL (0,45%) do 12 godzin do 3 dni Roztwór dekstrozy o stężeniu 50 mg/mL (5%) do 12 godzin do 3 dni Roztwór zawierający dekstrozę w stężeniu 50 mg/mL (5%) i chlorek sodu w stężeniu 9 mg/mL (0,9%) do 12 godzin do 3 dni Z mikrobiologicznego punktu widzenia rozcieńczony produkt leczniczy należy zużyć natychmiast. Jeśli produkt leczniczy nie zostanie użyty natychmiast, za czas i warunki przechowywania przed użyciem odpowiada użytkownik oraz zwykle czas ten nie powinien być dłuższy niż 24 godziny w temperaturze 2°C - 8°C, chyba że rozcieńczenie miało miejsce w kontrolowanych i zwalidowanych warunkach aseptycznych. ## Charakterystyka produktu leczniczego (ChPL) CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO ### 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Cyclophosphamide Sandoz, 100 mg/mL, koncentrat do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji ### 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każdy mililitr zawiera cyklofosfamid jednowodny w ilości odpowiadającej 100 mg cyklofosfamidu. Każda fiolka zawierająca 5 mL koncentratu zawiera cyklofosfamid jednowodny w ilości odpowiadającej 500 mg cyklofosfamidu. Każda fiolka zawierająca 10 mL koncentratu zawiera cyklofosfamid jednowodny w ilości odpowiadającej 1000 mg cyklofosfamidu. Każda fiolka zawierająca 20 mL koncentratu zawiera cyklofosfamid jednowodny w ilości odpowiadającej 2000 mg cyklofosfamidu. Substancje pomocnicze o znanym działaniu Każdy mililitr produktu leczniczego Cyclophosphamide Sandoz zawiera 585 mg etanolu (alkoholu) i 192 mg glikolu propylenowego. Pełny wykaz substancji pomocniczych, patrz punkt 6.1. ### 3. POSTAĆ FARMACEUTYCZNA Koncentrat do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji. Klarowny roztwór w kolorze od bezbarwnego do bladożółtego, praktycznie bez widocznych cząstek. ### 4. SZCZEGÓŁOWE DANE KLINICZNE #### 4.1 Wskazania do stosowania Zależnie od wskazania cyklofosfamid może być stosowany w monoterapii lub razem z innymi chemioterapeutykami. Produkt leczniczy Cyclophosphamide Sandoz jest wskazany do stosowania u osób dorosłych oraz dzieci w wieku powyżej 5 lat w leczeniu: • przewlekłej białaczki limfocytowej (ang. Chronic Lymphocytic Leukemia, CLL) • ostrej białaczki limfoblastycznej (ang. Acute Lymphocytic Leukemia, ALL) • kondycjonującym, poprzedzającym przeszczepienie szpiku kostnego w leczeniu ostrej białaczki limfoblastycznej, przewlekłej białaczki szpikowej i ostrej białaczki szpikowej w połączeniu z napromienianiem całego ciała lub z busulfanem • chłoniaka Hodgkina, chłoniaka nieziarniczego i szpiczaka mnogiego • raka jajnika z przerzutami i raka piersi • uzupełniającym raka piersi • mięsaka Ewinga • drobnokomórkowego raka płuca • zaawansowanego lub tworzącego przerzuty nerwiaka zarodkowego (neuroblastoma) • zagrażających życiu chorób autoimmunologicznych: postępujących postaci toczniowego zapalenia nerek i ziarniniakowatości Wegenera. #### 4.2 Dawkowanie i sposób podawania Cyklofosfamid powinien być podawany jedynie przez lekarzy z doświadczeniem w stosowaniu chemioterapii przeciwnowotworowej. Cyklofosfamid należy podawać wyłącznie w miejscach, gdzie dostępne są urządzenia umożliwiające regularne monitorowanie wskaźników klinicznych, biochemicznych i hematologicznych zarówno przed, jak i w trakcie oraz po podaniu, pod nadzorem specjalisty onkologa. Dawkowanie Dawkę należy ustalać indywidualnie dla każdego pacjenta. Dawki oraz czas trwania leczenia i (lub) przerwy w leczeniu zależą od wskazania terapeutycznego, schematu terapii skojarzonej, ogólnego stanu zdrowia pacjenta i czynności narządów, a także od wyników kontrolnych badań laboratoryjnych (w szczególności kontroli komórek krwi). W leczeniu skojarzonym z innymi cytostatykami o podobnej toksyczności może być konieczne zmniejszenie dawki lub wydłużenie odstępów między kolejnymi cyklami leczenia. Można rozważyć zastosowanie czynników pobudzających hematopoezę (czynniki wzrostu kolonii i czynniki stymulujące erytropoezę) w celu zmniejszenia ryzyka powikłań związanych z zahamowaniem czynności szpiku kostnego i (lub) ułatwienia dostarczenia przeznaczonej dawki. W celu zmniejszenia ryzyka toksycznego działania na drogi moczowe, przed, w trakcie i niezwłocznie po podaniu produktu leczniczego należy podać pacjentowi, doustnie lub w infuzji, odpowiednią ilość płynów w celu wymuszenia diurezy. Dlatego produkt leczniczy Cyclophosphamide Sandoz należy podawać rano. Patrz punkt 4.4. Decyzja o zastosowaniu cyklofosfamidu zgodnie z obowiązującymi wytycznymi dotyczącymi schematów leczenia należy do lekarza. Niżej podane dawki można traktować jako ogólne wytyczne: Nowotwory hematologiczne i guzy lite a) leczenie ciągłe (codzienne): 3-6 mg/kg masy ciała (=120-240 mg/m2 powierzchni ciała) we wstrzyknięciu dożylnym b) leczenie przerywane: 10-15 mg/kg masy ciała (=400-600 mg/m2 powierzchni ciała) we wstrzyknięciu dożylnym, w odstępach od 2 do 5 dni c) leczenie przerywane z zastosowaniem dużej dawki: 20-40 mg/kg masy ciała (=800-1600 mg/m2 powierzchni ciała) we wstrzyknięciu dożylnym, w odstępach 21 do 28 dni Przygotowanie do przeszczepienia szpiku 60 mg/kg mc. przez 2 dni lub 50 mg/kg mc. przez 4 dni we wstrzyknięciu dożylnym. Jeśli stosowany jest schemat leczenia obejmujący busulfan i cyklofosfamid (Bu/Cy), pierwszą dawkę cyklofosfamidu należy podać nie wcześniej niż po 24 godzinach od podania ostatniej dawki busulfanu (patrz punkty 4.4 i 4.5). Choroby autoimmunologiczne 500-1000 mg/m2 powierzchni ciała na miesiąc. Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby Ciężkie zaburzenia czynności wątroby mogą wiązać się ze zmniejszoną aktywacją cyklofosfamidu. To z kolei może zmienić skuteczność leczenia cyklofosfamidem, i powinno być brane pod uwagę podczas ustalania dawki i interpretacji odpowiedzi pacjenta na wybraną dawkę (patrz punkt 4.4). U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby należy stosować zmniejszoną dawkę. Jeśli stężenie bilirubiny w surowicy wynosi od 3,1 do 5 mg/ 100 mL (=0,053-0,086 mmol/L), zaleca się zmniejszenie dawki o 25%. Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, zwłaszcza ciężkimi, zmniejszone wydalanie przez nerki może spowodować zwiększenie stężenia cyklofosfamidu i jego metabolitów w osoczu. To w konsekwencji może spowodować zwiększenie jego toksyczności i powinno być brane pod uwagę podczas ustalania dawkowania u tych pacjentów (patrz punkt 4.4). Jeśli przesączanie kłębuszkowe wynosi mniej niż 10 mL/minutę, zaleca się zmniejszenie dawki o 50%. Cyklofosfamid i jego metabolity można usunąć metodą dializy, chociaż mogą występować różnice w oczyszczaniu zależnie od użytego systemu do dializy. U pacjentów wymagających dializy należy rozważyć utrzymanie stałych odstępów pomiędzy podaniem cyklofosfamidu a dializą. Patrz punkt 4.4. Pacjenci w podeszłym wieku Przy ustalaniu monitorowania działań toksycznych i konieczności dostosowania dawki należy uwzględnić występujące częściej u pacjentów w podeszłym wieku zaburzenia czynności wątroby, nerek, serca lub innych narządów i współistniejące choroby lub inne stosowane leki. Dzieci i młodzież Produkt leczniczy Cyclophosphamide Sandoz jest przeciwwskazany u dzieci w wieku poniżej 5 lat ze względu na obawy dotyczące bezpieczeństwa substancji pomocniczych. (Patrz punkt 4.3 Przeciwwskazania i punkt 4.4: „Produkt leczniczy Cyclophosphamide Sandoz zawiera glikol propylenowy” i „Produkt leczniczy Cyclophosphamide Sandoz zawiera etanol (alkohol)”). Cyklofosfamid był stosowany u dzieci. Profil bezpieczeństwa stosowania cyklofosfamidu u dzieci i młodzieży oraz u dorosłych jest podobny. Modyfikacja dawki ze względu na mielosupresję Podczas stosowania cyklofosfamidu należy regularnie oznaczać liczbę leukocytów i płytek krwi. Jeśli wystąpią objawy zahamowania czynności szpiku, należy w razie konieczności dostosować dawkę. Należy zapoznać się z poniższą tabelą. Zaleca się również systematyczne kontrolowanie osadu moczu, w kierunku obecności erytrocytów. Liczba leukocytów w mikrolitrze Liczba płytek krwi w mikrolitrze Dawkowanie > 4000 > 100 000 100% planowej dawki 2500 – 4000 50 000 – 100 000 50 % planowej dawki < 2500 < 50 000 Nie podawać do czasu powrotu wartości do normy lub podejmować decyzję indywidualnie dla każdego pacjenta. W leczeniu skojarzonym może być konieczne dalsze zmniejszenie dawki. Sposób podawania Cyklofosfamid jest nieaktywny do czasu uczynnienia przez enzymy wątrobowe. Jednak podobnie jak w przypadku wszystkich leków cytotoksycznych, zaleca się, aby produkt leczniczy przygotowywany był przez wyszkolony personel medyczny, w przeznaczonym do tego miejscu. Środki ostrożności, które należy podjąć przed przygotowaniem lub podaniem produktu leczniczego Osoby przygotowujące produkt leczniczy powinny nosić rękawiczki ochronne. Należy zachować ostrożność w celu uniknięcia kontaktu produktu leczniczego z oczami. Kobiety w ciąży lub karmiące piersią nie powinny mieć bezpośredniego kontaktu z tym produktem leczniczym. Objętość rozpuszczalnika wymagana do rozcieńczenia produktu leczniczego Cyclophosphamide Sandoz, zawierającego cyklofosfamid, zależy od drogi podania. Infuzja Jeśli produkt leczniczy Cyclophosphamide Sandoz (zawierający cyklofosfamid) będzie stosowany w infuzji dożylnej, koncentrat o stężeniu 100 mg/mL należy rozcieńczyć odpowiednią objętością jednego z następujących rozcieńczalników: - roztwór chlorku sodu o stężeniu 0,9% - roztwór chlorku sodu o stężeniu 0,45% - roztwór dekstrozy o stężeniu 5% - roztwór zawierający dekstrozę w stężeniu 5% i chlorek sodu w stężeniu 0,9% Bezpośrednie wstrzyknięcie Jeśli produkt leczniczy Cyclophosphamide Sandoz (zawierający cyklofosfamid) będzie stosowany w bezpośrednim wstrzyknięciu dożylnym, koncentrat o stężeniu 100 mg/mL należy rozcieńczyć do stężenia 20 mg/mL odpowiednią objętością jednego z następujących rozcieńczalników: - roztwór chlorku sodu o stężeniu 0,9% - roztwór chlorku sodu o stężeniu 0,45% - roztwór dekstrozy o stężeniu 5% - roztwór zawierający dekstrozę w stężeniu 5% i chlorek sodu w stężeniu 0,9% Produkt leczniczy Cyclophosphamide Sandoz (zawierający cyklofosfamid) odtworzony w wodzie jest hipotoniczny i nie powinien być podawany w bezpośrednim wstrzyknięciu. Dodatkowe instrukcje dotyczące rozcieńczania produktu leczniczego przed podaniem, patrz punkt 6.6. Podanie dożylne Preferowanym sposobem podania dożylnego jest infuzja. Aby zmniejszyć prawdopodobieństwo wystąpienia działań niepożądanych, które wydają się być zależne od szybkości podawania (np. obrzęk twarzy, ból głowy, przekrwienie błony śluzowej nosa, odczucie pieczenia skóry głowy), cyklofosfamid należy podawać w powolnym wstrzyknięciu lub powolnej infuzji. Czas trwania infuzji (od 30 minut do 2 godzin) należy dostosować do objętości i rodzaju płynu użytego jako nośnik. Produkty lecznicze do podawania dożylnego trzeba przed podaniem obejrzeć w kierunku obecności cząstek stałych i zmian zabarwienia, jeśli tylko pozwalają na to rodzaj roztworu i pojemnik. Dalsze instrukcje dotyczące rozcieńczania produktu leczniczego przed podaniem, patrz punkt 6.6. #### 4.3 Przeciwwskazania Produkt leczniczy Cyclophosphamide Sandoz jest przeciwwskazany u pacjentów w wieku poniżej 5 lat, ze względu na zawartość substancji pomocniczych: etanolu i glikolu propylenowego, które są toksyczne ze względu na ograniczone możliwości metaboliczne w tej grupie wiekowej (patrz punkt 4.4). Produkt leczniczy Cyclophosphamide Sandoz jest również przeciwwskazany u osób: • z nadwrażliwością na cyklofosfamid, którykolwiek z jego metabolitów lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1; • z ostrym zakażeniem; • z aplazją szpiku lub zahamowaniem czynności szpiku przed rozpoczęciem leczenia; • z zakażeniem dróg moczowych; • ostrymi zmianami w obrębie urotelium w wyniku chemioterapii cytotoksycznej lub radioterapii; • z utrudnieniem odpływu moczu; • karmiących piersią (patrz punkt 4.6). Cyklofosfamidu nie należy stosować w leczeniu chorób nienowotworowych, z wyjątkiem sytuacji zagrożenia życia, gdy konieczne jest zahamowanie czynności układu odpornościowego. #### 4.4 Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Ostrzeżenia Reakcje anafilaktyczne, nadwrażliwość krzyżowa na inne leki alkilujące W związku z podawaniem cyklofosfamidu opisywano reakcje anafilaktyczne, również zakończone zgonem. Zgłaszano możliwość nadwrażliwości krzyżowej na inne leki alkilujące. Mielosupresja, zahamowanie czynności układu immunologicznego, zakażenia Leczenie cyklofosfamidem może być przyczyną zahamowania czynności szpiku kostnego (niedokrwistości, leukopenii, neutropenii i małopłytkowości) i znaczącego zahamowania odpowiedzi immunologicznej, co może prowadzić do ciężkich, niekiedy śmiertelnych zakażeń, sepsy i wstrząsu septycznego. Zakażenia zgłaszane podczas stosowania cyklofosfamidu obejmują zapalenie płuc, a także inne zakażenia wywołane przez bakterie, grzyby, wirusy, pierwotniaki i pasożyty. Istnieje możliwość reaktywacji utajonych zakażeń. Uaktywnienie zakażeń zgłaszano dla różnych zakażeń bakteryjnych, grzybiczych, wirusowych, pierwotniaczych i pasożytniczych. Zakażenia występujące podczas leczenia cyklofosfamidem, w tym gorączka neutropeniczna, muszą być odpowiednio leczone. W pewnych przypadkach neutropenii wskazane może być zapobieganie zakażeniom (według oceny lekarza prowadzącego). W razie gorączki neutropenicznej konieczne jest podawanie antybiotyków i (lub) leków przeciwgrzybiczych. Cyklofosfamid należy podawać z zachowaniem należytej ostrożności (lub nie należy go podawać wcale) u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności szpiku kostnego i u pacjentów z ciężką immunosupresją. Wszyscy pacjenci wymagają w trakcie leczenia ścisłej kontroli parametrów hematologicznych. Kontrola ta jest konieczna przed każdym podaniem produktu leczniczego i regularnie podczas leczenia. Częstsze kontrole mogą być konieczne, jeśli liczba leukocytów zmniejszy się do wartości poniżej 3000 komórek/mikrolitr (komórek/mm3). Zaleca się dostosowanie dawki do stopnia mielosupresji (patrz punkt 4.2). Jeśli nie jest to konieczne, cyklofosfamidu nie należy podawać pacjentom z liczbą leukocytów poniżej 2500 komórek/mikrolitr (komórek/mm3) i (lub) liczbą płytek krwi poniżej 50 000 komórek/mikrolitr (komórek/mm3). Zmniejszenie liczby komórek krwi we krwi obwodowej i liczby płytek krwi oraz czas potrzebny do powrotu wartości tych parametrów do normy mogą zwiększać się wraz ze zwiększeniem dawki cyklofosfamidu. Najmniejszą liczbę leukocytów i płytek krwi notuje się zwykle w 1. i 2. tygodniu leczenia. Szpik kostny względnie szybko odzyskuje prawidłową czynność, a liczba krwinek we krwi obwodowej normalizuje się zwykle po upływie około 20 dni. U pacjentów, u których występuje lub rozwija się ciężkie zakażenie, leczenie cyklofosfamidem może nie być wskazane lub należy je przerwać lub zmniejszyć dawkę produktu leczniczego. Należy spodziewać się znacznego zahamowania czynności szpiku kostnego, zwłaszcza u pacjentów leczonych wcześniej i (lub) otrzymujących jednocześnie chemioterapię i (lub) radioterapię. Toksyczne działanie na drogi moczowe i nerki Podczas leczenia cyklofosfamidem opisywano krwotoczne zapalenie pęcherza, zapalenie miedniczek nerkowych, zapalenie moczowodów i hematurię. Może również rozwinąć się owrzodzenie i (lub) martwica pęcherza, zwłóknienie i zwężenie pęcherza oraz wtórny nowotwór. Działanie toksyczne na układ moczowy może wymagać przerwania leczenia. Opisywano przypadki toksycznego działania na układ moczowy zakończone zgonem. Działanie toksyczne na drogi moczowe może wystąpić podczas krótkotrwałego i długotrwałego stosowania cyklofosfamidu. Opisywano przypadki krwotocznego zapalenia pęcherza po podaniu pojedynczych dawek cyklofosfamidu. W razie zwłóknienia, krwawienia lub rozwoju wtórnej zmiany nowotworowej konieczna może być cystektomia. Wcześniejsza lub jednoczesna radioterapia albo leczenie busulfanem może zwiększyć ryzyko krwotocznego zapalenia pęcherza wywołanego przez cyklofosfamid. Zapalenie pęcherza ma początkowo zwykle podłoże niebakteryjne. Może wystąpić wtórne zakażenie bakteryjne. Przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest wykluczenie lub korekta wszelkich niedrożności dróg moczowych. Patrz punkt 4.3. Należy regularnie oceniać osad moczu pod kątem obecności krwinek czerwonych i innych oznak toksycznego działania na układ moczowy i (lub) nerki. Odpowiednie leczenie mesną i (lub) znaczne nawodnienie w celu wymuszenia diurezy może znacząco zmniejszyć częstość występowania i nasilenie toksycznego działania na pęcherz moczowy. Ważne jest, aby pacjenci opróżniali pęcherz w regularnych odstępach czasu. Hematuria ustępuje zwykle w ciągu kilku dni po zaprzestaniu stosowania cyklofosfamidu, ale może się utrzymywać dłużej. Ciężkie krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego wymaga zazwyczaj przerwania leczenia cyklofosfamidem. Stosowanie cyklofosfamidu wiązało się również z wystąpieniem nefrotoksyczności, w tym z martwicą kanalików nerkowych. W związku z podawaniem cyklofosfamidu zgłaszano występowanie hiponatremii powiązanej ze zwiększoną całkowitą objętością wody w organizmie, ostrego zatrucia wodnego oraz zespołu przypominającego SIADH (ang. syndrome of inappropriate secretion of antidiuretic hormone, zespół nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego). Notowano również przypadki śmiertelne. Kardiotoksyczność, stosowanie u pacjentów z chorobami serca W trakcie leczenia cyklofosfamidem zgłaszano występowanie zapalenia mięśnia sercowego oraz zapalenie mięśnia sercowego i osierdzia, którym może towarzyszyć znaczący wysięk z osierdzia i tamponada serca, i które prowadziły do ciężkiej zastoinowej niewydolności serca, czasem zakończonej zgonem. Badanie histopatologiczne wykazało przede wszystkim krwotoczne zapalenie mięśnia sercowego. Obecność krwi w osierdziu stwierdzano wtórnie do krwotocznego zapalenia mięśnia sercowego i martwicy mięśnia sercowego. Ostre działanie kardiotoksyczne odnotowano po podaniu pojedynczych dawek cyklofosfamidu wynoszących zaledwie 20 mg/kg mc. Po zastosowaniu schematów leczenia obejmujących cyklofosfamid zgłaszano występowanie arytmii nadkomorowych (w tym migotanie i trzepotanie przedsionków) oraz arytmii komorowych (włącznie ze znacznym wydłużeniem odstępu QT związanym z częstoskurczem komorowym) u pacjentów z innymi objawami kardiotoksyczności lub bez takich objawów. Ryzyko kardiotoksycznego działania cyklofosfamidu może zwiększyć się na przykład w następstwie podawania dużych dawek cyklofosfamidu, u pacjentów w podeszłym wieku i u pacjentów poddawanych wcześniej napromienianiu okolicy serca i (lub) u pacjentów otrzymujących wcześniej lub jednocześnie inne leki o działaniu kardiotoksycznym. Patrz punkt 4.5. Szczególna ostrożność jest konieczna u pacjentów z czynnikami ryzyka dla kardiotoksyczności i u pacjentów z istniejącą wcześniej chorobą serca. Działanie toksyczne na płuca W trakcie i po leczeniu cyklofosfamidem opisywano występowanie stanów zapalnych płuc i zwłóknienia płuc. Zgłaszano także występowanie choroby zarostowej żył płucnych i inne postacie toksycznego działania na płuca. Notowano przypadki toksycznego działania na pluca prowadzące do niewydolności oddechowej. Chociaż częstość związanych ze stosowaniem cyklofosfamidu działań toksycznych na płuca jest niewielka, to rokowania dla pacjentów, u których one wystąpią, są złe. Opoźnione wystąpienie stanu zapalnego płuc (ponad 6 miesięcy od początku leczenia cyklofosfamidem) wydaje się być związane ze szczegolnie dużą śmiertelnością. Stan zapalny płuc może rozwinąć się nawet po upływie lat po leczeniu cyklofosfamidem. Ostre działanie toksyczne na płuca opisano po podaniu pojedynczej dawki cyklofosfamidu. Wtórne nowotwory Tak jak w przypadku wszystkich terapii cytotoksycznych, leczenie cyklofosfamidem powoduje ryzyko powstania wtórnych nowotworów i zmian je poprzedzających. Zwiększone jest ryzyko rozwoju raka dróg moczowych, a także ryzyko zmian mielodysplastycznych, częściowo postępujących do ostrych białaczek. Do innych nowotworów zgłaszanych po zastosowaniu cyklofosfamidu w monoterapii lub w leczeniu skojarzonym należą chłoniak, rak tarczycy i mięsaki. W niektórych wypadkach wtórne zmiany nowotworowe rozwinęły się kilka lat po zakończeniu leczenia cyklofosfamidem. Obecność nowotworu stwierdzano także po ekspozycji w okresie życia płodowego. Ryzyko raka pęcherza można znacząco zmniejszyć stosując profilaktykę krwotocznego zapalenia pęcherza moczowego. Choroba wenookluzyjna wątroby Zgłaszano przypadki choroby wenookluzyjnej wątroby (ang. Veno-occlusive liver disease, VOLD) u pacjentów przyjmujących cyklofosfamid, głównie u pacjentów w schemacie leczenia cytoredukcyjnego w ramach przygotowań do przeszczepu szpiku kostnego w skojarzeniu z napromienianiem całego ciała, busulfanem lub innymi lekami (patrz punkt 4.5). Po terapii cytoredukcyjnej objawy kliniczne rozwijają się zazwyczaj od 1 do 2 tygodni po przeszczepieniu i charakteryzują się nagłym zwiększeniem masy ciała, bolesnym powiększeniem wątroby, wodobrzuszem oraz hiperbilirubinemią i (lub) żółtaczką. Istnieją też doniesienia, że VOLD może rozwijać się stopniowo u pacjentów otrzymujących przez długi czas małe, immunosupresyjne dawki cyklofosfamidu. Jako powikłanie VOLD może rozwinąć się zespół wątrobowo-nerkowy i niewydolność wielonarządowa. Zgłoszono przypadek śmiertelny w następstwie VOLD związanej z przyjmowaniem cyklofosfamidu. Do czynników ryzyka predysponujących pacjenta do rozwoju VOLD należą: istniejące zaburzenia czynności wątroby, wcześniejsza radioterapia brzucha i niski stopień sprawności pacjenta. Istnieją doniesienia o zmniejszeniu częstości VOLD, jeśli zachowany jest odstęp co najmniej 24 godzin między ostatnim podaniem busulfanu a pierwszym podaniem cyklofosfamidu (patrz punkty 4.2 i 4.5). Genotoksyczność Cyklofosfamid ma działanie genotoksyczne i mutagenne, zarówno w komórkach somatycznych, jak i w męskich i żeńskich komórkach rozrodczych. Dlatego w trakcie leczenia cyklofosfamidem kobiety nie powinny zachodzić w ciążę, a mężczyźni nie powinni spłodzić dziecka. Kobiety nie powinny zachodzić w ciążę w trakcie leczenia i przez 12 miesięcy od jego zakończenia. Mężczyźni nie powinni spłodzić dziecka w trakcie leczenia i przez 6 miesięcy od jego zakończenia. Dane pochodzące z badań na zwierzętach wskazują, że ekspozycja oocytów w okresie rozwoju pęcherzyków może spowodować zmniejszenie odsetka implantacji i żywych ciąż oraz zwiększone ryzyko wad wrodzonych. Należy to brać pod uwagę w przypadku planowania zapłodnienia lub zajścia w ciążę po zakończeniu leczenia cyklofosfamidem. Dokładny czas rozwoju pęcherzyków u ludzi nie jest znany, ale może wynosić ponad 12 miesięcy. Kobiety i mężczyźni aktywni seksualnie powinni w tym okresie stosować skuteczne metody antykoncepcji (patrz punkt 4.6). Płodność Cyklofosfamid zaburza proces oogenezy i spermatogenezy. Może powodować bezpłodność u obu płci. Przed rozpoczęciem leczenia cyklofosfamidem należy poinformować kobiety i mężczyzn o możliwości kriokonserwacji oocytów i nasienia (patrz punkt 4.6). Zaburzenie procesu gojenia się ran Cyklofosfamid może zaburzać prawidłowy proces gojenia się ran. Dzieci i młodzież Produkt leczniczy Cyclophosphamide Sandoz jest przeciwwskazany u pacjentów w wieku poniżej 5 lat (patrz punkt 4.3). Produkt leczniczy Cyclophosphamide Sandoz zawiera zarówno etanol, jak i glikol propylenowy, które powodują toksyczność u pacjentów w wieku poniżej 5 lat w wyniku kumulacji tych substancji pomocniczych, ze względu na ograniczoną zdolność metaboliczną w tej grupie wiekowej (obie substancje pomocnicze konkurują o enzym dehydrogenazę alkoholową (ang. alcohol dehydrogenase enzyme, ADH). Środki ostrożności Łysienie Zgłaszano przypadki wypadania włosów; mogą one występować częściej podczas stosowania większych dawek. Wypadanie włosów może prowadzić do wyłysienia. Można oczekiwać, że włosy zaczną odrastać po zakończeniu leczenia lub nawet w trakcie leczenia, chociaż mogą mieć inną strukturę i kolor. Nudności i wymioty Podawanie cyklofosfamidu może powodować nudności i wymioty. Należy uwzględnić aktualne wytyczne dotyczące stosowania leków przeciwwymiotnych w celu zapobiegania i łagodzenia nudności i wymiotów. Spożywanie alkoholu może nasilić wymioty i nudności wywołane działaniem cyklofosfamidu (patrz punkt 4.8). Zapalenie błony śluzowej jamy ustnej Podawanie cyklofosfamidu może powodować zapalenie błony śluzowej jamy ustnej. Należy uwzględnić aktualne wytyczne dotyczące stosowania środków zapobiegających i łagodzących zapalenie błony śluzowej jamy ustnej (patrz punkt 4.8). Podanie poza żyłę Działanie cytostatyczne cyklofosfamidu rozpoczyna się po jego aktywacji, która zachodzi głównie w wątrobie. Dlatego ryzyko uszkodzenia tkanek po przypadkowym podaniu produktu leczniczego poza żyłę jest małe. W razie przypadkowego podania cyklofosfamidu poza żyłę należy natychmiast przerwać infuzję, odessać wynaczyniony roztwór cyklofosfamidu, stosując kaniulę umieszczoną w miejscu podania i zastosować inne właściwe środki zaradcze. Następnie obszar należy przepłukać roztworem soli fizjologicznej, i pozwolić ręce lub nodze odpocząć. Stosowanie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, zwłaszcza ciężkimi, zmniejszone wydalanie nerkowe może spowodować zwiększenie stężenia cyklofosfamidu i jego metabolitów w osoczu. Konsekwencją może być zwiększona toksyczność, co należy uwzględnić podczas ustalania dawkowania u tych pacjentów. Patrz punkt 4.2. Stosowanie u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby Ciężkie zaburzenia czynności wątroby mogą wiązać się z osłabionym działaniem cyklofosfamidu. Może to wpływać na skuteczność leczenia cyklofosfamidem i należy wziąć to pod uwagę przy ustalaniu dawki i interpretacji reakcji pacjenta na wybraną dawkę. Patrz punkt 4.2. Ze względu na porfirogenne działanie cyklofosfamidu należy zachować ostrożność u pacjentów z ostrą porfirią. Stosowanie u pacjentów po usunięciu nadnerczy U pacjentów z niewydolnością nadnerczy konieczne może być zastosowanie większej dawki substytucyjnej glikokortykosteroidów w razie narażenia na stres związany z toksycznym działaniem cytostatyków, w tym cyklofosfamidu. Stosowanie u pacjentów z cukrzycą Zaleca się również ostrożność u pacjentów z cukrzycą, ponieważ cyklofosfamid może wchodzić w interakcje z insuliną i innymi lekami obniżającymi poziom cukru (patrz również punkt 4.5). Stosowanie u pacjentów po niedawno przebytej operacji Zasadniczo cytostatyków (w tym cyklofosfamidu) nie należy stosować u pacjentów, u których od zabiegu chirurgicznego upłynęło mniej niż 10 dni. Produkt leczniczy Cyclophosphamide Sandoz zawiera etanol (alkohol) Ten produkt leczniczy zawiera 585 mg alkoholu (etanolu) w każym mililitrze. Ilość alkoholu w 1 mL tego produktu leczniczego jest równoważna 15 mL piwa lub 6 mL wina. Alkohol w tym produkcie leczniczym może mieć wpływ na dzieci. Objawami mogą być: uczucie senności i zmiany zachowania. Może również wpływać na ich zdolność koncentracji i aktywność fizyczną. Dawka 60 mg/kg mc. na dobę tego produktu leczniczego podana dorosłemu o masie ciała 70 kg spowoduje narażenie na etanol wynoszące 351 mg/kg mc., co może spowodować zwiększenie stężenia alkoholu we krwi (ang. blood alcohol concentration, BAC) o około 58 mg/ 100 mL. Dawka 60 mg/kg mc. na dobę tego produktu leczniczego podana dziecku w wieku 5 lat i o masie ciała 18 kg spowoduje narażenie na etanol wynoszące 351 mg/kg mc., co może spowodować zwiększenie stężenia alkoholu we krwi (BAC) o około 58 mg/ 100 mL. Dlatego produkt leczniczy jest przeciwwskazany u dzieci w wieku poniżej 5 lat (patrz punkt 4.3). Dla porównania, u osoby dorosłej, pijącej kieliszek wina lub 500 mL piwa, stężenie alkoholu we krwi wyniesie prawdopodobnie około 50 mg/ 100 mL. Jednoczesne podawanie z produktami leczniczymi zawierającymi np. glikol propylenowy lub etanol może prowadzić do kumulacji etanolu i wywoływać działania niepożądane, w szczególności u małych dzieci o małej zdolności metabolicznej lub z niedojrzałością metaboliczną. Ten produkt leczniczy jest zwykle podawany powoli przez 30 minut do 2 godzin, dlatego działanie alkoholu może być zmniejszone. Ilość alkoholu w tym produkcie leczniczym może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn (patrz punkt 4.7). Alkohol w tym produkcie leczniczym może zmieniać działanie innych leków (patrz punkt 4.5) Należy zachować ostrożność w przypadku kobiet w ciąży, pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, padaczką lub uzależnieniem od alkoholu. Produkt leczniczy Cyclophosphamide Sandoz zawiera glikol propylenowy Ten produkt leczniczy zawiera 192 mg glikolu propylenowego w każdym 1 mL. Z tego powodu produktu leczniczego nie należy stosować u dzieci wieku poniżej 5 lat (patrz punkt 4.3) Chociaż nie wykazano toksycznego wpływu glikolu propylenowego na rozród i rozwój potomstwa u ludzi lub zwierząt, może on przenikać do płodu i do mleka matki. Dlatego też podanie glikolu propylenowego pacjentce w ciąży należy rozważyć w każdym przypadku indywidualnie. Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby powinni pozostawać pod kontrolą lekarza z powodu różnych działań niepożądanych przypisywanych glikolowi propylenowemu, takich jak zaburzenia czynności nerek (ostra martwica kanalików nerkowych), ostra niewydolność nerek i zaburzenia czynności wątroby (patrz punkty 4.2 i 4.8) #### 4.5 Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji Cyklofosfamid jest nieaktywny, ale metabolizowany jest w wątrobie, głównie z udziałem izoenzymów CYP2A6, 2B6, 2C9, 2C19 i 3A4, do dwóch czynnych metabolitów. Planowane jednoczesne lub następcze podawanie cyklofosfamidu i innych substancji lub terapii, które mogą zwiększyć prawdopodobieństwo wystąpienia lub nasilić działania toksyczne (w wyniku interakcji farmakodynamicznych lub farmakokinetycznych) wymaga uważnej indywidualnej oceny spodziewanych korzyści i ryzyka. U pacjentów otrzymujących złożone leczenie należy ściśle kontrolować występowanie objawów działania toksycznego, aby umożliwić szybką interwencję. Pacjentów leczonych cyklofosfamidem i lekami, które zmniejszają jego aktywację, należy kontrolować czy nie występują oznaki zmniejszenia skuteczności terapeutycznej i czy nie jest konieczne dostosowanie dawki. Interakcje wpływające niekorzystnie na farmakokinetykę cyklofosfamidu i jego metabolitów • Zmniejszenie aktywacji cyklofosfamidu może zmienić jego skuteczność. Do substancji, które opóźniają aktywację cyklofosfamidu należą: − aprepitant − bupropion − busulfan: u pacjentów otrzymujących duże dawki cyklofosfamidu przed upływem 24 godzin od podania dużych dawek busulfanu notowano zmniejszoną eliminację cyklofosfamidu i wydłużenie jego okresu półtrwania. Podczas jednoczesnego stosowania zgłaszano zwiększenie częstości choroby wenookluzyjnej wątroby i zapalenia błon śluzowych (patrz punkty 4.2 i 4.4). − cyprofloksacyna: podawana przed leczeniem cyklofosfamidem (w celu kondycjonowania przed przeszczepieniem szpiku kostnego) może spowodować regresję choroby zasadniczej − chloramfenikol − azolowe leki przeciwgrzybicze (flukonazol, itrakonazol): leki te hamują aktywność enzymów cytochromu P450. Po jednoczesnym zastosowaniu cyklofosfamidu i itrakonazolu odnotowano zwiększoną ilość toksycznych produktów degradacji cyklofosfamidu − inhibitory izoenzymów CYP2B6 i CYP3A4 (newirapina, rytonawir): jednoczesne stosowanie może zmniejszać skuteczność cyklofosfamidu − prasugrel − sulfonamidy, np. sulfadiazyna, sulfametoksazol i sulfapirydyna − tiotepa: podawana godzinę przed podaniem cyklofosfamidu podczas chemioterapii z zastosowaniem dużych dawek powodowała silne hamowanie bioaktywacji cyklofosfamidu. − ondansetron: zgłaszano przypadki interakcji farmakokinetycznych pomiędzy ondansetronem i dużymi dawkami cyklofosfamidu, których wynikiem było zmniejszenie pola powierzchni pod krzywą zależności stężenia leku we krwi od czasu (AUC) dla cyklofosfamidu. − inhibitory izoenzymu CYP3A4 (grejpfrut (owoc lub sok)): jednoczesne stosowanie może zmniejszyć skuteczność lub zwiększyć toksyczność cyklofosfamidu − induktory izoenzymu CYP3A4 (ryfampicyna, ziele dziurawca): jednoczesne stosowanie może zmniejszyć skuteczność lub zwiększyć toksyczność cyklofosfamidu • Zwiększenie stężenia cytotoksycznych metabolitów może spowodować: − allopurynol: zgłaszano nasilenie supresji szpiku kostnego − azatiopryna: zwiększone ryzyko hepatotoksyczności (martwica wątroby) − wodzian chloralu − cymetydyna − disulfiram − aldehyd glicerynowy − inhibitory proteaz: jednoczesne stosowanie inhibitorów proteaz może zwiększyć stężenie cytotoksycznych metabolitów. U pacjentów otrzymujących cyklofosfamid, doksorubicynę i etopozyd (CDE), zastosowanie inhibitorów proteazy częściej wiązało się z wystąpieniem zakażeń i neutropenii niż zastosowanie nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (NNRTI). Odnotowano zwiększoną częstość występowania zapalenia błon śluzowych podczas leczenia skojarzonego cyklofosfamidem (CDE) i sakwinawirem − induktory aktywności wątrobowych i pozawątrobowych enzymów mikrosomalnych (np. enzymy cytochromu P450): należy brać pod uwagę możliwość indukcji wątrobowych i pozawątrobowych enzymów mikrosomalnych w przypadku wcześniejszego lub jednoczesnego stosowania znanych ich induktorów, tj. ryfampicyna, fenobarbital, karbamazepina, fenytoina, ziele dziurawca, benzodiazepiny i glikokortykosteroidy − dabrafenib Interakcje farmakodynamiczne i interakcje o nieznanym mechanizmie wpływające na zastosowanie cyklofosfamidu Stosowanie cyklofosfamidu jednocześnie lub sekwencyjnie z innymi lekami o podobnej toksyczności może być przyczyną nasilenia działań toksycznych. • Nasilona hematotoksyczność i (lub) immunosupresja mogą wynikać z łącznego działania cyklofosfamidu i na przykład − inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACE): inhibitory konwertazy angiotensyny mogą powodować leukopenię − natalizumabu − paklitakselu: zgłaszano nasilenie hematotoksyczności po podaniu cyklofosfamidu po wlewie paklitakselu. − tiazydowych leków moczopędnych (np. hydrochlorotiazydu): zgłaszano nasilenie supresji szpiku kostnego − zydowudyny − klozapiny • Zwiększona kardiotoksyczność może wynikać z łącznego działania cyklofosfamidu i na przykład: − antracyklin − mitomycyny − cytarabiny − pentostatyny − napromieniania okolicy serca lub całego ciała w połączeniu ze stosowaniem dużych dawek cyklofosfamidu − trastuzumabu • Nasilenie działania toksycznego na płuca może wynikać z łącznego działania cyklofosfamidu i na przykład − amiodaronu − G-CSF, GM-CSF (czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów, czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów i makrofagów): doniesienia wskazują na zwiększone ryzyko toksycznego działania na płuca u pacjentów otrzymujących cytotoksyczną chemioterapię, w skład której wchodzi cyklofosfamid i G-CSF lub GM-CSF. • Zwiększona nefrotoksyczność może wynikać z łącznego działania cyklofosfamidu z takimi lekami, jak: − amfoterycyna B − indometacyna: podczas jednoczesnego stosowania z indometacyną notowano ostre zatrucie wodne. Inne interakcje • Alkohol U zwierząt z nowotworami, którym podawano etanol (alkohol) i jednocześnie doustnie, małe dawki cyklofosfamidu zaobserwowano jego zmniejszone działanie przeciwnowotworowe. U niektórych pacjentów, alkohol może nasilić wymioty i nudności wywołane cyklofosfamidem. Produkt leczniczy Cyclophosphamide Sandoz jest przeciwwskazany u pacjentów w wieku poniżej 5 lat ze względu na zawartość etanolu i glikolu propylenowego (patrz punkt 4.3). • Etanercept U pacjentów z ziarniniakowatością Wegenera, włączenie etanerceptu do standardowego leczenia, w skład którego wchodził cyklofosfamid, wiązało się z większą częstością występowania złośliwych guzów litych w innej lokalizacji niż na skórze. • Metronidazol U pacjenta przyjmującego cyklofosfamid i metronidazol odnotowano ostrą encefalopatię. Związek przyczynowy nie jest jasny. W badaniach na zwierzętach, łączne podawanie cyklofosfamidu z metronidazolem związane było ze zwiększoną toksycznością cyklofosfamidu. • Tamoksyfen Jednoczesne stosowanie tamoksyfenu i chemioterapii może zwiększać ryzyko powikłań zakrzepowozatorowych. Interakcje wpływające na farmakokinetykę i (lub) działanie innych produktów leczniczych • Bupropion Metabolizm cyklofosfamidu przez izoenzym CYP2B6 może hamować metabolizm bupropionu. • Kumaryny U pacjentów przyjmujących warfarynę i cyklofosfamid zgłaszano zarówno nasilenie, jak i osłabienie działania warfaryny. • Cyklosporyna U pacjentów otrzymujących cyklofosfamid w połączeniu z cyklosporyną obserwowano zmniejszone stężenie cyklosporyny w surowicy krwi w porównaniu do pacjentów otrzymujących samą cyklosporynę. W wyniku tej interakcji może zwiększyć się częstość występowania choroby przeszczep przeciw gospodarzowi (ang. graft versus host disease, GVHD). • Depolaryzujące środki zwiotczające mięśnie Leczenie cyklofosfamidem powoduje znaczące i utrzymujące się zahamowanie aktywności cholinoesterazy. Podczas jednoczesnego stosowania depolaryzujących leków zwiotczających mięśnie (tj. sukcynylocholina, suksametonium) może wystąpić przedłużony bezdech jako wynik zmniejszonego stężenia pseudocholinoesterazy. Należy uprzedzić anestezjologa, jeśli pacjent otrzymał cyklofosfamid w ciągu 10 dni przed znieczuleniem ogólnym. • Digoksyna, beta-acetylodigoksyna Istnieją doniesienia o osłabionym wchłanianiu digoksyny i beta-acetylodigoksyny z tabletek podawanych w czasie leczenia cytotoksycznego. • Szczepionki Ponieważ cyklofosfamid działa immunosupresyjnie, można spodziewać się zmniejszonej odpowiedzi organizmu na szczepionkę. Stosowanie szczepionek zawierających żywe drobnoustroje może wywołać poszczepienne zakażenia. • Werapamil Notowano zaburzenia wchłaniania w jelitach doustnie podawanego werapamilu. • Pochodne sulfonylomocznika Jednoczesne stosowanie cyklofosfamidu i pochodnych sulfonylomocznika może powodować zmniejszenie stężenia glukozy we krwi. #### 4.6 Wpływ na płodność, ciążę i laktację Kobiety w wieku rozrodczym U dziewcząt otrzymujących cyklofosfamid przed okresem dojrzewania płciowego następuje zazwyczaj prawidłowy rozwój drugorzędowych cech płciowych i występują regularne miesiączki. Dziewczęta, które otrzymywały cyklofosfamid przed okresem dojrzewania płciowego, mogły następnie zachodzić w ciążę. U leczonych cyklofosfamidem dziewcząt z zachowaną czynnością jajników po zakończeniu leczenia, istnieje zwiększone ryzyko przedwczesnego wystąpienia menopauzy (zakończenie miesiączkowania przed 40. rokiem życia). Antykoncepcja kobiet i mężczyzn Kobiety nie powinny zachodzić w ciążę w trakcie leczenia i przez 12 miesięcy od jego zakończenia. Mężczyźni nie powinni spłodzić dziecka w trakcie leczenia i przez 6 miesięcy od jego zakończenia. Kobiety i mężczyźni aktywni seksualnie powinni w tym okresie stosować skuteczne metody antykoncepcji. Ciąża Istnieją jedynie bardzo ograniczone dane dotyczące stosowania cyklofosfamidu w czasie ciąży u ludzi. Po zastosowaniu cyklofosfamidu w pierwszym trymestrze ciąży odnotowano wiele ciężkich wad wrodzonych. Badania na zwierzętach wykazały działanie teratogenne i toksyczny wpływ na reprodukcję (patrz punkt 5.3). Biorąc pood uwagę przypadki zgłoszone u ludzi, wyniki badań na zwierzętach oraz mechanizm działania cyklofosfamidu, jego stosowanie w okresie ciąży, zwłaszcza w pierwszym trymestrze, nie jest zalecane. W każdym indywidualnym przypadku należy rozważyć stosunek możliwych korzyści z leczenia wobec ryzyka dla płodu. Karmienie piersią Cyklofosfamid przenika do mleka ludzkiego i może powodować neutropenię, trombocytopenię, małe stężenie hemoglobiny i biegunkę u dzieci. Stosowanie cyklofosfamidu jest przeciwwskazane w trakcie karmienia piersią (patrz punkt 4.3). Płodność Cyklofosfamid zaburza proces oogenezy i spermatogenezy. Może powodować bezpłodność u obu płci. Stosowanie cyklofosfamidu może spowodować przejściowy lub trwały brak miesiączki u kobiet i oligospermię lub azoospermię u chłopcow leczonych w okresie dojrzewania płciowego. U mężczyzn leczonych cyklofosfamidem może wystąpić oligospermia lub azoospermia. Przed rozpoczęciem leczenia cyklofosfamidem kobiety i mężczyźni powinni zostać poinformowani o możliwości przechowywania i zachowania wartościowych komórek jajowych lub plemników pobranych przed leczeniem. #### 4.7 Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn U pacjentów leczonych cyklofosfamidem mogą wystąpić działania niepożądane (w tym nudności, wymioty, zawroty głowy, niewyraźne widzenie, zaburzenia widzenia), które mogą zaburzać zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Produkt leczniczy Cyclophosphamide Sandoz zawiera substancję pomocniczą etanol (alkohol). Ilość alkoholu w tym produkcie leczniczym może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów lub obsługiwania maszyn (patrz punkt 4.4). Decyzję o tym, czy pacjent może prowadzić lub obsługiwać maszyny należy podejmować indywidualnie. #### 4.8 Działania niepożądane Częstość działań niepożądanych wymienionych w poniższej tabeli określono na podstawie danych z badań klinicznych i z okresu po wprowadzeniu cyklofosfamidu do obrotu. Częstość działań niepożądanych zdefiniowano następująco: często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 do <1/10), niezbyt często (≥ 1/1 000 do <1/100), rzadko (≥ 1/10 000 do <1/1, 000), bardzo rzadko (<1/10 000), częstość nieznana. Klasyfikacja układów i narządów Zalecany termin MedDRA Częstość występowania Zakażenia i zarażenia pasożytnicze Zakażenia1 Zapalenie płuc2 Sepsa1 Często Niezbyt często Niezbyt często Nowotwory łagodne, złośliwe i nieokreślone (w tym torbiele i polipy) Ostra białaczka3 Zespół mielodysplastyczny Nowotwory wtórne Rak pęcherza moczowego Rak moczowodu Zespół lizy guza Chłoniak nieziarniczy Mięsak Rak nerkowokomórkowy Rak miedniczki nerkowej Rak tarczycy Rzadko Rzadko Rzadko Rzadko Rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Zaburzenia krwi i układu chłonnego Mielosupresja4 Leukopenia Neutropenia Gorączka neutropeniczna Małopłytkowość Niedokrwistość Zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego Zespół hemolityczno-mocznicowy Agranulocytoza Limfopenia Zmniejszenie stężenia hemoglobiny Bardzo często Bardzo często Bardzo często Często Niezbyt często Niezbyt często Bardzo rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Zaburzenia układu immunologicznego Immunosupresja Reakcja anafilaktyczna/anafilaktoidalna Reakcja nadwrażliwości Wstrząs anafilaktyczny Bardzo często Niezbyt często Niezbyt często Bardzo rzadko Zaburzenia endokrynologiczne Zespól nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego (ang. syndrome of inappropriate antidiuretic hormone secretion, SIADH) Rzadko Zaburzenia metabolizmu i odżywiania Anoreksja Odwodnienie Hiponatremia Zwiększone stężenie glukozy we krwi Zmniejszone stężenie glukozy we krwi Niezbyt często Rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana Częstość nieznana Zaburzenia psychiczne Stan splątania Bardzo rzadko Zaburzenia układu nerwowego Neuropatia obwodowa Polineuropatia Neuralgia Drgawki Zawroty głowy Dysgeuzja Hipogeuzja Parestezje Neurotoksyczność5 Zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii6 Encefalopatia Niezbyt często Niezbyt często Niezbyt często Rzadko Rzadko Bardzo rzadko Bardzo rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Zaburzenia oka Niewyraźne widzenie Zaburzenia widzenia Rzadko Rzadko Zapalenie spojówek Obrzęk oka7 Nasilone łzawienie Bardzo rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana Zaburzenia ucha i błędnika Głuchota Szumy uszne Niezbyt często Częstość nieznana Zaburzenia serca Kardiomiopatia Zapalenie mięśnia sercowego Niewydolność serca8 Tachykardia Arytmia komorowa Arytmia nadkomorowa Migotanie komór Dławica piersiowa Zawał mięśnia sercowego Zapalenie osierdzia Migotanie przedsionków Tachykardia komorowa Wstrząs kardiogenny Wysięk osierdziowy Bradykardia Kołatanie serca Wydłużenie odstępu QT w elektrokardiogramie Niezbyt często Niezbyt często Niezbyt często Niezbyt często Rzadko Rzadko Bardzo rzadko Bardzo rzadko Bardzo rzadko Bardzo rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Zaburzenia naczyniowe Nagłe zaczerwienie skóry (zwłaszcza twarzy) Krwotok Choroba zakrzepowo-zatorowa Nadciśnienie tętnicze Niedociśnienie Zatorowość płucna Zakrzepica żylna Zapalenie naczyń krwionośnych Niedokrwienie obwodowe Niezbyt często Rzadko Bardzo rzadko Bardzo rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia 8,9 Zespół ostrej niewydolności oddechowej (ang. Acute respiratory distress syndrome, ARDS) Przewlekłe śródmiąższowe zwłóknienie płuc Obrzęk płuc Skurcz oskrzeli Duszność Niedotlenienie Kaszel Przekrwienie błony śluzowej nosa Ból jamy ustnej i gardła Wyciek z nosa Kichanie Choroba zarostowa żył płucnych Zarostowe zapalenie oskrzelików Alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych Zapalenie płuc Wysięk opłucnowy Bardzo rzadko Bardzo rzadko Bardzo rzadko Bardzo rzadko Bardzo rzadko Bardzo rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Zaburzenia żołądka i jelit Zapalenie błon śluzowych Krwotoczne zapalenie jelit Ostre zapalenie trzustki Wodobrzusze Zapalenie błony śluzowej jamy ustnej Biegunka Wymioty Często Bardzo rzadko Bardzo rzadko Bardzo rzadko Bardzo rzadko Bardzo rzadko Bardzo rzadko Zaparcia Nudności Ból brzucha Zapalenie ślinianki przyusznej Krwotok z przewodu pokarmowego Zapalenie kątnicy Zapalenie jelita grubego Zapalenie jelita Bardzo rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych Nieprawidłowa czynność wątroby Zapalenie wątroby Choroba wenookluzyjna wątroby Hepatomegalia Żółtaczka Cholestatyczne zapalenie wątroby Hepatotoksyczność10 Często Rzadko Bardzo rzadko Bardzo rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana Częstość nieznana Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Łysienie11 Wysypka Zapalenie skóry Odbarwienie paznokci Odbarwienie skóry12 Zespół Stevensa-Johnsona Toksyczna nekroliza naskórka Rumień popromienny Świąd (w tym świąd na skutek zapalenia) Rumień wielopostaciowy Zespół erytrodyzestezji dłoniowo-podeszwowej (zespół ręka–stopa) Pokrzywka Rumień Obrzęk twarzy Nadmierna potliwość Bardzo często Rzadko Rzadko Rzadko Rzadko Bardzo rzadko Bardzo rzadko Bardzo rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Zaburzenia mięśniowoszkieletowe i tkanki łącznej Rabdomioliza Skurcze Skleroderma Kurcze mięśni Mialgia Ból stawów Bardzo rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Zaburzenia nerek i dróg moczowych Zapalenie pęcherza moczowego Mikrohematuria Krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego Makrohematuria Krwotok podcewkowy Obrzęk ściany pęcherza moczowego Zwłóknienie i stwardnienie pęcherza moczowego Zaburzenie czynności nerek Zwiększone stężenie kreatyniny we krwi Martwica kanalików nerkowych Zaburzenie czynności kanalików nerkowych Nefropatia toksyczna Krwotoczne zapalenie moczowodów Przykurcz pęcherza moczowego Moczówka prosta nerkopochodna Atypowe komórki nabłonkowe pęcherza moczowego Zwiększone stężenie azotu mocznikowego we krwi Bardzo często Bardzo często Często Często Bardzo rzadko Bardzo rzadko Bardzo rzadko Bardzo rzadko Bardzo rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Schorzenia związane z ciążą i połogiem oraz okołoporodowe Przedwczesny poród Częstość nieznana Zaburzenia układu rozrodczego i piersi Upośledzenie spermatogenezy Zaburzenie owulacji (rzadko nieodwracalne) Brak miesiączki 13 Azoospermia/aspermia13 Oligospermia13 Niepłodność Niewydolność jajników Rzadkie miesiączkowanie Zanik jąder Często Niezbyt często Rzadko Rzadko Rzadko Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Wady wrodzone, choroby rodzinne i genetyczne Zgon wewnątrzmaciczny Wada rozwojowa płodu Opóźnienie wzrostu płodu Toksyczny wpływ na płód Działanie rakotwórcze na potomstwo Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Częstość nieznana Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania Gorączka Dreszcze Astenia Złe samopoczucie Ból w klatce piersiowej Ból głowy Niewydolność wielonarządowa Reakcje w miejscu wstrzyknięcia/infuzji (zakrzep, martwica, zapalenie żyły, stan zapalny, ból, obrzęk, rumień) Bardzo często Często Często Często Rzadko Bardzo rzadko Bardzo rzadko Bardzo rzadko Badania Zwiększona aktywność dehydrogenazy mleczanowej we krwi Zwiększone stężenie białka C-reaktywnego Zmiany w zapisie EKG Zmniejszona frakcja wyrzutowa lewej komory (ang. left Ventricular ejection fraction, VEF) Zwiększenie masy ciała Zmniejszone stężenie żeńskich hormonów płciowych Zmniejszone stężenie estrogenu we krwi Zwiększone stężenie gonadotropin we krwi Niezbyt często Niezbyt często Niezbyt często Niezbyt często Bardzo rzadko Niezbyt często Częstość nieznana Częstość nieznana 1 zwiększone ryzyko wystąpienia i ciężkiego przebiegu zapaleń płuc (również zakończonych zgonem), innych zakażeń wywołanych przez bakterie, grzyby, wirusy, pierwotniaki i pasożyty; uczynnienie utajonych zakażeń, w tym wirusowego zapalenia wątroby, gruźlicy, zakażenia wywołanego przez wirusy JC (ang., John Cunningham virus) z postępującą wieloogniskową leukoencefalopatią (również zakończoną zgonem), pneumocystozy (pneumocystis jiroveci), półpaśca, węgorzycy (strongyloides), sepsy i wstrząsu septycznego (również zakończonego zgonem). 2 również przypadki zakończone zgonem 3 w tym ostra białaczka szpikowa, ostra białaczka promielocytowa 4 objawiające się niewydolnością szpiku kostnego, pancytopenią, neutropenią, agranulocytozą, granulocytopenią, małopłytkowością (z krwawieniami), leukopenią i niedokrwistością 5 w postaci mielopatii, neuropatii obwodowej, polineuropatii, nerwobólu, zaburzeń czucia, niedoczulicy, parestezji, drżenia, zaburzeń smaku, zmniejszonego odczuwania smaku, zaburzeń węchu 6 objawiające się bólem głowy, zmianami funkcji umysłowych, drgawkami i zaburzeniami widzenia od niewyraźnego widzenia do utraty wzroku 7 obserwowany w związku z reakcją alergiczną 8 również przypadki zakończone zgonem 9 chociaż częstość występowania toksycznego działania na płuca związana z cyklofosfamidem jest mała, ale rokowanie dla pacjentów, u których wystąpiło jest złe 10 niewydolność wątroby, encefalopatia wątrobowa, wodobrzusze, powiększenie wątroby, żółtaczka, zwiększenie stężenia bilirubiny, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (AspAT, AlAT, fosfataza zasadowa, gamma-GT) 11 może postępować do wyłysienia 12 dłoni i pięt 13 trwałe Uwaga Niektóre powikłania, tj. choroba zakrzepowo-zatorowa, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe i zespół hemolityczno-mocznicowy, mogą występować jako wynik choroby podstawowej, ale chemioterapia z zastosowaniem produktu leczniczego Cyclophosphamide Sandoz może zwiększyć ich częstość. Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych Al. Jerozolimskie 181C 02-222 Warszawa Tel.: + 48 22 49 21 301 Faks: + 48 22 49 21 309 Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu. #### 4.9 Przedawkowanie Do ciężkich następstw przedawkowania należą objawy toksyczności zależnej od dawki, takie jak zahamowanie czynności szpiku kostnego, urotoksyczność, kardiotoksyczność (włącznie z niewydolnością serca), choroba wenookluzyjna wątroby i zapalenie błony śluzowej jamy ustnej. Patrz punkt 4.4. Pacjenci, którzy otrzymali za dużą dawkę, powinni być ściśle monitorowani w kierunku wystąpienia objawów działania toksycznego, zwłaszcza hematotoksyczności. Nie jest znane specyficzne antidotum dla cyklofosfamidu. Cyklofosfamid i jego metabolity można usunąć metodą dializy. Z tego powodu w przypadku podjętego w celach samobójczych lub przypadkowego przedawkowania lub zatrucia zaleca się szybkie wykonanie hemodializy. W przypadku przedawkowania należy podjąć właściwe środki zaradcze, włączając stosowne, zgodne za sztuką leczenie przeciwdziałające pojawiającej się infekcji, mielosupresji lub innego rodzaju działaniom toksycznym, o ile wystąpią. Profilaktyka zapalenia pęcherza moczowego z zastosowaniem mesny może zapobiec lub zmniejszyć działanie urotoksyczne w przypadku przedawkowania cyklofosfamidu. ### 5. WŁAŚCIWOŚCI FARMAKOLOGICZNE #### 5.1 Właściwości farmakodynamiczne Grupa farmakoterapeutyczna: leki przeciwnowotworowe i immunomodulujące; leki przeciwnowotworowe. Leki alkilujące. Analogi iperytu azotowego. kod ATC: L01AA01 Wykazano cytotoksyczne działanie cyklofosfamidu w wielu typach nowotworów. Cyklofosfamid wpływa prawdopodobnie na fazę G2 lub S cyklu komórkowego. Nie wykazano jeszcze, czy działanie cytotoksyczne zależy wyłącznie od alkilacji DNA, czy udział biorą również inne mechanizmy, takie jak hamowanie procesów prowadzących do zmian w obrębie chromatyny lub hamowanie polimeraz DNA. Metabolit akroleina nie ma działania przeciwnowotworowego, ale odpowiada za niepożądane działanie urotoksyczne. Podstawą immunosupresyjnego działania cyklofosfamidu jest hamowanie komórek B i limfocytów CD4+ oraz w mniejszym stopniu limfocytów CD8+. Ponadto zakłada się, że cyklofosfamid ma hamujący wpływ na supresor, który reguluje klasę przeciwciał IgG2. Nie można wykluczyć istnienia krzyżowej oporności, zwłaszcza ze strukturalnie pokrewnymi lekami cytotoksycznymi, takimi jak ifosfamid oraz z innymi lekami alkilującymi. #### 5.2 Właściwości farmakokinetyczne Cyklofosfamid podawany jest w postaci nieaktywnego proleku, który podlega aktywacji w wątrobie. Wchłanianie Po podaniu pozajelitowym cyklofosfamid jest wchłaniany szybko i niemal całkowicie. Dystrybucja Mniej niż 20% cyklofosfamidu wiąże się z białkami osocza. Wiązanie metabolitów jest większe, ale nie przekracza 70%. Nie wiadomo, w jakim stopniu czynne metabolity wiążą się z białkami. Obecność cyklofosfamidu stwierdza się w płynie mózgowo-rdzeniowym i mleku kobiecym. Cyklofosfamid i jego metabolity mogą przenikać przez barierę łożyskową. Metabolizm Cyklofosfamid podlega aktywacji w wątrobie w fazie I metabolizmu przy udziale enzymów układu cytochromu P450 (CYP) do czynnych metabolitów: 4-hydroksycyklofosfamidu i aldofosfamidu (postać tautomeryczna 4-hydroksycyklofosfamidu). W bioaktywacji cyklofosfamidu uczestniczą różne izoenzymy CYP, w tym CYP2A6, 2B6, 2C9, 2C19 i 3A4, z których 2B6 wykazuje największą aktywność 4-hydroksylazy. W zniesieniu działania toksycznego uczestniczą głównie S-transferaza glutationu (GSTA1, GSTP1) i dehydrogenaza alkoholowa (ALDH1, ALDH3). W ciągu od 2 do 4 godzin od podania (dożylnego, doustnego) czynne metabolity osiągają w osoczu maksymalne stężenie, które następnie szybko się zmniejsza. Eliminacja Okres półtrwania cyklofosfamidu w osoczu u dorosłych i u dzieci wynosi około 4 do 8 godzin. Okres półtrwania czynnych metabolitów w osoczu nie jest znany. Po dożylnym podaniu dużej dawki w ramach przygotowania do allogenicznego przeszczepienia szpiku kostnego, stężenie w osoczu czystego cyklofosfamidu zachowuje liniową kinetykę pierwszego rzędu. W porównaniu z konwencjonalnym leczeniem cyklofosfamidem, występuje zwiększone stężenie nieczynnych metabolitów, co wskazuje na wysycenie układów aktywujących enzymów, ale nie etapów metabolizmu prowadzących do powstania nieczynnych metabolitów. W przebiegu kilkudniowego cyklu leczenia z zastosowaniem dużych dawek cyklofosfamidu notuje się zmniejszenie pola powierzchni pod krzywą zależności stężenia związku macierzystego w osoczu od czasu, prawdopodobnie na skutek autoindukcji aktywności metabolizmu mikrosomalnego. Cyklofosfamid i jego metabolity wydalane są głównie przez nerki. #### 5.3 Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie Toksyczność ostra Ostra toksyczność cyklofosfamidu jest stosunkowo mała. Dowodzą tego badania na myszach, świnkach morskich, królikach i psach. Toksyczność przewlekła Przewlekłe podawanie dawek toksycznych prowadziło do zmian w wątrobie w postaci zwyrodnienia tłuszczowego z następową martwicą. Nie stwierdzono zmian w błonie śluzowej jelit. Próg wystąpienia działań hepatotoksycznych wynosił 100 mg/kg mc. u królików i 10 mg/kg mc. u psów. Mutagenność i rakotwórczość Działanie mutagenne cyklofosfamidu wykazano w szeregu badań w warunkach in vitro i in vivo. Aberracje chromosomalne po podaniu cyklofosfamidu obserwowano również u ludzi. Działanie rakotwórcze wykazano w badaniach na zwierzętach (szczury i myszy). Teratogenność Działanie teratogenne cyklofosfamidu wykazano u różnych zwierząt (myszy, szczury, króliki, małpy Rhesus, psy). Cyklofosfamid może powodować wady układu kostnego, tkanek i inne wady rozwojowe. ### 6. DANE FARMACEUTYCZNE #### 6.1 Wykaz substancji pomocniczych Etanol bezwodny Glikol propylenowy #### 6.2 Niezgodności farmaceutyczne Nie dotyczy. #### 6.3 Okres ważności Nieotwarta fiolka: 2 lata Po pierwszym otwarciu: Częściowo zużytą fiolkę należy przechowywać w lodówce w temperaturze od 2°C do 8°C. Produkt leczniczy należy zużyć w ciągu 28 dni od pierwszego otwarcia. Wszelkie pozostałości produktu leczniczego należy usunąć. Po rozcieńczeniu: Wykazano chemiczną i fizyczną stabilność rozcieńczonego roztworu zgodnie z poniższą tabelą. Tabela: Przechowywanie rozcieńczonych roztworów cyklofosfamidu Rozcieńczalnik Warunki przechowywania Temperatura pokojowa (poniżej 25°C) W lodówce (2°C - 8°C) Roztwór chlorku sodu o stężeniu 9 mg/mL (0,9%) do 12 godzin do 3 dni Roztwór chlorku sodu o stężeniu 4,5 mg/mL (0,45%) do 12 godzin do 3 dni Roztwór dekstrozy o stężeniu 50 mg/mL (5%) do 12 godzin do 3 dni Roztwór zawierający dekstrozę w stężeniu 50 mg/mL (5%) i chlorek sodu w stężeniu 9 mg/mL (0,9%) do 12 godzin do 3 dni Z mikrobiologicznego punktu widzenia rozcieńczony produkt leczniczy należy zużyć natychmiast. Jeśli rozcieńczony produkt leczniczy nie zostanie użyty natychmiast, za czas i warunki przechowywania przed użyciem odpowiada użytkownik oraz zwykle czas ten nie powinien być dłuższy niż 24 godziny w temperaturze 2°C - 8°C, chyba że rozcieńczenie miało miejsce w kontrolowanych i zwalidowanych warunkach aseptycznych. #### 6.4 Specjalne środki ostrożności podczas przechowywania Przechowywać w lodówce (2°C – 8°C). Warunki przechowywania produktu leczniczego po rozcieńczeniu i pierwszym otwarciu, patrz punkt #### 6.3. 6.5 Rodzaj i zawartość opakowania Fiolka z bezbarwnego szkła typu I, zamknięta korkiem z gumy bromobutylowej typu I i zabezpieczona aluminiowym uszczelnieniem z ciemnopomarańczową, plastikową nakładką typu flip-off. Wielkości opakowań: - 1 fiolka wielodawkowa zawierająca 5 mL koncentratu do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji, co odpowiada 500 mg cyklofosfamidu. - 1 fiolka wielodawkowa zawierająca 10 mL koncentratu do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji, co odpowiada 1000 mg cyklofosfamidu. - 1 fiolka wielodawkowa zawierająca 20 mL koncentratu do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji, co odpowiada 2000 mg cyklofosfamidu. Nie wszystkie wielkości opakowań muszą znajdować się w obrocie. #### 6.6 Specjalne środki ostrożności dotyczące usuwania i przygotowania produktu leczniczego do stosowania Cyklofosfamid jest nieaktywny do czasu uczynnienia przez enzymy wątrobowe. Jednak podobnie jak w przypadku wszystkich leków cytotoksycznych, zaleca się, aby produkt leczniczy przygotowywany był przez wyszkolony personel medyczny, w przeznaczonym do tego miejscu. Środki ostrożności, które należy podjąć przed przygotowaniem lub podaniem produktu leczniczego Osoby przygotowujące produkt leczniczy powinny nosić rękawiczki ochronne. Należy zachować ostrożność w celu uniknięcia kontaktu produktu leczniczego z oczami. Kobiety w ciąży lub karmiące piersią nie powinny mieć bezpośredniego kontaktu z tym produktem lecniczym. Objętość rozpuszczalnika wymagana do rozcieńczenia produktu leczniczego Cyclophosphamide Sandoz, zawierającego cyklofosfamid, zależy od drogi podania. Bezpośrednie wstrzyknięcie Jeśli produkt leczniczy Cyclophosphamide Sandoz (zawierający cyklofosfamid) będzie stosowany w bezpośrednim wstrzyknięciu dożylnym, koncentrat o stężeniu 100 mg/mL należy rozcieńczyć do stężenia 20 mg/mL odpowiednią objętością jednego z następujących rozcieńczalników: - roztwór chlorku sodu o stężeniu 0,9% - roztwór chlorku sodu o stężeniu 0,45% - roztwór dekstrozy o stężeniu 5% - roztwór zawierający dekstrozę w stężeniu 5% i chlorek sodu w stężeniu 0,9% Infuzja Jeśli produkt leczniczy Cyclophosphamide Sandoz (zawierający cyklofosfamid) będzie stosowany w infuzji dożylnej, koncentrat o stężeniu 100 mg/mL należy rozcieńczyć odpowiednią objętością jednego z następujących rozcieńczalników: - roztwór chlorku sodu o stężeniu 0,9% - roztwór chlorku sodu o stężeniu 0,45% - roztwór dekstrozy o stężeniu 5% - roztwór zawierający dekstrozę w stężeniu 5% i chlorek sodu w stężeniu 0,9% Produkt leczniczy Cyclophosphamide Sandoz (zawierający cyklofosfamid) odtworzony w wodzie jest hipotoniczny i nie powinien być podawany w bezpośrednim wstrzyknięciu. Podanie dożylne Preferowanym sposobem podania dożylnego jest infuzja. Decyzja o zastosowaniu cyklofosfamidu zgodnie z obowiązującymi wytycznymi dotyczącymi schematów leczenia należy do lekarza. Przykładowe objętości koncentratu cyklofosfamidu i rozcieńczalników potrzebne do uzyskania stężenia w zakresie od 20 mg/mL (do bezpośredniego wstrzyknięcia) do 0,4 mg/mL (do infuzji) podano w poniższej tabeli jako wskazówki dla dawki 100 mg. Tabela: Przykłady objętości do rozcieńczania cyklofosfamidu Dawka Wstrzyknięcie bezpośrednie (20 mg/mL) Infuzja (0,4 mg/mL) Dawka 100 mg 1 mL (100 mg/mL) koncentratu + 4 mL rozcieńczalnika 1 mL (100 mg/mL) koncentratu + 250 mL rozcieńczalnika Przygotowanie rozcieńczenia do infuzji lub wstrzyknięcia Krok 1 Wymaganą liczbę fiolek z koncentratem cyklofosfamidu do sporządzania roztworu do infuzji pozostawić na 5 minut w temperaturze 20-25°C. Każdy mililitr produktu leczniczego zawiera 100 mg cyklofosfamidu. W celu uzyskania dawki odpowiedniej dla pacjenta może być konieczne użycie więcej niż jednej fiolki zawierającej koncentrat cyklofosfamidu do sporządzania roztworu do infuzji o stężeniu 100 mg/mL. Należy w warunkach aseptycznych pobrać wymaganą ilość koncentratu cyklofosfamidu do sporządzania roztworu do infuzji za pomocą skalibrowanej strzykawki. Na przykład dawka 1000 mg cyklofosfamidu wymaga pobrania 10,00 mL koncentratu. Krok 2 W przypadku bezpośredniego wstrzyknięcia rozcieńczyć pobrany koncentrat do stężenia 20 mg/mL, pobierając odpowiednią objętość roztworu chlorku sodu o stężeniu 0,9%, roztworu chlorku sodu o stężeniu 0,45%, roztworu dekstrozy o stężeniu 5% lub roztworu zawierającego dekstrozę w stężeniu 5% i chlorek sodu w stężeniu 0,9%. W przypadku infuzji wymaganą objętość koncentratu cyklofosfamidu do sporządzania roztworu do infuzji należy wstrzyknąć do worka z płynem do wlewów dożylnych, zawierającego roztwór chlorku sodu o stężeniu 0,9%, roztwór chlorku sodu o stężeniu 0,45%, roztwór dekstrozy o stężeniu 5%, roztwór zawierający dekstrozę w stężeniu 5% i chlorek sodu w stężeniu 0,9%. Otrzymany roztwór do infuzji powinien mieć minimalne stężenie 0,4 mg/mL. Krok 3 Usunąć strzykawkę i kołysząc, ręcznie wymieszać zawartość worka infuzyjnego lub butelki. Krok 4 Podobnie jak w przypadku wszystkich produktów leczniczych do podawania pozajelitowego, otrzymany roztwór do infuzji należy przed podaniem ocenić wzrokowo w kierunku obecności cząstek stałych i zmian zabarwienia, na ile pozwalają na to roztwór i pojemnik. Po rozcieńczeniu roztwór jest klarowny i bezbarwny do jasnożółtego. Należy stosować wyłącznie klarowne roztwory. Ponieważ roztwór do infuzji jest przesycony, z czasem może ulegać krystalizacji. W takim przypadku roztworu nie można używać i należy go usunąć. Krok 5 Aby zmniejszyć prawdopodobieństwo wystąpienia działań niepożądanych, które wydają się być zależne od szybkości podawania (np. obrzęk twarzy, ból głowy, przekrwienie błony śluzowej nosa, pieczenie skóry głowy), cyklofosfamid należy wstrzykiwać lub podawać w infuzji bardzo powoli. Czas trwania infuzji (od 30 minut do 2 godzin) powinien być dostosowany do objętości i rodzaju podawanego płynu nośnikowego. Przygotowanie i stosowanie produktu leczniczego Cyclophosphamide Sandoz musi odbywać się zgodnie z zasadami i przepisami dotyczącym stosowania leków cytostatycznych. Rozcieńczanie należy w miarę możliwości przeprowadzać w komorze bezpieczeństwa z laminarnym przepływem powietrza. Osoba przygotowująca produkt leczniczy musi nosić maskę ochronną i rękawice ochronne. W przypadku rozlania roztworu powierzchnię należy dokładnie spłukać wodą. Wszelkie niewykorzystane resztki produktu leczniczego lub jego odpady należy usunąć zgodnie z lokalnymi przepisami. ### 7. PODMIOT ODPOWIEDZIALNY POSIADAJĄCY POZWOLENIE NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU Sandoz Polska Sp. z o.o. ul. Domaniewska 50C 02-672 Warszawa tel. 22 209 70 00 ### 8. NUMER POZWOLENIA NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU Pozwolenie nr ### 9. DATA WYDANIA PIERWSZEGO POZWOLENIA NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU I DATA PRZEDŁUŻENIA POZWOLENIA Data wydania pierwszego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu: ### 10. DATA ZATWIERDZENIA LUB CZĘŚCIOWEJ ZMIANY TEKSTU CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO --- > Informacje mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.