# Tizagelan

> Tyzanidyna · 4 mg · Tabletki

## Szczegóły leku

- **Nazwa:** Tizagelan
- **Nazwa powszechna:** Tizanidinum
- **Substancja czynna:** [Tyzanidyna](https://apteka.online/odpowiedniki/tizanidinum)
- **Moc:** 4 mg
- **Postać farmaceutyczna:** Tabletki
- **Droga podania:** doustna
- **Kategoria dostępności:** Rp
- **Kod ATC:** M03BX02
- **Liczba opakowań:** 2
- **Numer pozwolenia:** 27007
- **Podmiot odpowiedzialny:** G.L. Pharma GmbH
- **Status RPL:** Produkt aktywny
- **Wersja HTML:** https://apteka.online/katalog-lekow/leki-zwiotczajace-miesnie/tizagelan-tabl-4-mg-pharma
- **Wersja Markdown:** https://apteka.online/katalog-lekow/leki-zwiotczajace-miesnie/tizagelan-tabl-4-mg-pharma.md

## Dokumenty PDF

- Ulotka leku PDF: https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/43211/leaflet
- ChPL PDF: https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/43211/characteristic

## Dostępne opakowania (2)

| Opakowanie | EAN | Kategoria | Cena (refundacja) | Dostępność | Kup teraz |
|---|---|---|---|---|---|
| 10 tabl. | 9008732014365 | Rp | — | Dobrze dostępny (4/5) | — |
| 30 tabl. | 9008732014372 | Rp | — | Dobrze dostępny (4/5) | — |

## Wskaźnik dostępności

Wskaźnik dostępności to orientacyjne oszacowanie naszego autorskiego algorytmu. Ma charakter wyłącznie poglądowy i może różnić się od rzeczywistego stanu w konkretnej aptece.

- Bardzo dobrze dostępny (5/5)
- Dobrze dostępny (4/5)
- Trudno dostępny (2/5)
- Niedostępny (1/5)
- Brak danych

Produkty lecznicze o dobrej i bardzo dobrej dostępności zazwyczaj możesz zamówić na następny dzień w aptece. Przejdź do katalogu aptek, aby znaleźć numer telefonu do apteki w Twojej okolicy. Przed rozmową z farmaceutą przygotuj kod e-recepty oraz Twój numer PESEL lub osoby, na którą wystawiona jest recepta.

## Ulotka dla pacjenta

### 1. Co to jest lek Tizagelan i w jakim celu się go stosuje?
Lek Tizagelan należy do grupy leków zwiotczających mięśnie szkieletowe.

Lek Tizagelan może być przepisany przez lekarza w celu leczenia skurczów mięśni spowodowanych
pewnymi schorzeniami kręgosłupa lub w wyniku operacji dotyczącej układu mięśniowoszkieletowego (na przykład kręgów lub stawu biodrowego).
Lek Tizagelan może być również przepisany w celu leczenia skurczów mięśni występujących w
wyniku zaburzeń układu nerwowego, takich jak stwardnienie rozsiane i po udarze mózgu.

### 2. Informacje ważne przed zastosowaniem leku Tizagelan

Kiedy nie stosować leku Tizagelan:
− jeśli pacjent ma uczulenie na substancję czynną lub którykolwiek z pozostałych składników tego
leku (wymienionych w punkcie 6).
− w przypadku ciężkiego zaburzenia czynności wątroby.
− w przypadku jednoczesnego stosowania takich leków jak fluwoksamina (stosowana w depresji)
lub cyprofloksyna (antybiotyk) (patrz również poniżej punkt „Tizagelan a inne leki”).

Ostrzeżenia i środki ostrożności
Przed rozpoczęciem stosowania leku Tizagelan należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą:
− jeśli u pacjenta występuje ciężka choroba nerek. Pacjent może potrzebować mniejszej dawki.
− jeśli u pacjenta występują choroby serca, takie jak choroba wieńcowa.
− jeśli u pacjenta występują choroby wątroby. Lekarz może regularnie kontrolować enzymy
wątrobowe, zwłaszcza po zastosowaniu dużych dawek. Należy przerwać przyjmowanie leku
Tizagelan, jeśli skóra lub białkówki oczu zmienią kolor na żółty („żółtaczka”) lub jeśli wystąpią
niewyjaśnione nudności, jadłowstręt lub zmęczenie i natychmiast powiadomić lekarza.
− jeśli u pacjenta występują choroby nerek.

Dzieci i młodzież

Lek Tizagelan nie jest zalecany do stosowania u dzieci i młodzieży w wieku poniżej 18 lat, ponieważ
doświadczenie z tyzanidyną w tej grupie pacjentów jest ograniczone.

Tizagelan a inne leki
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach przyjmowanych przez pacjenta
obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje przyjmować.

Leku Tizagelan nie przyjmować jednocześnie z fluwoksaminą (lek stosowany w leczeniu depresji) lub
cyprofloksacyną (antybiotyk) (patrz „Kiedy nie stosować leku Tizagelan”).

Należy poinformować lekarza lub farmaceutę, zwłaszcza jeśli pacjent przyjmuje:
− jakikolwiek lek stosowany w leczeniu nieprawidłowego rytmu serca, taki jak amiodaron,
meksyletyna, propafenon lub werapamil.
− cymetydynę lub famotydynę (na niestrawność i wrzody przewodu pokarmowego).
− niektóre antybiotyki, takie jak ryfampicyna lub tak zwane „fluorochinolony” (takie jak
enoksacyna, pefloksacyna, norfloksacyna).
− rofekoksyb, środek przeciwbólowy.
− acyklowir, lek przeciwwirusowy.
− tabletki antykoncepcyjne. Pacjentka może zareagować na mniejszą dawkę tyzanidyny, jeśli stosuje
tabletki antykoncepcyjne.
− tyklopidynę (lek zapobiegający powstawaniu zakrzepów krwi).
− jakiekolwiek leki stosowane w leczeniu wysokiego ciśnienia krwi, w tym leki moczopędne.
− Leki beta-adrenologiczne, m.in. atenolol, propranolol.
− digoksynę (lek stosowany w leczeniu zastoinowej niewydolności serca i zaburzeń rytmu serca).
− jakiekolwiek leki uspokajające (leki nasenne lub leki przeciwlękowe).
− jakiekolwiek inne leki, które przyjmowane z tyzanidyną mogą wpływać na rytm serca.
Należy skontaktować się z lekarzem lub farmaceutą.

Tizagelan z jedzeniem, piciem i alkoholem
Lek Tizagelan może być stosowany z posiłkami lub niezależnie od posiłków.

Nie należy stosować leku Tizagelan z alkoholem, może to zwiększać uspokajające działanie
tyzanidyny.

Tizagelan i palenie tytoniu
Palenie tytoniu może osłabiać działanie tyzanidyny.

Ciąża i karmienie piersią
Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza że może być w ciąży lub gdy planuje mieć
dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku.

Nie zaleca się przyjmowania leku Tizagelan w okresie ciąży lub karmienia piersią, ponieważ wpływ
leku Tizagelan na ciążę, nienarodzone dziecko lub niemowlę nie jest znany. Lekarz zdecyduje, czy
należy przyjmować lek Tizagelan.

Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Lek Tizagelan może powodować senność i zawroty głowy. Może to wpływać na zdolność
prowadzenia pojazdów lub obsługi narzędzi lub maszyn. Nie należy prowadzić pojazdów ani
obsługiwać maszyn, dopóki nie wiadomo, czy lek ten wpływa na zdolność wykonywania tych
czynności.

Lek Tizagelan zawiera sacharozę i laktozę
Jeśli lekarz stwierdził wcześniej u pacjenta nietolerancję niektórych cukrów, pacjent powinien
skontaktować się z lekarzem przed przyjęciem tego leku.

### 3. Jak przyjmować lek Tizagelan?
Ten lek należy zawsze przyjmować zgodnie z zaleceniami lekarza lub farmaceuty. W razie
wątpliwości należy zwrócić się do lekarza lub farmaceuty.

Skurcze mięśni spowodowane pewnymi schorzeniami kręgosłupa lub w wyniku operacji układu
mięśniowo-szkieletowego
Zalecana dawka dla dorosłych to 2-4 mg 3 razy na dobę.
W ciężkich przypadkach może być wymagana dodatkowa dawka 2-4 mg. Ostatnią dawkę należy
przyjąć późno w nocy.

Skurcze mięśni występujące w wyniku zaburzeń układu nerwowego
Zazwyczaj stosowana dawka początkowa dla dorosłych to 2 mg 3 razy na dobę.
Następnie dawkę można stopniowo zwiększać do 12-24 mg, podzieloną na 3-4 równe dawki dziennie.
Maksymalna dobowa dawka to 36 mg.

Stosowanie u dzieci i młodzieży w wieku do 18 lat
Leku Tizagelan nie należy podawać dzieciom, ponieważ stosowanie u dzieci jest niedostatecznie
zbadane.

Osoby w podeszłym wieku (65 lat i starsze)
Doświadczenie ze stosowaniem leku Tizagelan u osób w podeszłym wieku jest ograniczone. Ponadto
u osób w podeszłym wieku może dojść do zaburzenia czynności nerek. Dlatego, w tej grupie
pacjentów lek Tizagelan należy stosować z zachowaniem szczególnej ostrożności.

Jak przyjmować lek Tizagelan
Lek Tizagelan jest przeznaczony do stosowania doustnego.
Tabletki należy połykać, popijając szklanką wody.
Lek Tizagelan można przyjmować z jedzeniem lub niezależnie od posiłków.
W przypadku wrażenia, że lek Tizagelan działa za mocno lub za słabo, należy zwrócić się do lekarza
lub farmaceuty.
Tabletkę można podzielić na równe dawki.

Przyjęcie większej niż zalecana dawki leku Tizagelan
Jeśli pacjent (lub inna osoba) zażyje zbyt wiele tabletek lub jeśli uważa, że dziecko połknęło
którąkolwiek z tabletek, należy natychmiast skontaktować się z oddziałem ratunkowym najbliższego
szpitala lub z lekarzem.
Przedawkowanie może powodować nudności, wymioty, niskie ciśnienie krwi, spowolnienie lub
nieprawidłowe bicie serca, zawroty głowy, zwężenie źrenic, trudności w oddychaniu, śpiączkę,
niepokój lub senność.

Pominięcie przyjęcia leku Tizagelan
Jeśli pacjent zapomni przyjąć jedną lub więcej tabletek, należy pamiętać, aby przyjąć tylko ustaloną
liczbę tabletek w momencie przyjęcia kolejnej dawki. Nie należy stosować dawki podwójnej w celu
uzupełnienia pominiętej dawki.

Przerwanie stosowania leku Tizagelan
Nie należy przerywać stosowania leku Tizagelan, chyba że tak zaleci lekarz. Leczenie lekiem
Tizagelan należy przerywać stopniowo, zwłaszcza jeśli pacjent przyjmował dużą dawkę, chyba że
lekarz zaleci inaczej. Nagłe przerwanie leczenia może spowodować takie działania, jak
przyspieszenie akcji serca i wysokie ciśnienie krwi.

W razie jakichkolwiek dalszych wątpliwości związanych ze stosowaniem tego leku, należy zwrócić
się do lekarza lub farmaceuty.

### 4. Możliwe działania niepożądane

Jak każdy lek, ten lek może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.

Po małych dawkach, takich jak te zalecane w celu złagodzenia bolesnych skurczów mięśni, działania
niepożądane są zwykle łagodne i przemijające.

Po dużych dawkach zalecanych w leczeniu spastyczności, działania niepożądane pojawiają się
częściej i są wyraźniejsze, ale rzadko na tyle ciężkie, aby trzeba było przerwać leczenie.

Zgłoszono następujące działania niepożądane:

Bardzo często (może dotyczyć więcej niż 1 na 10 osób)
− Trudności ze snem lub zasypianiem
− Suchość w ustach, zaburzenia żołądkowo-jelitowe
− Osłabienie mięśni

Często (może dotyczyć do 1 na 10 osób)
− Senność, ospałość, zawroty głowy, zmęczenie
− Wolne lub szybkie bicie serca
− Niskie lub obniżone ciśnienie krwi
− Mdłości

Niezbyt często (może dotyczyć do 1 na 100 osób)
− Zwiększona aktywność enzymów wątrobowych we krwi

Częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)
− Zakażenia, zatkany nos lub katar, zakażenie gardła
− Reakcje alergiczne:
• Pokrzywka
• Ciężka, zagrażająca życiu reakcja alergiczna wymagająca natychmiastowego leczenia.
Reakcja może obejmować bardzo niskie ciśnienie krwi, obrzęk gardła, trudności w
oddychaniu i utratę przytomności.
− Splątanie, nerwowość, omamy (widzenie i (lub) słyszenie rzeczy, które nie są prawdziwe)
− Ból głowy
− Trudności w kontrolowaniu ruchów, mimowolne ruchy mięśni, trudności w mówieniu
− Omdlenia
− Uczucie „wirowania” (zawroty głowy)
− Trudności z ostrością widzenia, niewyraźne widzenie
− Nieprawidłowy rytm serca
− Wymioty, ból brzucha, zaparcia
− Zakażenie lub niewydolność wątroby
− Swędzenie, wysypka, zakażenie skóry
− Zakażenie dróg moczowych
− Nietypowo częste oddawanie stosunkowo niewielkich ilości moczu
− Utrata apetytu
− Uczucie osłabienia, zespół odstawienny, choroba grypopodobna.

Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione
w ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi, farmaceucie lub pielęgniarce. Działania niepożądane
można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów
Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów
Biobójczych:
Al. Jerozolimskie 181C,
02-222 Warszawa

tel.: + 48 22 49 21 301
faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.

### 5. Jak przechowywać lek Tizagelan?
Lek należy przechowywać w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci.

Nie stosować tego leku po upływie terminu ważności zamieszczonego na pudełku i blistrze po: EXP.
Termin ważności oznacza ostatni dzień podanego miesiąca.

Brak specjalnych warunków przechowywania.

Leków nie należy wyrzucać do kanalizacji ani domowych pojemników na odpadki. Należy zapytać
farmaceutę, jak usunąć leki, których się już nie używa. Takie postępowanie pomoże chronić
środowisko.

### 6. Zawartość opakowania i inne informacje

Co zawiera lek Tizagelan
− Substancją czynną jest tyzanidyna. Każda tabletka zawiera 2 mg tyzanidyny (w postaci 2,29 mg
tyzanidyny chlorowodorku) lub 4 mg tyzanidyny (w postaci 4,57 mg tyzanidyny chlorowodorku).
− Pozostałe składniki to:
• laktoza jednowodna, skrobia żelowana, kukurydziana, Makrogol 4000, kwas stearynowy,
sacharoza, magnezu stearynian.

Jak wygląda lek Tizagelan i co zawiera opakowanie

Tizagelan, 2 mg, tabletki
Tabletki koloru białego do żółtawego, o średnicy 8 mm, okrągłe, dwuwypukłe, z linią podziału po
jednej stronie.

Tizagelan, 4 mg, tabletki
Tabletki koloru białego do żółtawego, o średnicy 8 mm, okrągłe, dwuwypukłe, z linią podziału w
kształcie krzyża po jednej stronie.

Nieprzezroczyste blistry PVC/PVDC/PVC/Aluminium zawierające 10, 30, 60, 90, 100 lub 120
tabletek w tekturowym pudełku.

Nie wszystkie wielkości opakowań muszą znajdować się w obrocie.

Podmiot odpowiedzialny i wytwórca
G.L. Pharma GmbH
Schlossplatz 1
8502 Lannach
Austria

W celu uzyskania bardziej szczegółowych informacji oraz informacji o nazwach produktu
leczniczego w innych krajach członkowskich EOG należy zwrócić się do przedstawiciela
podmiotu odpowiedzialnego:

G.L. PHARMA POLAND Sp. z o.o.
Al. Jana Pawła II 61/313
01-031 Warszawa, Polska
Tel: 022/ 636 52 23; 636 53 02
biuro@gl-pharma.pl

## Charakterystyka produktu leczniczego (ChPL)

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

### 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO

Tizagelan, 2 mg, tabletki
Tizagelan, 4 mg, tabletki

### 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY

Tizagelan, 2 mg, tabletki
Każda tabletka zawiera: 2 mg tyzanidyny (w postaci 2,29 mg tyzanidyny chlorowodorku).

Substancje pomocnicze o znanym działaniu:
Każda tabletka zawiera: 106,79 mg laktozy jednowodnej i 11,76 mg sacharozy.

Tizagelan, 4 mg, tabletki
Każda tabletka zawiera: 4 mg tyzanidyny (w postaci 4,57 mg tyzanidyny chlorowodorku).

Substancje pomocnicze o znanym działaniu:
Każda tabletka zawiera: 104,51 mg laktozy jednowodnej i 11,76 mg sacharozy.

Pełny wykaz substancji pomocniczych, patrz punkt 6.1.

### 3. POSTAĆ FARMACEUTYCZNA

Tabletka

Tizagelan, 2 mg, tabletki
Tabletki koloru białego do żółtawego, o średnicy 8 mm, okrągłe, obustronnie wypukłe, z linią
podziału po jednej stronie. Tabletki mogą być podzielone na dwie równe dawki.

Tizagelan, 4 mg, tabletki
Tabletki koloru białego do żółtawego, o średnicy 8 mm, okrągłe, obustronnie wypukłe, z linią
podziału w kształcie krzyża po jednej stronie.
Tabletki mogą być podzielone na dwie lub cztery równe dawki.

### 4. SZCZEGÓŁOWE DANE KLINICZNE

#### 4.1 Wskazania do stosowania

Skurcze mięśni szkieletowych
− związane z zaburzeniami statycznymi i czynnościowymi kręgosłupa (zespoły szyjno-lędźwiowe),
− po zabiegach chirurgicznych na narządzie ruchu, m.in. przepuklina dysku lub zaburzenia stawu
biodrowego.

Spastyczność spowodowana zaburzeniami neurologicznymi, takimi jak
− stwardnienie rozsiane, przewlekła mielopatia, choroba zwyrodnieniowa rdzenia kręgowego, udary
mózgowo-naczyniowe i porażenie mózgowe.

#### 4.2 Dawkowanie i sposób podawania

Produkt leczniczy Tizagelan ma wąski indeks terapeutyczny i dużą zmienność między pacjentami w
stężeniach tyzanidyny w osoczu. Dlatego ważne jest indywidualne dostosowanie dawki.
Mała dawka początkowa 2 mg trzy razy na dobę może zmniejszyć ryzyko wystąpienia działań
niepożądanych. Dawkę należy zwiększać stopniowo i ostrożnie, zgodnie z indywidualnymi
potrzebami pacjenta i odpowiedzią terapeutyczną.

Dawkowanie

Skurcze mięśni szkieletowych
Zalecana dawka to 2-4 mg 3 razy na dobę.
W ciężkich przypadkach można podać dodatkową dawkę 2-4 mg, najlepiej późnym wieczorem w celu
zmniejszenia działania uspokajającego.

Spastyczność spowodowana zaburzeniami neurologicznymi
Początkowa dawka dobowa nie powinna przekraczać 6 mg w 3 dawkach podzielonych. Dawkę tę
można zwiększać stopniowo o 2-4 mg w odstępach co pół tygodnia lub cały tydzień.
Optymalną odpowiedź terapeutyczną uzyskuje się zwykle po dawce dobowej od 12 do 24 mg,
podzielonej na 3-4 równe dawki w ciągu doby.
Całkowita dawka dobowa nie powinna przekraczać 36 mg.

Szczególne grupy pacjentów

Dzieci i młodzież
Nie ustalono bezpieczeństwa stosowania i skuteczności tyzanidyny u dzieci i młodzieży w wieku
poniżej 18 lat. Dostępne dane są ograniczone. Nie zaleca się stosowania tyzanidyny u dzieci i
młodzieży (patrz punkt 4.8).

Osoby w podeszłym wieku
Doświadczenie z tyzanidyną u osób w podeszłym wieku jest ograniczone.
W tej grupie pacjentów dawka początkowa powinna być jak najmniejsza i powinna być pomału
zwiększana, zgodnie z tolerancją i skutecznością.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
U pacjentów z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny < 25 ml/min), leczenie należy rozpoczynać
dawką 2 mg raz na dobę, a następnie powoli zwiększać dawkę, aż do uzyskania dawki skutecznej.
Dawkę należy zwiększać o nie więcej niż 2 mg zgodnie z tolerancją na produkt i skutecznością. Zaleca
się powolne zwiększanie pojedynczej dawki dobowej przed zwiększeniem częstotliwości podawania
produktu leczniczego. U pacjentów z niewydolnością nerek należy odpowiednio monitorować
czynność nerek (patrz punkt 4.4 i 5.2)

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
Tyzanidyna jest przeciwwskazana u pacjentów z ciężko zaburzoną czynnością wątroby (patrz punkt
4.3).
W tej grupie pacjentów dostępne są tylko ograniczone dane. Tyzanidyna jest metabolizowana głównie
w wątrobie (patrz punkt 5.2). Jej stosowanie wiąże się z odwracalnymi zaburzeniami czynności
wątroby (patrz punkty 4.4 i 4.8). Tyzanidynę należy stosować ostrożnie u pacjentów z łagodnymi i
umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby. Dawka początkowa powinna być jak najmniejsza i
powinna być pomału zwiększana, zgodnie z tolerancją i skutecznością.

Przerwanie leczenia
Jeśli istnieje konieczność przerwania leczenia, szczególnie u pacjentów którzy otrzymywali
długotrwale duże dawki, dawkę należy zmniejszać stopniowo. Ma to na celu zapobieganie lub
zmniejszanie ryzyka nadciśnienia tętniczego z odbicia i tachykardii (patrz punkt 4.4).

Sposób podawania
Podanie doustne.

#### 4.3 Przeciwwskazania

− Nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w
punkcie 6.1
− Ciężkie zaburzenia czynności wątroby
− Jednoczesne stosowanie tyzanidyny z silnymi inhibitorami CYP1A2, takimi jak fluwoksamina lub
cyprofloksacyna (patrz punkt 4.5)

#### 4.4 Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Inhibitory CYP1A2
Ze względu na potencjalne interakcje leków tyzanidyna jest przeciwwskazana u pacjentów
przyjmujących silne inhibitory CYP1A2, takie jak fluwoksamina lub cyprofloksacyna (patrz punkt
4.3).
Działania niepożądane, takie jak niedociśnienie tętnicze, bradykardia lub nadmierna senność mogą
wystąpić, gdy tyzanidyna jest przyjmowana z innymi inhibitorami CYP1A2 (patrz punkt 4.5). Należy
unikać jednoczesnego stosowania, chyba że konieczność leczenia tyzanidyną jest klinicznie
uzasadniona. W takim przypadku tyzanidynę należy stosować ostrożnie.

Niedociśnienie
Tyzanidyna jest agonistą α2-adrenergicznym, który może powodować niedociśnienie. Omdlenie
zostało zgłoszone po wprowadzeniu do obrotu. Prawdopodobieństwo znacznego niedociśnienia można
zminimalizować przez dostosowanie dawki i skupienie uwagi na objawach przedmiotowych i
podmiotowych niedociśnienia przed zwiększeniem dawki. Ponadto pacjenci przechodzący z pozycji
leżącej do wyprostowanej mogą być narażeni na zwiększone ryzyko niedociśnienia i działania
ortostatycznego (patrz punkt 4.5).

Zespół z odstawienia
Działania niepożądane związane z odstawieniem obejmują nadciśnienie tętnicze z odbicia, tachykardię
i hipertonię. Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia tych reakcji, szczególnie u pacjentów, którzy
otrzymywali duże dawki (20 do 28 mg na dobę) przez długi czas (9 tygodni lub dłużej) lub którzy
jednocześnie mogą przyjmować leki narkotyczne, dawkę należy zmniejszać powoli (2 do 4 mg na
dobę).

Zaburzenia czynności wątroby
Ponieważ w związku ze stosowaniem tyzanidyny zgłaszano zaburzenia czynności wątroby, ale rzadko
w dawkach dobowych do 12 mg, zaleca się comiesięczne monitorowanie testów czynności wątroby
przez pierwsze cztery miesiące u pacjentów otrzymujących dawki 12 mg i większe oraz u pacjentów,
u których wystąpią objawy kliniczne sugerujące zaburzenia czynności wątroby, takie jak
niewyjaśnione nudności, jadłowstręt lub zmęczenie. Leczenie tyzanidyną należy przerwać, jeśli
stężenie SGPT (ang. serum glutamic-pyruvic transaminase) i (lub) SGOT (ang. serum glutamicoxaloacetic transaminase) utrzymuje się trzykrotnie powyżej górnej granicy normy. Stosowanie
tyzanidyny należy przerwać u pacjentów z objawami odpowiadającymi zapaleniu wątroby lub w
przypadku wystąpienia żółtaczki.

Zaburzenia sercowo-naczyniowe, wątroby lub nerek
Należy zachować ostrożność u pacjentów z zaburzeniami sercowo-naczyniowymi, chorobą wieńcową
lub zaburzeniami czynności nerek lub wątroby. Podczas leczenia tizanidyną zalecane jest regularne
monitorowanie klinicznych parametrów laboratoryjnych i EKG.

Zaburzenia czynności nerek
Tyzanidynę należy stosować ostrożnie u pacjentów z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny < 25
ml/min), ponieważ klirens jest zmniejszony o ponad 50%. U tych pacjentów podczas dostosowywania
dawki należy zmniejszyć poszczególne dawki. Jeśli wymagane są większe dawki, należy zwiększać
dawki indywidualne, a nie częstotliwość dawkowania. Tych pacjentów należy ściśle monitorować pod
kątem wystąpienia lub nasilenia często występujących działań niepożądanych (suchość błony śluzowej

jamy ustnej, senność, osłabienie i zawroty głowy) jako wskaźników potencjalnego przedawkowania
(patrz punkt 4.2).

Sedacja
Tyzanidyna może powodować sedację, która może zakłócać codzienną aktywność. W badaniach z
dawką wielokrotną częstość występowania sedacji u pacjentów była najwyższa po pierwszym
tygodniu dostosowywania dawki, a następnie pozostawała stabilna przez czas trwania fazy
podtrzymującej badania.

Halucynoza/Objawy podobne do objawów psychotycznych
Stosowanie tyzanidyny wiąże się z halucynacjami. Powstałe halucynacje wzrokowe lub urojenia
zgłoszono u 5 ze 170 pacjentów (3%) w dwóch kontrolowanych badaniach klinicznych w Ameryce
Północnej. Większość pacjentów miała świadomość, że wydarzenia były nierealne. U jednego
pacjenta rozwineła się psychoza powiązana z halucynacjami. Jeden z tych 5 pacjentów miał problemy
przez co najmniej 2 kolejne tygodnie po odstawieniu tyzanidyny. Należy rozważyć przerwanie
leczenia u pacjentów, u których wystąpią halucynacje.

Reakcje nadwrażliwości
Tyzanidyna może powodować anafilaksję. Zgłaszano objawy przedmiotowe i podmiotowe, w tym
zaburzenia oddychania, pokrzywkę i obrzęk naczynioruchowy gardła i języka. Pacjentów należy
poinformować o objawach przedmiotowych i podmiotowych ciężkich reakcji alergicznych oraz
poinstruować, aby w przypadku ich wystąpienia przerwali podawanie tyzanidyny i natychmiast udali
się do lekarza.

Produkt Tizagelan zawiera laktozę
Pacjenci z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem
złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni przyjmować tego produktu leczniczego.

Produkt Tizagelan zawiera sacharozę
Pacjenci z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania
glukozy-galaktozy lub brakiem sacharazy-izomaltazy nie powinni przyjmować tego produktu
leczniczego.

#### 4.5 Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Inhibitory CYP1A2
Jednoczesne stosowanie tyzanidyny z silnymi inhibitorami CYP1A2, takimi jak fluwoksamina lub
cyprofloksacyna, jest przeciwwskazane (patrz punkt 4.3). Fluwoksamina lub cyprofloksacyna
zwiększają ekspozycję na tyzanidynę średnio od 10 do 33 razy. Hipotensyjne i uspokajające działanie
tyzanidyny może znacznie wzrosnąć.
Jednoczesne stosowanie tyzanidyny z innymi inhibitorami CYP1A2 może prowadzić do znacznego
zwiększenia stężenia tyzanidyny w surowicy (patrz punkty 4.4 i 5.2). Dlatego należy unikać
jednoczesnego stosowania tyzanidyny z innymi inhibitorami CYP1A2, takimi jak niektóre leki
przeciwarytmiczne (amiodaron, meksyletyna, propafenon i werapamil), cymetydyna, famotydyna,
niektóre fluorochinolony (enoksacyna, pefloksacyna, norfloksacyna), rofekoksyb, acyklowir i
tiklopidyna. Jeśli ich zastosowanie jest klinicznie konieczne, pacjentów należy ściśle monitorować.
W przypadku wystąpienia działań niepożądanych, takich jak niedociśnienie tętnicze, bradykardia lub
nadmierna senność, leczenie tyzanidyną należy ograniczyć lub przerwać.

Doustne leki antykoncepcyjne
Złożone hormonalne leki antykoncepcyjne umiarkowanie zwiększają stężęnie tyzanidyny i mogą
nasilać jej działania niepożądane. Jeśli jednoczesne stosowanie jest klinicznie konieczne i jeśli
wystąpią działania niepożądane, takie jak niedociśnienie tętnicze, bradykardia lub nadmierna senność,
leczenie tyzanidyną należy ograniczyć lub przerwać.

Induktory CYP1A2
W przeciwieństwie do inhibitorów CYP1A2, induktory CYP1A2 mogą prowadzić do zmniejszenia
stężenia tyzanidyny w surowicy.

Ryfampicyna
Wydaje się, że ryfampicyna jest jedynie słabym lub umiarkowanym induktorem CYP1A2. Znaczenie
kliniczne jest niejasne. Może być konieczne niewielkie zwiększenie dawki, jeśli ryfampicyna jest
podawana osobom przyjmującym tyzanidynę.

Leki wydłużające odstęp QT
Jednoczesne stosowanie więcej niż jednego leku wydłużającego odstęp QT zwiększa ryzyko
wystąpienia torsade de pointes. Dlatego zaleca się ostrożność podczas jednoczesnego stosowania
tyzanidyny.

Leki przeciwnadciśnieniowe
Ponieważ tyzanidyna może wywoływać niedociśnienie tętnicze, może nasilać działanie leków
przeciwnadciśnieniowych, w tym leków moczopędnych, dlatego należy zachować ostrożność u
pacjentów otrzymujących leki obniżające ciśnienie krwi.
Należy również zachować ostrożność w przypadku jednoczesnego stosowania tyzanidyny z
substancjami blokującymi receptory beta-adrenergiczne lub digoksyną, ponieważ połączenie to może
nasilać niedociśnienie krwi lub bradykardię (patrz punkt 4.4).

Inne leki hamujące ośrodkowy układ nerwowy
Uspokajające działanie tyzanidyny z lekami działającymi depresyjnie na OUN (np. benzodiazepiny,
opioidy, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne) może się sumować. Pacjentów, którzy przyjmują
tyzanidynę z innym lekiem o depresyjnym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, należy
monitorować pod kątem objawów nadmiernej sedacji.

Alkohol
Alkohol zwiększa całkowitą ilość tyzanidyny we krwi. Wiązało się to z nasileniem działań
niepożądanych tyzanidyny. Działanie tyzanidyny i alkoholu na ośrodkowy układ nerwowy sumuje się.

Palenie
Palenie zmniejsza stężenie tyzanidyny w osoczu.

#### 4.6 Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Ciąża
Nie ustalono bezpieczeństwa stosowania tyzanidyny w ciąży.
Dlatego tyzanidyny nie należy stosować u kobiet w ciąży, chyba że korzyści wyraźnie przewyższają
ryzyko.

Karmienie piersią
Bezpieczeństwo stposowania tyzanidyny dla niemowląt karmionych piersią matek stosujących
tyzanidynę jest nieznane. Tyzanidynę i (lub) jej metabolity wykryto w mleku gryzoni (patrz punkt
5.3). Dlatego tyzanidyny nie należy stosować u matek karmiących piersią, chyba że korzyści wyraźnie
przewyższają ryzyko.

Płodność
Badania reprodukcyjne na szczurach i królikach wskazują, że tyzanidyna nie ma potencjału
embrionalnego ani teratogennego, ale w dawkach toksycznych dla matki, 10-100 mg/kg na dobę,
tyzanidyna może opóźniać rozwój płodu ze względu na jej działanie farmakodynamiczne.

#### 4.7 Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn

Tyzanidyna wywiera niewielki lub umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i
obsługiwania maszyn. Pacjentom odczuwającym senność lub zawroty głowy należy odradzić
wykonywanie czynności wymagających wysokiego stopnia czujności.

#### 4.8 Działania niepożądane

a) Podsumowanie profilu bezpieczeństwa

Stwierdzono, że wiele działań niepożądanych jest związanych z dawką i wydaje się, że powolne
zwiększanie dawki zmniejsza częstość ich występowania.

W przypadku małych dawek, takich jak zalecane w celu złagodzenia bolesnych skurczów mięśni,
zgłaszano senność, zmęczenie, zawroty głowy, suchość w ustach, obniżone ciśnienie krwi, nudności,
zaburzenia żołądkowo-jelitowe i zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, zwykle jako
łagodne i przemijające działania niepożądane.

Po większych dawkach zalecanych w leczeniu spastyczności, działania niepożądane zgłaszane po
małych dawkach są częstsze i bardziej nasilone, ale rzadko na tyle ciężkie, aby wymagały przerwania
leczenia.

b) Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych

Działania niepożądane zostały sklasyfikowane zgodnie z częstością występowania według
następującego schematu: Bardzo często (≥ 1/10), Często (≥ 1/100 do < 1/10), Niezbyt często (≥ 1/1
000 do < 1/100), Rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1000), Bardzo rzadko, (< 1/10 000), Częstość nieznana
(nie może zostać ustalona na podstawie dostępnych danych).
W obrębie każdej grupy o określonej częstości występowania, działania niepożądane uszeregowane są
w kolejności malejącej pod względem ciężkości działania.

Klasyfikacja
układów i narządów
Bardzo często Często Niezbyt często Częstość nieznana

Zakażenia i
zarażenia
pasożytnicze

Zakażenia
Katar
Zapalenie gardła
Zaburzenia układu
immunologicznego
Reakcje
nadwrażliwości,
w tym
anafilaksja,
Obrzęk
naczynioruchowy
i pokrzywka(1)
Zaburzenia
psychiczne
Zaburzenia snu,
Bezsenność
Splątanie(1)
Nerwowość
Omamy(1)
Zaburzenia układu
nerwowego
Senność,
Ospałość,
Zawroty głowy(2)
Zmęczenie(2)

Ból głowy,
Ataksja,
Dyskineza,
Dyzartria,
Omdlenie(1)
Zawroty głowy(1)
Zaburzenia oka Zaburzenia
akomodacji,
Niewyraźne
widzenie(1)

Zaburzenia
serca
Bradykardia,
Tachykardia
Wydłużenie
odstępu QT(1)
Zaburzenia
naczyniowe
Niedociśnienie
tętnicze(2)
Zaburzenia
żołądka i jelit
Suchość błony
śluzowej jamy
ustnej(2),
Zaburzenia
żołądkowojelitowe(2)

Nudności(2) Ból brzucha,
Wymioty,
Zaparcia

Zaburzenia
wątroby i dróg
żółciowych

Zapalenie
wątroby(1),
Niewydolność
wątroby(1)
Zaburzenia skóry i
tkanki podskórnej
Świąd(1),
Wysypka(1),
Zapalenie skóry(1)
Zaburzenia
mięśniowo
szkieletowe i
tkanki łącznej

Osłabienie
mięśni

Zaburzenia nerek i
dróg
moczowych

Częstomocz,
Zakażenie dróg
moczowych
Zaburzenia ogólne
i stany w miejscu
podania

Anoreksja,
Astenia(1),
Zespół
odstawienia(1),
Choroba
grypopodobna
Badania
diagnostyczne
Zmniejszenie
ciśnienia
tętniczego
krwi

Zwiększenie
aktywności
enzymów
wątrobowych
(1) Działania niepożądane zgłaszane po wprowadzeniu do obrotu
(2) Po powolnym zwiększaniu dawki tyzanidyny działania te zwykle nie są na tyle ciężkie, aby
wymagały przerwania leczenia.

c) Opis wybranych działań niepożądanych

Omamy
Omamy są samoograniczające się, bez objawów psychozy, i niezmiennie występowały u pacjentów
jednocześnie przyjmujących potencjalnie halucynogenne substancje, m.in. leki przeciwdepresyjne.

Zespół z odstawienia
Nadciśnienie z odbicia i tachykardię obserwowano po nagłym odstawieniu tyzanidyny stosowanej
przewlekle i (lub) w dużych dawkach dobowych i (lub) jednocześnie z lekami
przeciwnadciśnieniowymi. W skrajnych przypadkach nadciśnienie tętnicze z odbicia może prowadzić
do udaru naczyniowo-mózgowego (patrz punkty 4.4 i 4.5).

d) Dzieci i młodzież

Spontaniczne zgłoszenia działań niepożądanych porównano w bazie danych klinicznych działań
niepożądanych u dzieci (w wieku ≤ 16 lat; n = 99) i dorosłych (w wieku > 16 lat; n = 1 153). Ogólne
bezpieczeństwo stosowania tyzanidyny w grupie pediatrycznej wydawało się dobre; jednak profil
działań niepożądanych różnił się od tego u dorosłych. Najczęstszymi klasami działań niepożądanych u
dzieci były zaburzenia psychiczne (52,5%), następnie zaburzenia układu nerwowego (29,3%) i

zaburzenia żołądkowo-jelitowe (16,2%), natomiast najczęstszymi klasami działań niepożądanych u
dorosłych były zaburzenia układu nerwowego (42,4%), zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania
(28,6%) oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe (21,3%). Poważne zdarzenia niepożądane występowały
znacznie rzadziej u dzieci niż u dorosłych (19,2% vs 45,9%).

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać
wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem
Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji
Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:
Al. Jerozolimskie 181C,
02-222 Warszawa
tel.: + 48 22 49 21 301
faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.

#### 4.9 Przedawkowanie

Doświadczenie kliniczne jest ograniczone. W jednym przypadku, powrót do zdrowia dorosłego
pacjenta, który przyjął 400 mg tyzanidyny, przebiegał bez powikłań.

Objawy
Mogą wystąpić: nudności, wymioty, niedociśnienie tętnicze, bradykardia, wydłużenie odstępu QT,
zawroty głowy, zwężenie źrenic, zespół zaburzeń oddechowych, śpiączka, niepokój ruchowy, senność.

Leczenie
Zaleca się stosowanie leczenia podtrzymującego oraz postępowania powodującego wydalenie
niestrawionej substancji z przewodu pokarmowego jak płukanie żołądka lub wielokrotne podawanie
dużych dawek węgla aktywowanego. Pacjent powinien być dobrze nawodniony ponieważ oczekuje
się, że wymuszona diureza przyspieszy eliminację tyzanidyny. Następnie należy stosować leczenie
objawowe.

### 5. WŁAŚCIWOŚCI FARMAKOLOGICZNE

#### 5.1 Właściwości farmakodynamiczne

Grupa farmakoterapeutyczna: Układ mięśniowo-szkieletowy; leki zwiotczające mięśnie działające
ośrodkowo; inne leki działające ośrodkowo
Kod ATC: M03BX02

Dokładny mechanizm działania tyzanidyny nie został w pełni wyjaśniony. Uważa się, że działanie
farmakodynamiczne tyzanidyny jest przede wszystkim związane z jej właściwościami agonisty
receptora α2-adrenergicznego, chociaż jej wiązanie z receptorem imidazoliny może odgrywać pewną
rolę. Wydaje się, że dominujące działanie tyzanidyny występuje presynaptycznie w rdzeniu kręgowym
poprzez zmniejszenie uwalniania pobudzających aminokwasów glutaminianu i asparaginianu z
presynaptycznego zakończenia interneuronów rdzeniowych. Istnieją pewne dowody na działanie
postsynaptyczne na receptory aminokwasów pobudzających.
U ludzi tyzanidyna obniża patologicznie zwiększone napięcie mięśniowe, włączając oporność na
ruchy bierne oraz zmniejsza skurcze toniczne i kloniczne.

#### 5.2 Właściwości farmakokinetyczne

Wchłanianie

Tyzanidyna jest szybko i prawie całkowicie wchłaniana. Maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest
około 1 godziny po podaniu. Średnia bezwzględna biodostępność wynosi około 34% z powodu
silnego metabolizmu pierwszego przejścia. Średnie maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) tyzanidyny
wynosi 12,3 ng/ml po pojedynczym podaniu i 15,6 ng/ml po wielokrotnym podaniu 4 mg tyzanidyny.
Jednoczesne spożywanie pokarmu nie ma istotnego wpływu na profil farmakokinetyczny tyzanidyny.
Pokarm zwiększa Cmax o około jedną trzecią, ale nie ma wpływu na stopień wchłaniania (AUC).
Wzrost Cmax nie jest uważany za klinicznie istotny.

Dystrybucja
Średnia objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym (ang. VSS) po podaniu dożylnym wynosi 2,6 l/kg.
Tyzanidyna wiąże się w 30% z białkami osocza. Tyzanidyna ma liniową farmakokinetykę w zakresie
dawek 1-20 mg.

Metabolizm
Tyzanidyna podlega szybkiemu i intensywnemu metabolizmowi w wątrobie (około 95%). Tyzanidyna
jest metabolizowana in vitro głównie przez CYP1A2. Wydaje się, że metabolity są nieaktywne.

Eliminacja
Okres półtrwania tyzanidyny z osocza wynosi od 2 do 4 godzin. Metabolity są wydalane głównie
przez nerki (około 70% dawki). Tylko niewielka część substancji czynnej jest wydalana w postaci
niezmienionej z moczem (około 4,5%).

Szczególne grupy pacjentów

Zaburzenia czynności nerek
U pacjentów z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny < 25 ml/min) maksymalne średnie stężenia w
osoczu były dwukrotnie wyższe niż u zdrowych ochotników. Również końcowy okres półtrwania
został wydłużony do około 14 godzin, co spowodowało znaczący (średnio około 6-krotny) wzrost
biodostępności (AUC).

Zaburzenia czynności wątroby
Nie przeprowadzono żadnych specjalnych badań z tą grupą pacjentów. Ponieważ tyzanidyna jest
metabolizowana głównie w wątrobie przez CYP1A2, zaburzenia czynności wątroby mogą prowadzić
do zwiększonej ekspozycji ogólnoustrojowej. Tyzanidyna jest przeciwwskazana u pacjentów z
istotnymi zaburzeniami czynności wątroby (patrz punkt 4.3).

Nie oceniano wpływu zaburzeń czynności wątroby na farmakokinetykę tyzanidyny. Ponieważ
tyzanidyna jest intensywnie metabolizowana w wątrobie, można się spodziewać, że zaburzenia
czynności wątroby będą miały istotny wpływ na farmakokinetykę tyzanidyny.

Dzieci i młodzież
Tyzanidyny nie oceniano w tej grupie pacjentów.

Osoby w podeszłym wieku (powyżej 65 lat)
Nie przeprowadzono żadnego specyficznego badania farmakokinetycznego w celu zbadania wpływu
wieku. Porównanie krzyżowych badań danych farmakokinetycznych po podaniu pojedynczej dawki 6
mg tyzanidyny wykazało, że młodsi pacjenci eliminowali lek 4-krotnie szybciej niż osoby w
podeszłym wieku.

#### 5.3 Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Dane niekliniczne wynikające z konwencjonalnych badań toksyczności po podaniu wielokrotnym,
genotoksyczności i potencjalnego działania rakotwórczego nie ujawniają żadnego szczególnego
zagrożenia dla człowieka.

Stwierdzono, że tyzanidyna przenika do mleka karmiących szczurów przy stosunku stężenia mleka do
krwi wynoszącym 1,8:1.

### 6. DANE FARMACEUTYCZNE

#### 6.1 Wykaz substancji pomocniczych

Laktoza jednowodna
Skrobia żelowana, kukurydziana
Makrogol 4000
Kwas stearynowy
Sacharoza
Magnezu stearynian

#### 6.2 Niezgodności farmaceutyczne

Nie dotyczy.

#### 6.3 Okres ważności

3 lata

#### 6.4 Specjalne środki ostrożności podczas przechowywania

Brak specjalnych zaleceń dotyczących przechowywania.

#### 6.5 Rodzaj i zawartość opakowania

Nieprzezroczyste blistry z folii PVC/PVDC/PVC/Aluminium zawierające 10, 30, 60, 90, 100 lub 120
tabletek w tekturowym pudełku.
Nie wszystkie wielkości opakowań muszą znajdować się w obrocie.

#### 6.6 Specjalne środki ostrożności dotyczące usuwania

Brak specjalnych wymagań.

### 7. PODMIOT ODPOWIEDZIALNY POSIADAJĄCY POZWOLENIE NA
DOPUSZCZENIE DO OBROTU

G.L. Pharma GmbH
Schlossplatz 1
8502 Lannach
Austria

### 8. NUMERY POZWOLEŃ NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU

Pozwolenie nr 27006; 27007

### 9. DATA WYDANIA PIERWSZEGO POZWOLENIA NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU
I DATA PRZEDŁUŻENIA POZWOLENIA

Data wydania pierwszego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu: 07.04.2022

### 10. DATA ZATWIERDZENIA LUB CZĘŚCIOWEJ ZMIANY TEKSTU
CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO

02.08.2023

---

> Informacje mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.