# Substancje pomocnicze w lekach > Czym są substancje pomocnicze, kiedy mają znaczenie i jak w wyszukiwarce odpowiedników (https://apteka.online/odpowiedniki) znaleźć leki bez wybranej substancji. HTML: https://apteka.online/substancje-pomocnicze ## Czym są substancje pomocnicze? > **Definicja:** Substancja pomocnicza to każdy składnik leku inny niż substancja czynna i materiał opakowaniowy. Substancje pomocnicze same nie leczą, ale nadają tabletce kształt, ułatwiają połknięcie, przedłużają trwałość albo maskują nieprzyjemny smak. Są farmakologicznie nieaktywne i **bezpieczne dla zdecydowanej większości pacjentów**. | Rola w leku | Przykłady | | --- | --- | | Wypełniacze | laktoza, celuloza mikrokrystaliczna | | Substancje poślizgowe | stearynian magnezu, talk | | Barwniki | dwutlenek tytanu (E171), tlenki żelaza | | Substancje słodzące | sacharoza, aspartam, sorbitol | | Konserwanty | parabeny, chlorek benzalkonium | | Składniki otoczek | żelatyna, hypromeloza, makrogol | Pełny wykaz substancji pomocniczych konkretnego produktu znajduje się w **Charakterystyce Produktu Leczniczego (ChPL)**, czyli urzędowym dokumencie zatwierdzanym przy dopuszczeniu leku do obrotu, oraz w ulotce dla pacjenta. ## Kiedy substancje pomocnicze mają znaczenie? Znaczenie praktyczne pojawia się głównie przy **alergiach, nietolerancjach pokarmowych, rzadkich chorobach metabolicznych i wyborach dietetycznych**. Przepisy wskazują grupę substancji pomocniczych „o znanym działaniu", które zawsze muszą być wymienione na ulotce z ostrzeżeniem. Oto kilka przykładów: - **Laktoza:** zachowaj ostrożność przy nietolerancji laktozy. - **Aspartam:** źródło fenyloalaniny, istotne przy fenyloketonurii. - **Sorbitol:** przeciwwskazany w dziedzicznej nietolerancji fruktozy. - **Alkohol benzylowy:** przeciwwskazany u noworodków. - **Glikol propylenowy:** zaleca się ostrożność u dzieci poniżej 5 lat. - **Olej arachidowy:** ryzyko reakcji przy alergii na orzeszki ziemne. - **Soja:** może wywołać reakcję alergiczną. Osoby na diecie wegańskiej lub przestrzegające zasad halal zwracają też uwagę na **żelatynę wieprzową** w otoczkach kapsułek. Nie oznacza to, że każda obecność tych substancji jest groźna. Ostrzeżenia kierowane są do ściśle określonych grup, więc jeśli nie masz stwierdzonej nietolerancji ani alergii, nie ma powodu do niepokoju. ## Skąd bierzemy te informacje? Skład substancji pomocniczych odczytujemy automatycznie z ponad **11 tysięcy oficjalnych Charakterystyk Produktów Leczniczych** pochodzących z Rejestru Produktów Leczniczych. Charakterystyka Produktu Leczniczego to urzędowy dokument opisujący dany lek, przygotowywany przez producenta i zatwierdzany przy dopuszczeniu leku do obrotu. Ta sama informacja zasila filtr „Substancje pomocnicze" w wyszukiwarce odpowiedników, dlatego dwa leki z tą samą substancją czynną mogą mieć zupełnie inny zestaw składników pomocniczych. Pełny skład zawsze potwierdzaj w ulotce dołączonej do opakowania. ## Katalog substancji pomocniczych Te substancje oznaczamy jako etykiety na kartach leków i jako filtr w wyszukiwarce odpowiedników. Katalog obejmuje 39 substancji pogrupowanych według najczęstszych powodów, dla których pacjenci chcą ich unikać. ### Cukry i słodziki Substancje słodzące i nośniki cukrowe — istotne przy cukrzycy, nietolerancjach węglowodanów i fenyloketonurii. Aspartam, Fruktoza, Glukoza, [Laktoza](https://apteka.online/substancje-pomocnicze/laktoza), Mannitol, Sacharoza (cukier), Sorbitol, Syntetyczne słodziki ### Alergeny spożywcze i gluten Składniki pochodzenia spożywczego, które mogą wywołać reakcję u alergików i osób z celiakią. Olej arachidowy (orzeszki ziemne), Skrobia pszenna (gluten), Soja (olej, lecytyna) ### Pochodzenie i dieta Składniki pochodzenia zwierzęcego lub istotne przy wyborach dietetycznych i etycznych. Lanolina (tłuszcz z wełny), Olej palmowy, [Żelatyna](https://apteka.online/substancje-pomocnicze/zelatyna) ### Barwniki i minerały Barwniki i pigmenty mineralne nadające lekom kolor. [Dwutlenek tytanu (E171)](https://apteka.online/substancje-pomocnicze/dwutlenek-tytanu), Sztuczne barwniki, Związki glinu ### Konserwanty Substancje przedłużające trwałość leku; część może podrażniać lub uczulać. Benzoesany (kwas benzoesowy), Chlorek benzalkonium, Fenoksyetanol, Fenol, Formaldehyd, Parabeny, Tiomersal (związki rtęci) ### Alkohole Alkohole i glikole stosowane jako rozpuszczalniki — istotne m.in. u dzieci. Alkohol benzylowy, Etanol (alkohol), Glikol propylenowy ### Emulgatory Substancje łączące składniki i poprawiające rozpuszczalność; niektóre uczulają kontaktowo. Alkohol cetostearylowy, Laurylosiarczan sodu (SLS), [Makrogol (PEG)](https://apteka.online/substancje-pomocnicze/makrogol), Olej rycynowy, Polisorbat 80 ### Wypełniacze Obojętne substancje nadające tabletkom masę i poślizg. [Stearynian magnezu](https://apteka.online/substancje-pomocnicze/stearynian-magnezu), [Talk](https://apteka.online/substancje-pomocnicze/talk) ### Stabilizatory Przeciwutleniacze i stabilizatory chroniące lek przed rozkładem. BHA / BHT (przeciwutleniacze), Ftalany, Siarczyny ### Zapach i smak Kompozycje zapachowe i wzmacniacze smaku — możliwe alergeny kontaktowe i nadwrażliwości. Alergeny zapachowe, Glutaminian (MSG) ## Jak znaleźć lek bez wybranej substancji pomocniczej? 1. **Znajdź swój lek w wyszukiwarce odpowiedników.** Wpisz nazwę leku albo substancji czynnej (np. ibuprofen) na stronie odpowiedników. Zobaczysz wszystkie leki z tą samą substancją czynną: te do kupienia w apteka.online i pełny katalog z rejestru leków. Wyszukiwarka: https://apteka.online/odpowiedniki. (Nagranie na stronie HTML pokazuje wpisywanie nazwy substancji czynnej w wyszukiwarkę i wybór wyniku z listy podpowiedzi.) 2. **Otwórz „Filtry i sortowanie” i wskaż substancję do wykluczenia.** Przycisk znajdziesz obok tytułu każdej sekcji wyników. W panelu, w części „Substancje pomocnicze”, wszystkie substancje są domyślnie włączone. Kliknięcie substancji wyklucza leki, które według Charakterystyki Produktu Leczniczego ją zawierają. (Nagranie pokazuje otwarcie panelu „Filtry i sortowanie” i kliknięcie substancji Laktoza.) 3. **Czytaj wynik świadomie.** Na liście zostają wyłącznie leki, w których Charakterystyce Produktu Leczniczego wskazanej substancji nie wymieniono. Leki bez danych o składzie są pomijane i osobno policzone, bo brak danych nie oznacza braku substancji. Skład potwierdź zawsze w ulotce z opakowania. (Nagranie pokazuje przefiltrowaną listę z licznikiem leków pominiętych z powodu braku danych.) --- > Informacje mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji z lekarzem lub farmaceutą. Jeśli masz stwierdzoną alergię lub nietolerancję, decyzję o zmianie leku skonsultuj z farmaceutą.