# Segan

> Selegilina · 5 mg · Tabletki

## Szczegóły leku

- **Nazwa:** Segan
- **Nazwa powszechna:** Selegilini hydrochloridum
- **Substancja czynna:** [Selegilina](https://apteka.online/odpowiedniki/selegilini-hydrochloridum)
- **Moc:** 5 mg
- **Postać farmaceutyczna:** Tabletki
- **Droga podania:** doustna
- **Kategoria dostępności:** Rp
- **Kod ATC:** N04BD01
- **Liczba opakowań:** 2
- **Numer pozwolenia:** 07460
- **Podmiot odpowiedzialny:** Zakłady Farmaceutyczne POLPHARMA S.A.
- **Producent:** Zakłady Farmaceutyczne POLPHARMA S.A., Polska
- **Status RPL:** Produkt aktywny
- **Wersja HTML:** https://apteka.online/katalog-lekow/leki-stosowane-w-chorobie-parkinsona/segan-tabl-5-mg-zaklady
- **Wersja Markdown:** https://apteka.online/katalog-lekow/leki-stosowane-w-chorobie-parkinsona/segan-tabl-5-mg-zaklady.md

## Dokumenty PDF

- Ulotka leku PDF: https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/20190/leaflet
- ChPL PDF: https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/20190/characteristic

## Dostępne opakowania (2)

| Opakowanie | EAN | Kategoria | Cena (refundacja) | Dostępność | Kup teraz |
|---|---|---|---|---|---|
| 60 tabl. | 5909990746026 | Rp | — | Trudno dostępny (2/5) | — |
| 60 tabl. w fiolce | 5909990746019 | Rp | — | Brak danych | — |

## Wskaźnik dostępności

Wskaźnik dostępności to orientacyjne oszacowanie naszego autorskiego algorytmu. Ma charakter wyłącznie poglądowy i może różnić się od rzeczywistego stanu w konkretnej aptece.

- Bardzo dobrze dostępny (5/5)
- Dobrze dostępny (4/5)
- Trudno dostępny (2/5)
- Niedostępny (1/5)
- Brak danych

Produkty lecznicze o dobrej i bardzo dobrej dostępności zazwyczaj możesz zamówić na następny dzień w aptece. Przejdź do katalogu aptek, aby znaleźć numer telefonu do apteki w Twojej okolicy. Przed rozmową z farmaceutą przygotuj kod e-recepty oraz Twój numer PESEL lub osoby, na którą wystawiona jest recepta.

## Ulotka dla pacjenta

### 1. Co to jest lek Segan i w jakim celu się go stosuje?
Substancją czynną leku Segan jest selegilina. Selegilina hamuje czynność monoaminooksydazy typu B
enzymu, który bierze udział w metabolizmie dopaminy w ośrodkowym układzie nerwowym.

Lek stosowany jest w chorobie Parkinsona:
• jako pojedynczy lek we wczesnej fazie choroby Parkinsona, aby opóźnić konieczność
stosowania lewodopy,
Lek stosowany jest w chorobie Parkinsona lub objawowym parkinsonizmie:
• w połączeniu z lewodopą (z lub bez inhibitora dekarboksylazy).

### 2. Informacje ważne przed zastosowaniem leku Segan

Kiedy nie stosować leku Segan:
• jeśli pacjent ma uczulenie na selegilinę lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku
(wymienionych w punkcie 6);
• jeśli pacjent ma zespoły pozapiramidowe niezwiązane z niedoborem dopaminy (pląsawica
Huntingtona, drżenie samoistne);
• jeśli pacjent przyjmuje agonistę serotoniny (np. sumatryptan, naratryptan, zolmitryptan,
ryzatryptan);
• jeśli pacjent ma czynną chorobę wrzodową żołądka lub dwunastnicy;
• jeśli pacjent ma ostrą niewydolność wątroby lub nerek;
• jeśli pacjent ma choroby skóry nieznanego pochodzenia (lek może pobudzić rozwój czerniaka
złośliwego);
• jeśli pacjent przyjmuje petydynę lub inne opioidy (silne leki przeciwbólowe: tramadol, fentanyl,
metadon lub lek przeciwkaszlowy: dekstrometorfan), trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
lub leki z grupy inhibitorów zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI) (np. fluoksetyna,
sertralina, paroksetyna, citalopram, escitalopram) lub leki z grupy inhibitorów zwrotnego

wychwytu serotoniny i noradrenaliny (SNRI) (wenlafaksyna), leki zaliczane do grupy zwanej
sympatykomimetykami, stosowane np. w leczeniu astmy i w celu zmniejszenia obrzęku błony
śluzowej nosa (np. efedryna, pseudoefedryna), inhibitory monoaminooksydazy (np. linezolid).

Ostrzeżenia i środki ostrożności
Przed rozpoczęciem przyjmowania leku Segan należy omówić to z lekarzem.

Selegiliny nie należy stosować w skojarzeniu z lewodopą, jeśli występują:
• choroby układu sercowo-naczyniowego (nadciśnienie tętnicze, ciężka postać dławicy
piersiowej, tachykardia, arytmie);
• psychozy z zaawansowaną demencją;
• przerost gruczołu krokowego z zaleganiem moczu;
• jaskra z wąskim kątem przesączania;
• nadczynność tarczycy, tyreotoksykoza;
• guz chromochłonny nadnerczy.

Należy zachować szczególną ostrożność stosując lek Segan, jeśli pacjent ma:
• niekontrolowane (niestabilne) nadciśnienie tętnicze;
• zaburzenia rytmu serca;
• ciężką postać dławicy piersiowej;
• chorobę psychiczną (psychozę);
• chorobę wrzodową w przeszłości, ze względu na możliwe zaostrzenie tych schorzeń podczas
leczenia;
• zaburzenia czynności nerek lub wątroby (lekarz zaleci zmniejszenie dawek leku);
• zaburzenia kontroli impulsów, takie jak patologiczny hazard, wzrost popędu płciowego,
nadpobudliwość seksualna, niepohamowany apetyt, zakupoholizm - przyjmowanie leku może
nasilić wymienione zachowania;
• mieć przeprowadzony zabieg chirurgiczny w znieczuleniu ogólnym i przyjmuje inhibitory
MAO, ze względu na możliwość wystąpienia depresji ośrodkowego układu nerwowego;
• ostry lub przewlekły ból lub inne stany leczone buprenorfiną (lub buprenorfiną/naloksonem).
Stosowanie buprenorfiny (lub buprenorfiny/naloksonu) jednocześnie z lekiem Segan może
prowadzić do zespołu serotoninowego, choroby mogącej zagrażać życiu (patrz punkt „Lek
Segan a inne leki”).

Nie należy przekraczać zalecanej dawki dobowej 10 mg, ze względu na możliwość wystąpienia
objawów niepożądanych, np. niekontrolowanego wzrostu ciśnienia tętniczego krwi po spożyciu
pokarmów bogatych w aminokwas tyraminę (sery pleśniowe, wino, piwo, kawior).

Lek Segan a inne leki
Należy powiedzieć lekarzowi o wszystkich lekach stosowanych przez pacjenta obecnie lub ostatnio,
a także o lekach, które pacjent planuje stosować.
W szczególności dotyczy to stosowania:
• innych leków stosowanych w chorobie Parkinsona (lewodopy, amantadyny, leków
antycholinergicznych - jak np. tryheksyfenidyl, biperyden, tropatepina, orfenadryna);
• trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych (dibenzepina, dezypramina, imipramina);
• selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRIs) i inhibitorów zwrotnego
wychwytu serotoniny i noradrenaliny (SNRIs) (fluoksetyna, fluwoksamina, sertralina,
paroksetyna, wenlafaksyna);
• petydyny oraz innych leków przeciwbólowych z grupy opioidów (np., fentanyl, tramadol,
metadon);
• dekstrometorfanu (lek przeciwkaszlowy)
• buspironu (lek stosowany w stanach lękowych);
• leków sympatykomimetycznych (np. efedryna - stosowana w stanach zapalnych nosa);
• inhibitorów MAO (np. moklobemid);
• doustnych leków antykoncepcyjnych;
• dopaminy, epinefryny lub norepinefryny;

• glikozydów nasercowych;
• leków przeciwzakrzepowych;
• leków regulujących ciśnienie krwi;
• leków uspokajających i nasennych.

Nie należy stosować leku Segan jednocześnie z buprenorfiną (lub buprenorfiną/naloksonem) bez
wcześniejszej konsultacji z lekarzem. Buprenorfina (lub buprenorfina/nalokson) może wchodzić w
interakcje z lekiem Segan i może powodować wystąpienie u pacjenta takich objawów, jak
mimowolne, rytmiczne skurcze mięśni, w tym mięśni warunkujących ruchy gałki ocznej, pobudzenie,
omamy, śpiączka, nadmierna potliwość, drżenie, wzmożenie odruchów, zwiększone napięcie
mięśniowe, temperatura ciała powyżej 38°C. Jeśli u pacjenta wystąpią takie objawy, należy
skontaktować się z lekarzem.

Segan z jedzeniem, piciem i alkoholem
W czasie leczenia nie należy spożywać alkoholu.

Ciąża i karmienie piersią
Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza że może być w ciąży lub gdy planuje mieć
dziecko, powinna poradzić się lekarza przed zastosowaniem tego leku.

Selegiliny nie należy stosować w okresie ciąży i karmienia piersią.

Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Nie można wykluczyć wpływu leku na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Nie
należy prowadzić pojazdów i obsługiwać maszyn jeśli występują działania niepożądane, które mogą
wpływać na sprawność psychofizyczną (np. zawroty głowy, omamy, dezorientacja).

Lek Segan zawiera laktozę
Jeżeli stwierdzono wcześniej u pacjenta nietolerancję niektórych cukrów, pacjent powinien
skontaktować się z lekarzem przed przyjęciem tego leku.

### 3. Jak stosować lek Segan?
Ten lek należy zawsze stosować zgodnie z zaleceniami lekarza. W razie wątpliwości należy zwrócić
się do lekarza.

Zalecana dawka dobowa leku Segan, to 5 mg lub 10 mg na dobę, podawana jednorazowo - rano lub w
dwóch dawkach - rano i w południe. W trakcie leczenia dawkę można zmniejszyć do połowy.

Stosowanie selegiliny w połączeniu z lewodopą pozwala zmniejszyć podawaną dawkę lewodopy
o około 10 - 30% (o czym decyduje lekarz).
Zastosowanie selegiliny nie wpływa na dawkowanie innych leków stosowanych w chorobie
Parkinsona.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby
Brak danych dotyczących konieczności modyfikowania dawkowania u pacjentów z łagodnym
zaburzeniami czynności nerek lub wątroby.

Zastosowanie większej niż zalecana dawki leku Segan
W razie przedawkowania leku należy natychmiast skonsultować się z lekarzem.
Objawami przedawkowania są: senność, zawroty głowy, omdlenia, rozdrażnienie, zwiększona
aktywność, drżenie, silne bóle głowy, omamy, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, zapaść,
przyspieszona i nieregularna akcja serca, bóle za mostkiem, zaburzenia oddychania, gorączka, obfite
pocenie się.

Pominięcie zastosowania dawki leku Segan

W razie pominięcia dawki leku, należy ją przyjąć tak szybko, jak jest to możliwe. Jeżeli zbliża się czas
przyjęcia kolejnej dawki leku, nie należy zażywać dawki pominiętej w stosownym czasie. Nie należy
stosować dawki podwójnej w celu uzupełnienia pominiętej dawki leku.

Przerwanie stosowania leku Segan
Nie należy nagle przerywać leczenia ani zmieniać samemu dawkowania bez porozumienia się
w pierwszej kolejności z lekarzem.

W razie jakichkolwiek dalszych wątpliwości związanych ze stosowaniem tego leku należy zwrócić się
do lekarza lub farmaceuty.

### 4. Możliwe działania niepożądane

Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Podczas stosowania leku Segan mogą wystąpić opisane niżej działania niepożądane.

Bardzo często (występujące częściej niż u 1 na 10 pacjentów):
• zapalenie błony śluzowej jamy ustnej

Często (występujące rzadziej niż u 1 na 10 pacjentów)
• zaburzenia snu, bezsenność, omamy, splątanie, depresja
• zaburzenia ruchowe (np. dyskinezje, akinezja, bradykinezja), zawroty głowy, bóle głowy,
zaburzenia równowagi, drżenia
• bradykardia (zmniejszenie częstotliwości pracy serca)
• niedociśnienie tętnicze, nadciśnienie tętnicze
• przekrwienie błony śluzowej nosa, ból gardła
• nudności, zaparcia, biegunka, owrzodzenie jamy ustnej
• zwiększona potliwość
• ból stawów, ból pleców, kurcze mięśni
• zmęczenie
• niewielkie zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych w surowicy
• upadki

Niezbyt często (występujące rzadziej niż u 1 na 100 pacjentów)
• zapalenie gardła
• zmniejszenie liczby białych krwinek i płytek krwi
• utrata apetytu
• niezwykłe sny, pobudzenie, lęk, psychozy, zmiany nastroju
• łagodne, przejściowe zaburzenia snu
• niewyraźne widzenie
• częstoskurcz nadkomorowy, zaburzenia rytmu serca, kołatanie serca, dławica piersiowa
• zmniejszenie ciśnienia krwi podczas zmiany pozycji ciała z leżącej lub siedzącej na stojącą,
co objawia się zawrotami głowy
• duszność
• suchość w jamie ustnej
• przemijające zwiększenie aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT)
• wypadanie włosów, wykwity skórne
• miopatia (choroby mięśni, objawiające się ich osłabieniem, sztywnością oraz skurczami)
• ból w klatce piersiowej, drażliwość, obrzęk stawu skokowego

Rzadko (występujące rzadziej niż u 1 na 1000 pacjentów)
• niepokój, podniecenie
• obniżone napięcie posturalne (wiotkość oraz osłabienie mięśni utrudniające utrzymanie
prawidłowej postawy ciała oraz poruszanie)

• reakcje skórne
• zaburzenia w oddawaniu moczu

Częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych)
• nadpobudliwość seksualna*
• zatrzymanie moczu

* U pacjentów z chorobą Parkinsona leczonych agonistami dopaminy lub innymi lekami
dopaminergicznymi obserwowano zaburzenia kontroli impulsów, takie jak patologiczny hazard,
wzrost popędu płciowego, nadpobudliwość seksualna, niepohamowany apetyt, zakupoholizm i inne.
Mogą one mieć związek z selegiliną, ale do tej pory zgłoszono bardzo niewiele przypadków.

Połączenie z lewodopą
Ponieważ selegilina nasila działanie lewodopy, mogą również ulec nasileniu działania niepożądane
lewodopy (niepokój, zaburzenia hiperkinetyczne, nieprawidłowe ruchy, pobudzenie, splątanie,
nudności omamy, bóle głowy, niedociśnienie ortostatyczne, zaburzenia rytmu serca, zawroty głowy).
Działania niepożądane z reguły zanikają po zmniejszeniu dawki lewodopy.

Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione
w tej ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi lub farmaceucie. Działania niepożądane można
zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów
Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów
Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.

### 5. Jak przechowywać lek Segan?
Lek należy przechowywać w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci.
Przechowywać w oryginalnym opakowaniu w temperaturze poniżej 25ºC.

Nie stosować tego leku po upływie terminu ważności zamieszczonego na opakowaniu po: EXP.
Termin ważności oznacza ostatni dzień podanego miesiąca.
Zapis na opakowaniu po skrócie EXP oznacza termin ważności, a po skrócie Lot/LOT oznacza numer
serii.

Leków nie należy wyrzucać do kanalizacji ani domowych pojemników na odpadki. Należy zapytać
farmaceutę, jak usunąć leki, których się już nie używa. Takie postępowanie pomoże chronić
środowisko.

### 6. Zawartość opakowania i inne informacje

Co zawiera lek Segan
- Substancją czynną leku jest selegiliny chlorowodorek.
Każda tabletka zawiera 5 mg selegiliny chlorowodorku.
- Pozostałe składniki to: ludipress (mieszanina laktozy, powidonu K30 i krospowidonu), magnezu
stearynian.

Jak wygląda lek Segan i co zawiera opakowanie
Lek ma postać białych, okrągłych, obustronnie wypukłych tabletek.
Opakowanie zawiera 60 tabletek.

Podmiot odpowiedzialny i wytwórca
Zakłady Farmaceutyczne POLPHARMA S.A.
ul. Pelplińska 19, 83-200 Starogard Gdański
tel. + 48 22 364 61 01

## Charakterystyka produktu leczniczego (ChPL)

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

### 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO

Segan, 5 mg, tabletki

### 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY

Każda tabletka zawiera 5 mg selegiliny chlorowodorku (Selegilini hydrochloridum).

Substancja pomocnicza o znanym działaniu: laktoza.

Pełny wykaz substancji pomocniczych, patrz punkt 6.1.

### 3. POSTAĆ FARMACEUTYCZNA

Tabletka

Tabletka biała, okrągła obustronnie wypukła

### 4. SZCZEGÓŁOWE DANE KLINICZNE

#### 4.1 Wskazania do stosowania

We wczesnej fazie choroby Parkinsona w monoterapii, aby opóźnić konieczność stosowania
lewodopy.
W chorobie Parkinsona (lub objawowym parkinsonizmie), w skojarzeniu z lewodopą (razem
z inhibitorem dekarboksylazy lub bez niego).

#### 4.2 Dawkowanie i sposób podawania

Podanie doustne.

Dawkowanie
Zalecana dawka dobowa wynosi od 5 mg do 10 mg na dobę.
W leczeniu skojarzonym z lewodopą początkowa dawka selegiliny wynosi 5 mg raz na dobę, rano.
Gdy brak odpowiedniej reakcji, dawkę selegiliny można zwiększyć do 10 mg albo raz na dobę rano,
albo w dwóch dawkach podzielonych rano i w południe. Po 2-3 dniach leczenia należy spróbować
zmniejszyć dawkę lewodopy. Zwykle możliwa jest redukcja dawki lewodopy o 10-30%, a po
dłuższym leczeniu niekiedy o więcej.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby
Brak danych dotyczących konieczności modyfikowania dawkowania u pacjentów z łagodnym
zaburzeniami czynności nerek lub wątroby.

#### 4.3 Przeciwwskazania

• Nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną
w punkcie 6.1
• Zespoły pozapiramidowe niezwiązane z niedoborem dopaminy (pląsawica Huntingtona,
drżenie samoistne)
• Stosowanie u pacjentów przyjmujących agonistów serotoniny (np. sumatryptan, naratryptan,
zolmitryptan, ryzatryptan)

• Czynna choroba wrzodowa żołądka lub dwunastnicy
• Ostra niewydolność wątroby lub nerek
• Jednoczesne stosowanie u osób leczonych opioidami zwiększającymi przekaźnictwo
serotoninergiczne (petydyna, tramadol, dekstrometorfan, fentanyl, metadon),
trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi, lekami z grupy selektywnych inhibitorów
zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI) (np. fluoksetyna, sertralina, paroksetyna, citalopram,
escitalopram), lekami z grupy inhibitorów zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny
(SNRI) (wenlafaksyna), sympatykomimetykami, inhibitorami monoaminooksydazy (np.
linezolid) (patrz punkt 4.5)
• Dermatozy o nieustalonej etiologii (lek może pobudzić rozwój czerniaka złośliwego).
• W przypadku połączenia z lewodopą należy uwzględnić przeciwwskazania dla lewodopy, w
tym:
- choroby układu sercowo-naczyniowego (nadciśnienie tętnicze, ciężka postać dławicy
piersiowej, tachykardia, zaburzenia rytmu serca);
- psychozy z zaawansowaną demencją;
- przerost gruczołu krokowego z zaleganiem moczu;
- jaskrę z wąskim kątem przesączania;
- nadczynność tarczycy, tyreotoksykozę;
- guz chromochłonny nadnerczy.

#### 4.4 Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Ponieważ selegilina nasila działanie lewodopy, działania niepożądane związane z działaniem
lewodopy mogą być bardziej nasilone, szczególnie jeśli pacjent przyjmuje wysokie dawki lewodopy.
Pacjentów takich należy monitorować.
Dodanie selegiliny do leczenia lewodopą może spowodować wystąpienie ruchów mimowolnych
i (lub) pobudzenia. Te działania niepożądane ustępują po zmniejszeniu dawki lewodopy. Dawkę
lewodopy można zmniejszyć o 30% w przypadku skojarzonego stosowania z selegiliną.

U pacjentów z chorobą Parkinsona leczonych agonistami dopaminy lub innymi lekami
dopaminergicznymi obserwowano zaburzenia kontroli impulsów, takie jak patologiczny hazard,
wzrost popędu płciowego, nadpobudliwość seksualna, niepohamowany apetyt, zakupoholizm i inne.
Mogą one mieć związek z selegiliną ale do tej pory zgłoszono bardzo niewiele przypadków.

Nie należy przekraczać zalecanej dawki dobowej 10 mg, z uwagi na możliwość wystąpienia objawów
niepożądanych, np. niekontrolowanego wzrostu ciśnienia tętniczego krwi po spożyciu pokarmów
bogatych w aminokwas tyraminę (sery pleśniowe, wino, piwo, kawior). Podawanie leku w dawkach
dobowych większych niż 10 mg może wiązać się z utratą selektywności hamowania MAO-B
i wówczas mogą się pojawić zarówno działania niepożądane, jak i interakcje typowe dla
nieselektywnych inhibitorów MAO.

Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z:
- niestabilnym nadciśnieniem tętniczym;
- zaburzeniami rytmu serca;
- ciężką postacią dławicy piersiowej;
- psychozami;
- chorobą wrzodową w przeszłości, ze względu na możliwe zaostrzenie tych schorzeń podczas
leczenia.

U osób z niewydolnością wątroby lub nerek selegilinę należy stosować ostrożnie, dawki leku powinny
zostać odpowiednio zmniejszone.

Nie obserwowano poważnych przypadków toksycznego wpływu na wątrobę, jednak zaleca się
zachowanie ostrożności w przypadku pacjentów z historią zaburzeń czynności wątroby. Podczas
przewlekłego stosowania selegiliny opisano przejściowe lub trwałe nieprawidłowości związane ze
zwiększeniem aktywności enzymów wątrobowych.

Podczas jednoczesnego stosowania z inhibitorami MAO-A (lub nieselektywnymi inhibitorami MAO)
może wystąpić niedociśnienie, które czasami może mieć gwałtowny początek.

Należy zachować ostrożność u pacjentów przyjmujących inhibitory MAO w trakcie znieczulenia
ogólnego podczas zabiegu chirurgicznego. Inhibitory MAO w tym selegilina mogą wzmacniać
działanie środków powodujących depresję ośrodkowego układu nerwowego używanych do
znieczulenia ogólnego. Zgłaszane były przypadki przejściowej depresji układu oddechowego i układu
krążenia, spadek ciśnienia tętniczego krwi i śpiączka (patrz punkt 4.5).

Niektóre badania pokazują zwiększone ryzyko śmiertelności u pacjentów otrzymujących selegilinę
i lewodopę, w porównaniu do tych otrzymujących jedynie lewodopę. Warto zaznaczyć, że wykryto
w tych badaniach liczne błędy metodologiczne. Natomiast metaanalizy i duże badania kohortowe nie
wykazały istotnej różnicy w śmiertelności pomiędzy pacjentami leczonymi selegiliną a pacjentami
leczonymi innymi lekami lub skojarzeniem selegiliny i lewodopy.

Badania wykazały ryzyko nasilonego efektu hipotensyjnego w odpowiedzi na wspólne podanie
selegiliny i lewodopy, u pacjentów z ryzykiem sercowo-naczyniowym.
Dodanie selegiliny do lewodopy może nie być korzystne u pacjentów, u których zmiany w odpowiedzi
terapeutycznej nie są zależne od dawki.

Należy zachować ostrożność, gdy selegilina jest przyjmowana w skojarzeniu z innymi produktami
i substancjami o działaniu ośrodkowym. Podczas przyjmowania selegiliny należy unikać picia
alkoholu.

Zespół serotoninowy
Jednoczesne podawanie selegiliny i buprenorfiny (lub buprenorfiny/naloksonu) może prowadzić do
zespołu serotoninowego, choroby mogącej zagrażać życiu (patrz punkt 4.5).
Jeśli jednoczesne przyjmowanie jest klinicznie uzasadnione, zaleca się uważną obserwację pacjenta,
zwłaszcza w początkowej fazie leczenia i podczas zwiększania dawki. Objawy zespołu
serotoninowego mogą obejmować zmiany stanu psychicznego, niestabilność autonomicznego układu
nerwowego, zaburzenia nerwowo-mięśniowe i (lub) objawy dotyczące układu pokarmowego. Jeśli
podejrzewa się występowanie zespołu serotoninowego, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub
przerwanie leczenia, w zależności od nasilenia objawów.

Produkt leczniczy zawiera laktozę
Produkt leczniczy nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną
nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.

#### 4.5 Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Połączenia przeciwwskazane (patrz punkt 4.3)

Sympatykomimetyki
Nie stosować jednocześnie leków sympatykomimetycznych (np. efedryny) ze względu na ryzyko
wystąpienia nadciśnienia.

Petydyna i inne opioidy
Nie podawać produktu w skojarzeniu z petydyną oraz innymi lekami z grupy opioidów
zwiększającymi przekaźnictwo serotoninergiczne (o działaniu przeciwbólowym: tramadol, fentanyl,
metadon lub przeciwkaszlowym: dekstrometorfan) ze względu na możliwość wystąpienia groźnych
dla życia zaburzeń, takich jak: podniecenie ruchowe, wysoka gorączka, nadciśnienie tętnicze i
drgawki, które mogą być objawami zespołu serotoninowego.
Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego podawania selegiliny i buprenorfiny (lub
buprenorfiny/naloksonu), ponieważ zwiększa się ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego, stanu
potencjalnie zagrażającego życiu (patrz punkt 4.4).

Selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRIs) i inhibitory zwrotnego wychwytu
serotoniny i noradrenaliny (SNRIs)
Ciężkie działania niepożądane, takie jak: obfite pocenie się, zaczerwienienie, ataksja, hipertermia,
nadciśnienie tętnicze/niedociśnienie tętnicze, kołatanie serca, zawroty głowy oraz zmiany w psychice
(pobudzenie, splątanie, omamy prowadzące do majaczeń i śpiączki) zaobserwowano u pacjentów
stosujących jednocześnie selegilinę oraz selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny
(fluoksetyna, fluwoksamina, sertralina, paroksetyna) lub inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny
i noradrenaliny (wenlafaksyna). Mechanizm tych interakcji nie jest w pełni poznany.
Ze względu na ryzyko wystąpienia splątania, hipomanii, omamów, epizodów maniakalnych,
pobudzenia, mioklonii, hiperrefleksji, braku koordynacji, dreszczy, drżeń, drgawek, ataksji, obfitego
pocenia, biegunki, gorączki i nadciśnienia, które mogą być objawami zespołu serotoninowego,
przeciwwskazane jest równoczesne stosowanie selegiliny oraz SSRI lub SNRI.

Odnotowano przypadek zakończony zgonem, gdy rozpoczęto stosowanie nieselektywnego inhibitora
MAO na krótko po zakończeniu terapii fluoksetyną. Leczenie fluoksetyną można rozpocząć po
upływie 14 dni od zakończeniu terapii selegiliną. Ze względu na długi okres półtrwania fluoksetyny,
odstęp pomiędzy zakończeniem jej stosowania a rozpoczęciem terapii selegiliną powinien wynosić
minimum 5 tygodni.

Selegiliny nie należy stosować w ciągu 2 tygodni od zakończenia leczenia sertraliną. W przypadku
pozostałych inhibitorów wychwytu serotoniny zaleca się 1-tygodniowy odstęp pomiędzy
zakończeniem ich stosowania a rozpoczęciem leczenia selegiliną.
Generalnie nie należy rozpoczynać leczenia selegiliną zanim od zakończenia stosowania leku
wchodzącego w interakcje z selegiliną nie upłynie czas równy 5 okresom półtrwania.

Po zakończeniu leczenia selegiliną należy zachować przynajmniej 14 dni odstępu przed
zastosowaniem leku, który wchodzi z nią w interakcje.

Zaleca się zachowanie 24 godzinnej przerwy miedzy odstawieniem selegiliny i rozpoczęciem
przyjmowania agonistów serotoniny.

Stosowanie selegiliny w dawkach większych niż zalecane może prowadzić do utraty jej selektywności
i wystąpienia poważnych działań niepożądanych.

Pacjenci leczeni selegiliną obecnie lub w przeciągu ostatnich 2 tygodni mogą przyjmować dopaminę
tylko po uważnej ocenie ryzyka w stosunku do korzyści, gdyż to połączenie zwiększa ryzyko
wystąpienia nadciśnienia tętniczego.

Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
Jednoczesne stosowanie z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi może powodować ciężkie
zaburzenia ze strony ośrodkowego układu nerwowego (zespół serotoninowy), niekiedy ze skutkiem
śmiertelnym. Zgłaszano obfite pocenie, podwyższenie ciepłoty ciała, nadciśnienie
tętnicze/niedociśnienie tętnicze, tachykardię, niepokój, zawroty głowy i drgawki. Dlatego jednoczesne
stosowanie selegiliny oraz trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych jest przeciwskazane.

Selegiliny nie należy podawać łącznie z buspironem, ze względu na możliwość wystąpienia nagłego
wzrostu ciśnienia tętniczego krwi. Buspiron należy stosować po upływie 10 dni od zakończenia
leczenia selegiliną.

Inhibitory MAO
Jednoczesne stosowanie selegiliny z inhibitorami MAO może prowadzić do zaburzeń ze strony
ośrodkowego układu nerwowego oraz układu sercowo-naczyniowego (patrz punkt 4.4).

Połączenia niezalecane do stosowania

Doustne środki antykoncepcyjne

Doustne środki antykoncepcyjne mogą zwiększać biodostępność selegiliny, dlatego należy unikać
jednoczesnego stosowania doustnych środków antykoncepcyjnych oraz selegiliny.

Selegilina nasila działanie amin katecholowych (dopaminy, epinefryny, norepinefryny).

Ze względu na wysoki stopień wiązania z białkami krwi selegiliny, skojarzone stosowanie
z produktami leczniczymi o wąskim indeksie terapeutycznym, jak glikozydy naparstnicy i (lub) leki
przeciwzakrzepowe, wymaga ostrożności i dokładnego kontrolowania.

Selegilina nasila działanie lewodopy dzięki zwiększeniu stężenia dopaminy w ośrodkowym układzie
nerwowym, co pozwala zmniejszyć stosowane w leczeniu dawki lewodopy średnio o 10-30%.

Równoczesne stosowanie z amantadyną lub lekami antycholinergicznymi może zwiększyć
występowanie działań niepożądanych.

Należy unikać jednoczesnego stosowania selegiliny z lekami podnoszącymi ciśnienie krwi,
obniżającymi ciśnienie krwi, lekami psychostymulującymi, lekami hamującymi ośrodkowy układ
nerwowy (leki uspokajające, nasenne) oraz alkoholem.

Interakcje z pokarmem
Z tego względu, że selegilina jest selektywnym inhibitorem MAO-B, podczas stosowania zalecanych
dawek nie zgłaszano przypadków niekontrolowanego wzrostu ciśnienia krwi po spożyciu pokarmów
zawierających tyraminę (nie powoduje reakcji zwanej „cheese-effect - efekt serowy”).
Dlatego nie wymagane jest stosowanie ograniczeń żywieniowych. Jednakże w przypadku skojarzenia
selegiliny i inhibitorów MAO-A lub nieselektywnych inhibitorów MAO, ograniczenia żywieniowe
(np. unikanie pokarmów o wysokiej zawartości tyraminy, jak serów dojrzewających oraz produktów
drożdżowych) są zalecane.

#### 4.6 Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Ciąża
Brak wystarczających danych dotyczących stosowania chlorowodorku selegiliny u kobiet w ciąży.
Badania na zwierzętach wykazały toksyczny wpływ na reprodukcję jedynie w przypadku dawek
wielokrotnie większych od dawek stosowanych u ludzi. Jako środek ostrożności zaleca się unikanie
stosowania selegiliny w ciąży.

Karmienie piersią
Nie wiadomo, czy selegilina przenika do mleka ludzkiego. Przenikanie selegiliny do mleka u zwierząt
nie było badane. Badania fizyko-chemiczne wskazują na przenikanie selegiliny do mleka i nie można
wykluczyć ryzyka spożycia przez dziecko karmione piersią. Selegiliny nie należy stosować podczas
karmienia piersią.

#### 4.7 Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn

Nie można wykluczyć wpływu leku na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Nie
należy prowadzić pojazdów i obsługiwać maszyn, jeśli występują działania niepożądane, które mogą
wpływać na sprawność psychofizyczną (np. zawroty głowy, omamy, dezorientacja).

#### 4.8 Działania niepożądane

Selegilina stosowana w monoterapii jest dobrze tolerowana. Suchość w jamie ustnej, przejściowy
wzrost stężenia aminotransferazy alaninowej w surowicy oraz zaburzenia snu występowały częściej
niż u pacjentów przyjmujących placebo. Najczęściej występującym obserwowanym działaniem
niepożądanym są nudności, występujące u ok. 20% pacjentów przyjmujących selegilinę.

Następujące zasady zostały przyjęte dla sporządzenia klasyfikacji częstości występowania:

bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko
(≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (<1/10 000), częstość nieznana (częstość nie może być
określona na podstawie dostępnych danych).

Klasyfikacja układów
i narządów według
MedDRA

Częstość występowania Działanie niepożądane

Zakażenia i zarażenia
pasożytnicze
Niezbyt często Zapalenie gardła

Zaburzenia krwi
i układu chłonnego
Niezbyt często Leukocytopenia, trombocytopenia

Zaburzenia
metabolizmu
i odżywiania

Niezbyt często Utrata apetytu

Zaburzenia psychiczne Często Zaburzenia snu, bezsenność, omamy,
splątanie, depresja
Niezbyt często Niezwykłe sny, pobudzenie, lęk,
psychozy, zmiany nastroju
Nieznana Nadpobudliwość seksualna*

Zaburzenia układu
nerwowego
Często Zaburzenia ruchowe (np. dyskinezje,
akinezja, bradykinezja), zawroty
głowy, bóle głowy, zaburzenia
równowagi, drżenia
Niezbyt często Łagodne, przejściowe zaburzenia snu

Rzadko Niepokój, podniecenie

Zaburzenia oka Niezbyt często Niewyraźne widzenie

Zaburzenia ucha
i błędnika
Często Zawroty głowy

Zaburzenia serca Często Bradykardia

Niezbyt często Częstoskurcz nadkomorowy,
zaburzenia rytmu serca, kołatanie serca,
dławica piersiowa
Zaburzenia
naczyniowe
Często Niedociśnienie tętnicze, nadciśnienie
tętnicze
Niezbyt często Hipotonia ortostatyczna

Rzadko Hipotonia posturalna

Zaburzenia układu
oddechowego, klatki
piersiowej i śródpiersia

Często Przekrwienie błony śluzowej nosa, ból
gardła
Niezbyt często Duszność

Zaburzenia żołądka
i jelit
Bardzo często Zapalenie błony śluzowej jamy ustnej

Często Nudności, zaparcia, biegunka,
owrzodzenie jamy ustnej
Niezbyt często Suchość w jamie ustnej

Zaburzenia wątroby
i dróg żółciowych
Niezbyt często Przemijające zwiększenie aktywności
aminotransferazy alaninowej (AlAT)
Zaburzenia skóry
i tkanki podskórnej
Często Zwiększona potliwość

Niezbyt często Wypadanie włosów, wykwity skórne

Rzadko Reakcje skórne

Zaburzenia
mięśniowoszkieletowe i tkanki
łącznej

Często Ból stawów, ból pleców, kurcze mięśni

Niezbyt często Miopatia

Zaburzenia nerek
i dróg moczowych
Rzadko Zaburzenia w oddawania moczu

Nieznana Zatrzymanie moczu

Zaburzenia ogólne
i stany w miejscu
podania

Często Zmęczenie

Niezbyt często Ból w klatce piersiowej, drażliwość,
obrzęk stawu skokowego
Badania diagnostyczne Często Niewielkie zwiększenie aktywności
enzymów wątrobowych w surowicy
Urazy, zatrucia
i powikłania po
zabiegach

Często Upadki

* U pacjentów z chorobą Parkinsona leczonych agonistami dopaminy lub innymi lekami
dopaminergicznymi obserwowano zaburzenia kontroli impulsów, takie jak patologiczny hazard,
wzrost popędu płciowego, nadpobudliwość seksualna, niepohamowany apetyt, zakupoholizm i inne.
Mogą one mieć związek z selegiliną ale do tej pory zgłoszono bardzo niewiele przypadków.

Połączenie z lewodopą
Ponieważ selegilina nasila działanie lewodopy, mogą również ulec nasileniu działania niepożądane
lewodopy (niepokój, zaburzenia hiperkinetyczne, nieprawidłowe ruchy, pobudzenie, splątanie,
nudności omamy, bóle głowy, niedociśnienie ortostatyczne, zaburzenia rytmu serca, zawroty głowy).
Działania niepożądane z reguły zanikają po zmniejszeniu dawki lewodopy. Włączenie selegiliny do
terapii umożliwia obniżenie dawki lewodopy nawet o 30%. Lewodopa powinna być stosowana
w połączeniu z obwodowym inhibitorem dekarboksylazy.

U osób w podeszłym wieku, z długim przebiegiem choroby i współistniejącymi innymi chorobami
działania niepożądane selegiliny podawanej w skojarzeniu z lewodopą mogą być poważne
i zagrażające życiu.

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać
wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania

Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.

#### 4.9 Przedawkowanie

Przedawkowanie nie wywołuje charakterystycznych objawów klinicznych. Jednakże ciężkie objawy
niedociśnienia oraz pobudzenie psychoruchowe zaobserwowano przy spożyciu selegiliny w dawce
600 mg na dzień. Ponieważ selektywne hamowanie przez selegilinę receptorów MAO-B jest osiągane
tylko w dawkach zalecanych przy chorobie Parkinsona (5 do 10 mg/dzień) objawy przedawkowania
mogą przypominać te obserwowane przy przedawkowaniu nieselektywnych inhibitorów MAO
(zaburzenia ze strony ośrodkowego układu nerwowego oraz sercowo-naczyniowego). Objawy
przedawkowania nieselektywnych inhibitorów MAO mogą rozwijać się w ciągu 24 godzin i obejmują
pobudzenie, drażliwość, senność, drżenie, ciężki ból głowy, omamy, na przemian niskie i wysokie
ciśnienie krwi, zawroty głowy, omdlenia, zapaść naczyniową, szybki i nieregularny puls, ból w klatce
piersiowej, zapaść oddechową, ciężkie skurcze mięśni, bardzo wysoką gorączkę, obfite pocenie,
śpiączkę i drgawki. Brak jest specyficznej odtrutki, należy zastosować leczenie objawowe.

### 5. WŁAŚCIWOŚCI FARMAKOLOGICZNE

#### 5.1 Właściwości farmakodynamiczne

Grupa farmakoterapeutyczna: Leki stosowane w chorobie Parkinsona, inhibitory MAO-B,
kod ATC: N 04 BD 01

Selegilina jest selektywnym i nieodwracalnym inhibitorem MAO-B, enzymu, który bierze udział
w metabolizmie dopaminy w ośrodkowym układzie nerwowym. Selegilina hamuje również zwrotny
wychwyt dopaminy w zakończeniach presynaptycznych receptora dopaminergicznego.
Przez działanie hamujące na enzym MAO-B selegilina zwiększa stężenie dopaminy, a podawana
razem z lewodopą zwiększa aktywność dopaminergiczną w prążkowiu. Prawdopodobnie działa
również za pośrednictwem innych mechanizmów, m.in. metabolitów, w tym lewoskrętnych izomerów
amfetaminy i metamfetaminy.
Selegilina potęguje i przedłuża efekt działania lewodopy. Badania podwójnie zaślepione dowodzą, że
selegilina stosowana w monoterapii we wczesnej fazie choroby Parkinsona opóźnia konieczność
rozpoczęcia terapii lewodopą (w stosunku do pacjentów leczonych placebo).
Terapia skojarzona pomaga zmniejszyć dawkowanie lewodopy, średnio o 30%.
Stosowana w dawkach terapeutycznych nie wywołuje zazwyczaj dzięki wybiórczemu działaniu,
w odróżnieniu od nieselektywnych inhibitorów MAO, niepożądanych skutków po spożyciu tyraminy
w pokarmie.
W większych dawkach selegilina przestaje być selektywnym inhibitorem MAO-B i hamuje MAO-A.

#### 5.2 Właściwości farmakokinetyczne

Selegilina wchłania się bardzo szybko z przewodu pokarmowego, maksymalne stężenie osiąga
w ciągu 0,5–0,75 h po podaniu doustnym na czczo. Biodostępność jest niska i wynosi zazwyczaj 10%,
chociaż zaobserwowano duże osobnicze rozbieżności. Dostępność biologiczna selegiliny zwiększa
się 3-4 krotnie, gdy jest ona podawana razem z pokarmem.
Selegilina jest lekiem lipofilnym, lekko zasadowym, który szybko przenika do tkanek, w tym do
mózgu.
75-85% selegiliny wiąże się z białkami osocza.

Selegilina po podaniu doustnym jest szybko metabolizowana (prawdopodobnie w jelicie i wątrobie)
do N-demetyloselegiliny, która jest właściwym inhibitorem MAO-B, oraz lewoskrętnych izomerów
amfetaminy i metamfetaminy. Największe stężenie tych metabolitów w osoczu jest 4-20-krotnie
większe niż największe stężenie samej selegiliny. W przypadku wielokrotnego podania, stężenie
metabolitów selegiliny w stanie stacjonarnym jest ok. 2-krotnie większe niż po pojedynczej dawce.
Stężenie pochodnych amfetaminy jest jednak znacznie mniejsze od stężeń, które mogłyby wywołać
istotne działania kliniczne.
Efekt zahamowania aktywności enzymu MAO-B występuje po pojedynczej dawce 10 mg i trwa przez
ok. 24 godz.
Ze względu na nieodwracalność hamowania MAO-B przez selegilinę, do powrotu aktywności MAOB po przerwaniu podawania selegiliny dochodzi po czasie zależnym od szybkości syntezy białka
enzymatycznego.
Okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi: 1,5–3,5 h dla selegiliny; 2,1 h dla N-demetyloselegiliny;
20,5 h dla l-metamfetaminy i 17,7 h dla amfetaminy. Całkowity klirens selegiliny jest równy około
240 l/h.
Metabolity selegiliny są wydalane głównie z moczem; ok. 15% wydala się z kałem.

#### 5.3 Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Badania toksykologiczne nie ujawniły specyficznych działań niepożądanych na narządy zwierząt.
Selegilina w bakteryjnym teście na mutagenność nie wykazała działania mutagennego, nie
stwierdzono też zmian w chromosomach.
Badania na szczurach nie wykazały działania teratogennego po podaniu selegiliny w dawkach 4,
12 oraz 36 mg/kg masy ciała (odpowiednio 4, 12, 35 razy przekraczające dawki terapeutyczne
stosowane u ludzi, przyjmując za podstawę mg/m2).
Badania na królikach wykazały mniejszą liczbę wydanego potomstwa po podaniu selegiliny w dawce
50 mg/kg masy ciała.

### 6. DANE FARMACEUTYCZNE

#### 6.1 Wykaz substancji pomocniczych

Ludipress (mieszanina laktozy, powidonu K30 i krospowidonu)
Magnezu stearynian

#### 6.2 Niezgodności farmaceutyczne

Nie dotyczy.

#### 6.3 Okres ważności

3 lata

#### 6.4 Specjalne środki ostrożności podczas przechowywania

Przechowywać w oryginalnym opakowaniu w temperaturze poniżej 25ºC.

#### 6.5 Rodzaj i zawartość opakowania

Blistry z folii Aluminium/PVC, 60 tabletek (3 blistry po 20 tabletek) w tekturowym pudełku.

#### 6.6 Specjalne środki ostrożności dotyczące usuwania

Bez specjalnych wymagań.

### 7. PODMIOT ODPOWIEDZIALNY POSIADAJĄCY POZWOLENIE NA
DOPUSZCZENIE DO OBROTU

Zakłady Farmaceutyczne POLPHARMA S.A.
ul. Pelplińska 19, 83-200 Starogard Gdański

### 8. NUMER POZWOLENIA NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU

Pozwolenie nr 7460

### 9. DATA WYDANIA PIERWSZEGO POZWOLENIA NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU
I DATA PRZEDŁUŻENIA POZWOLENIA

Data wydania pierwszego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu: 16.12.1997 r.
Data ostatniego przedłużenia pozwolenia: 29.07.2013 r.

### 10. DATA ZATWIERDZENIA LUB CZĘŚCIOWEJ ZMIANY TEKSTU
CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO

---

> Informacje mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.