# Kwas acetylosalicylowy: dawkowanie, przeciwwskazania > Kwas acetylosalicylowy w dawce 75-300 mg/dobę stosuje się w prewencji zawału i udaru. Sprawdź przeciwwskazania, interakcje z alkoholem i NLPZ oraz działania niepożądane. HTML: https://apteka.online/substancje/kwas-acetylosalicylowy Autor: Zespół apteka.online · Konsultacja merytoryczna: mgr farm. Aleksander Flaszka Kwas acetylosalicylowy w małych dawkach kardiologicznych od 75 do 300 mg na dobę stosuje się raz dziennie w celu prewencji wtórnej zawału serca, udaru mózgu i innych chorób układu krążenia. Jego działanie polega na hamowaniu zlepiania się płytek krwi, co zmniejsza ryzyko powstawania zakrzepów. Leku nie podaje się dzieciom poniżej 16 lat, a w ciąży dawki powyżej 100 mg na dobę są przeciwwskazane w trzecim trymestrze. ## Dawkowanie | Kto | Dawka jednorazowa | Razy na dobę | Maks. na dobę | | --- | --- | --- | --- | | Dorośli: Profilaktyka wtórna zawału mięśnia sercowego | 75 - 150 mg | raz na dobę | 150 mg | | Dorośli: Profilaktyka chorób sercowo-naczyniowych przy stabilnej dławicy piersiowej | 75 - 150 mg | raz na dobę | 150 mg | | Dorośli: Niestabilna dławica piersiowa w wywiadzie \(poza ostrą fazą\) | 75 - 150 mg | raz na dobę | 150 mg | | Dorośli: Zapobieganie niedrożności przeszczepu po zabiegu CABG \(by-pass\) | 75 - 150 mg | raz na dobę | 150 mg | | Dorośli: Angioplastyka wieńcowa \(poza ostrą fazą\) | 75 - 150 mg | raz na dobę | 150 mg | | Dorośli: Profilaktyka wtórna po TIA lub udarze niedokrwiennym | 75 - 300 mg | raz na dobę | 300 mg | ## Kwas acetylosalicylowy - jak działa? Kwas acetylosalicylowy należy do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych, czyli NLPZ. W małych dawkach, stosowanych w kardiologii, działa głównie przeciwzakrzepowo. Jego mechanizm polega na hamowaniu agregacji płytek krwi, czyli ich zlepiania się, co jest pierwszym etapem tworzenia się skrzepu. Dzięki temu zmniejsza ryzyko powstawania zakrzepów w naczyniach krwionośnych, które mogłyby prowadzić do zawału serca lub udaru mózgu. To działanie utrzymuje się przez około **7-10 dni**, ponieważ lek trwale blokuje funkcję płytek na cały okres ich życia. W przeciwieństwie do większych dawek, stosowanych np. przeciwbólowo, małe dawki kardiologiczne nie mają wyraźnego działania przeciwzapalnego ani przeciwbólowego. Ich celem jest długotrwała profilaktyka powikłań zakrzepowych u pacjentów z chorobami układu krążenia. ## Kwas acetylosalicylowy - jak przyjmować? Tabletkę kwasu acetylosalicylowego w dawce kardiologicznej połyka się w całości, popijając szklanką wody. Nie należy jej rozgryzać ani kruszyć, aby uniknąć podrażnienia błony śluzowej przełyku. Wskazane jest przyjmowanie leku po posiłku, co zmniejsza ryzyko podrażnienia żołądka. Można stosować go o dowolnej porze dnia, ale najlepiej o stałej godzinie, na przykład rano, co ułatwia regularność. Jeśli pacjent zapomni przyjąć dawkę, powinien to zrobić jak najszybciej, ale tylko wtedy, gdy do czasu kolejnej planowanej dawki pozostało **więcej niż 12 godzin**. Gdy do następnego przyjęcia zostało **mniej niż 12 godzin**, pominiętą dawkę się pomija i kontynuuje schemat. **Nie wolno przyjmować dwóch dawek jednocześnie**. Tabletki powlekanej nie dzieli się, ponieważ uszkodzenie powłoki może zmienić jej właściwości. W przypadku preparatów w innych dawkach lub postaciach sposób podania może się różnić. ## Kwas acetylosalicylowy u dzieci Kwasu acetylosalicylowego nie należy podawać dzieciom i młodzieży w wieku **poniżej 16 lat**, z wyjątkiem sytuacji, gdy lekarz wyraźnie zaleci taką terapię, uznając że korzyści przeważają nad ryzykiem. W przypadku przedawkowania dawka toksyczna dla dziecka wynosi około **100 mg na kilogram masy ciała**. Stężenie salicylanów w osoczu przekraczające **300 mg na litr** wskazuje na zatrucie, a poziom powyżej **300 mg/l** u dzieci zazwyczaj powoduje ciężkie zatrucie. Nie określono standardowego dawkowania pediatrycznego dla wskazań kardiologicznych ani nie precyzuje, jakie postacie leku są przeznaczone dla dzieci. Wszelkie decyzje dotyczące stosowania u pacjentów poniżej **16. roku życia** muszą być podejmowane wyłącznie przez lekarza. ## Kwas acetylosalicylowy - kiedy nie stosować? Kwasu acetylosalicylowego nie stosuje się w przypadku uczulenia na ten lek lub którykolwiek z jego składników pomocniczych. Przeciwwskazaniem jest astma wywoływana przez salicylany lub inne leki przeciwzapalne. Nie wolno go przyjmować przy czynnym wrzodzie żołądka, dwunastnicy lub nawracających krwawieniach z przewodu pokarmowego. Lek jest przeciwwskazany u osób ze skazą krwotoczną, hemofilią lub małopłytkowością. Nie stosuje się go przy ciężkich zaburzeniach czynności wątroby lub nerek. Dawki powyżej **100 mg na dobę** są zabronione w trzecim trymestrze ciąży. Nie należy łączyć go z metotreksatem stosowanym w dawkach większych niż **15 mg na tydzień**. ## Działania niepożądane Działania niepożądane kwasu acetylosalicylowego są pogrupowane według częstości ich występowania. W każdej grupie wyjaśniono terminy medyczne, aby pacjent mógł je rozpoznać. Często (występują u 1 do 10 na 100 osób) obserwuje się zwiększoną skłonność do krwawień oraz niestrawność, czyli dolegliwości ze strony żołądka, takie jak uczucie pełności czy ból. Niezbyt często (występują u 1 do 10 na 1000 osób) mogą pojawić się nieżyt nosa, czyli katar, duszność oraz pokrzywka, która jest swędzącą wysypką na skórze. Rzadko (występują u 1 do 10 na 10 000 osób) notowano: - trombocytopenię, czyli spadek liczby płytek krwi zwiększający ryzyko krwawień - granulocytozę, czyli wzrost liczby białych krwinek - anemię aplastyczną, czyli ciężkie upośledzenie wytwarzania krwi w szpiku W tej grupie znajdują się też reakcje nadwrażliwości, w tym: - obrzęk naczynioruchowy (obrzęk skóry i błon śluzowych) - reakcje anafilaktyczne (ciężkie uczulenie, nawet wstrząs) - krwawienie wewnątrzczaszkowe - skurcz oskrzeli - napady astmy - ciężkie krwawienia z przewodu pokarmowego - nudności - wymioty - krwotoczne zapalenie naczyń - zespół Stevensa-Johnsona i zespół Lyella (ciężkie reakcje skórne z pęcherzami) - plamica - rumień guzowaty - rumień wielopostaciowy - obfite krwawienie miesiączkowe Częstość nieznana (nie można jej oszacować na podstawie dostępnych danych) obejmuje przypadki krwawień z wydłużonym czasem krwawienia, np. z nosa lub dziąseł, które mogą utrzymywać się **4 do 8 dni** po odstawieniu leku. Do tej grupy należą też: - hiperurykemia, czyli podwyższony poziom kwasu moczowego - ból i zawroty głowy - szumy uszne - owrzodzenie żołądka lub dwunastnicy i perforacja - niewydolność wątroby - wysypka - świąd - rumień trwały polekowy - zwiększona aktywność enzymów wątrobowych. ## Kiedy pilnie skontaktować się z lekarzem? Należy przerwać stosowanie i skontaktować się z lekarzem w przypadku wystąpienia objawów krwawienia, takich jak krwawe wymioty, smoliste stolce, krwawienie z nosa lub dziąseł, które utrzymują się dłużej niż **4-8 dni**. Inne sygnały alarmowe to: - silne bóle brzucha - objawy reakcji alergicznej (np. obrzęk, duszność, wysypka) - zawroty głowy - szumy uszne - nagłe, obfite krwawienie miesiączkowe. ## Kwas acetylosalicylowy - z czym nie łączyć? Kwas acetylosalicylowy wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami. Łączenie go z metotreksatem w dawkach powyżej **15 mg na tydzień** jest przeciwwskazane, ponieważ nasila toksyczność hematologiczną. Leki przeciwzakrzepowe, takie jak warfaryna, oraz inne leki przeciwpłytkowe, jak klopidogrel, znacząco zwiększają ryzyko krwawień. Podobny efekt, obejmujący krwawienia z przewodu pokarmowego, występuje przy jednoczesnym stosowaniu z selektywnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) lub kortykosteroidami systemowymi. Kwas acetylosalicylowy utrudnia wydalanie przez nerki digoksyny i litu, co prowadzi do wzrostu ich stężenia we krwi, wymagającego monitorowania. Może także nasilać działanie leków przeciwcukrzycowych z grupy sulfonylomoczników, zwiększając ryzyko hipoglikemii. Inne niesteroidowe leki przeciwzapalne, jak ibuprofen czy diklofenak, zwiększają ryzyko owrzodzeń i krwawień z przewodu pokarmowego, a ibuprofen może dodatkowo hamować korzystne działanie kwasu acetylosalicylowego na płytki krwi. Należy zachować ostrożność przy stosowaniu z lekami moczopędnymi i inhibitorami konwertazy angiotensyny (ACE), gdyż rośnie ryzyko ostrej niewydolności nerek. Szczególną uwagę należy zwrócić na alkohol. Jednoczesne spożywanie alkoholu i przyjmowanie kwasu acetylosalicylowego zwiększa ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego. Dlatego podczas terapii zaleca się unikanie lub znaczne ograniczenie spożycia napojów alkoholowych. ## Kwas acetylosalicylowy w ciąży i przy karmieniu piersią W pierwszym i drugim trymestrze ciąży kwasu acetylosalicylowego nie należy stosować, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Od **20. tygodnia ciąży** stosowanie może powodować małowodzie, czyli niedobór płynu owodniowego, wynikające z zaburzeń czynności nerek płodu. W drugim trymestrze zgłaszano przypadki zwężenia przewodu tętniczego u płodu. W trzecim trymestrze dawki powyżej **100 mg na dobę** są przeciwwskazane. Dawki do **100 mg na dobę** włącznie mogą być stosowane wyłącznie pod ścisłym nadzorem położniczym, ponieważ inhibitory syntezy prostaglandyn mogą powodować: - toksyczne działania na układ krążenia i oddechowy płodu - zaburzać czynność nerek. W końcowym okresie ciąży lek może wydłużać czas krwawienia u matki i noworodka oraz hamować czynność skurczową macicy. Podczas karmienia piersią krótkotrwałe stosowanie przez matkę nie wymaga przerywania karmienia. W przypadku długotrwałego stosowania lub podawania **większych dawek** karmienie piersią powinno być przerwane. ## Zasady bezpiecznego stosowania Kwas acetylosalicylowy w dawkach kardiologicznych stosuje się **raz na dobę**, a maksymalna dawka dobowa to **150 mg**, a w przypadku profilaktyki po udarze do **300 mg**. Bez zalecenia lekarza nie stosuje się leku **dłużej niż kilka dni**; leczenie kardiologiczne jest długoterminowe i prowadzi je lekarz. Łączenie z innymi lekami przeciwzakrzepowymi, przeciwpłytkowymi, NLPZ, kortykosteroidami i alkoholem znacząco zwiększa ryzyko krwawień, zwłaszcza z przewodu pokarmowego. Należy unikać ibuprofenu, który może hamować działanie kwasu acetylosalicylowego na płytki krwi. Podczas stosowania trzeba zwracać uwagę na objawy krwawienia, takie jak smoliste stolce, krwawe wymioty, krwawienie z dziąseł lub nosa, oraz na pojawienie się szumów usznych, zawrotów głowy lub wysypki. Terapię należy natychmiast przerwać i skontaktować się z lekarzem w przypadku wystąpienia ciężkich objawów żołądkowo-jelitowych, objawów reakcji alergicznej lub podejrzenia krwawienia wewnątrzczaszkowego. Przed planowanym zabiegiem chirurgicznym lub stomatologicznym trzeba poinformować lekarza o przyjmowaniu leku, ponieważ zwiększa on ryzyko krwawienia pooperacyjnego. Kwasu acetylosalicylowego **nie wolno podawać dzieciom i młodzieży poniżej 16. roku życia** bez wyraźnego zalecenia lekarskiego. ## Najczęściej zadawane pytania ### Na co pomaga kwas acetylosalicylowy? W małych dawkach kardiologicznych pomaga zapobiegać powtórnemu zawałowi serca, udarowi niedokrwiennemu mózgu oraz niedrożności przeszczepów po operacjach na sercu. Stosuje się go także w profilaktyce u pacjentów ze stabilną i niestabilną dławicą piersiową oraz po angioplastyce wieńcowej. ### Czy kwas acetylosalicylowy to aspiryna? Tak, kwas acetylosalicylowy jest substancją czynną leku znanego powszechnie jako aspiryna. Różnica polega na dawce i wskazaniach. Dawki kardiologiczne \(75-300 mg\) są znacznie mniejsze niż te stosowane doraźnie przeciwbólowo czy przeciwgorączkowo. ### Jak działa kwas acetylosalicylowy? Działa przeciwzakrzepowo, hamując trwale agregację płytek krwi, czyli proces ich zlepiania się, który jest pierwszym etapem tworzenia skrzepu. Dzięki temu zmniejsza ryzyko zatorów w naczyniach krwionośnych serca i mózgu. To działanie utrzymuje się przez cały okres życia płytki, około 7-10 dni. ### Czy kwas acetylosalicylowy jest szkodliwy? Może powodować działania niepożądane, zwłaszcza dotyczące zwiększonej skłonności do krwawień i podrażnienia żołądka. Jest przeciwwskazany m.in. przy wrzodach, astmie aspirynowej, ciężkich chorobach wątroby i nerek oraz u dzieci poniżej 16 lat. Jego stosowanie zawsze wymaga konsultacji lekarskiej. ### Jak długo działa kwas acetylosalicylowy? Efekt przeciwzakrzepowy utrzymuje się przez około 7 do 10 dni, ponieważ lek nieodwracalnie blokuje funkcję płytek krwi na cały okres ich życia. Dlatego w celach profilaktycznych przyjmuje się go raz na dobę. Po odstawieniu nowe płytki, które powstają w szpiku, nie są zablokowane. ### Kiedy nie stosować kwasu acetylosalicylowego? Nie stosuje się go przy uczuleniu, astmie aspirynowej, czynnym wrzodzie lub krwawieniach z przewodu pokarmowego, skazach krwotocznych oraz ciężkich zaburzeniach wątroby lub nerek. Dawki powyżej 100 mg na dobę są przeciwwskazane w trzecim trymestrze ciąży. Nie podano się go dzieciom poniżej 16 lat. ### Czy kwas acetylosalicylowy to NLPZ? Tak, kwas acetylosalicylowy należy do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych \(NLPZ\). Jednak w małych dawkach kardiologicznych jego działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe jest znikome. Głównym efektem jest wtedy hamowanie agregacji płytek krwi w celu prewencji zakrzepicy. ## Zobacz również - [Zamienniki i porównanie cen: Kwas acetylosalicylowy](https://apteka.online/odpowiedniki/kwas-acetylosalicylowy) --- > Informacje mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.