# Metamizol: dawkowanie, przeciwwskazania, interakcje, ciąża

> Metamizol to silny lek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy. Maksymalna dawka dobowa to 4000 mg. Sprawdź przeciwwskazania, interakcje z alkoholem i zasadę stosowania w ciąży. HTML: https://apteka.online/substancje/metamizol

Autor: Zespół apteka.online · Konsultacja merytoryczna: mgr farm. Aleksander Flaszka

Metamizol to silny lek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy stosowany przy bólu dużego nasilenia, gdy inne środki są nieskuteczne. Dla dorosłych i młodzieży od 15. roku życia maksymalna dawka dobowa wynosi 4000 mg, co odpowiada czterem dawkom po 1000 mg w odstępach 6-8 godzin. Lek ma określone przeciwwskazania, w tym trzeci trymestr ciąży, i wchodzi w interakcje z innymi lekami oraz alkoholem.

## Dawkowanie

| Kto | Dawka jednorazowa | Razy na dobę | Maks. na dobę |
| --- | --- | --- | --- |
| Dorośli i młodzież od 15. roku życia \(powyżej 53 kg\) | 500 - 1000 mg | nie częściej niż 4 razy na dobę w odstępach wynoszących 6 - 8 godzin | 4000 mg |
| Osoby w podeszłym wieku, pacjenci osłabieni i z zaburzeniami czynności nerek | - | - | - |

## Metamizol - jak działa?

Metamizol należy do silnych leków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych z grupy pirazolonów. Stosuje się go przy bólu dużego nasilenia oraz gorączce, gdy inne środki są przeciwwskazane lub nieskuteczne. Mechanizm działania polega na hamowaniu aktywności enzymu cyklooksygenazy w ośrodkowym układzie nerwowym. To prowadzi do zmniejszenia produkcji prostaglandyn, substancji odpowiedzialnych za przekazywanie sygnałów bólowych i rozwój gorączki. Działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe pojawia się zwykle w ciągu **30 do 60 minut** od podania. Maksymalna dawka dobowa dla dorosłych wynosi **4000 mg**, co odpowiada czterem dawkom po **1000 mg** w odstępach **6-8 godzin**. Lek nie ma właściwości przeciwzapalnych typowych dla NLPZ, co wpływa na jego profil bezpieczeństwa.

## Metamizol - jak przyjmować?

Metamizol przyjmuje się doustnie. Tabletki połyka się w całości, popijając szklanką wody. Można je przyjmować niezależnie od posiłku, ponieważ pokarm nie wpływa znacząco na wchłanianie. Nie należy dzielić ani rozgryzać tabletek, aby uniknąć potencjalnego podrażnienia błony śluzowej jamy ustnej i przełyku oraz zapewnić odpowiednie uwalnianie substancji.

Dla dorosłych i młodzieży od **15. roku życia** pojedyncza dawka wynosi **500 do 1000 mg**, co odpowiada jednej lub dwóm tabletkom o mocy 500 mg. Przyjmuje się ją nie częściej niż **cztery razy na dobę**, zachowując odstęp **6 do 8 godzin** między dawkami. **Maksymalna dawka dobowa to 4000 mg**, czyli cztery tabletki po 1000 mg lub osiem tabletek po 500 mg.

Jeśli pominięto dawkę, należy ją przyjąć jak najszybciej, o ile nie zbliża się czas kolejnej dawki. W takim przypadku pomija się zapomnianą dawkę i kontynuuje leczenie według planu, nie przyjmując podwójnej ilości.

Kurację prowadzi się przez możliwie najkrótszy czas. W przypadku silnego bólu lub gorączki utrzymującej się dłużej niż **trzy dni** stosowania, należy skonsultować się z lekarzem.

## Metamizol - kiedy nie stosować?

Metamizolu nie stosuje się, jeśli w przeszłości wystąpiła agranulocytoza, czyli poważny spadek białych krwinek, po przyjęciu tego leku lub podobnych substancji. Przeciwwskazaniem są choroby szpiku kostnego lub układu krwiotwórczego. Nie wolno go przyjmować przy nadwrażliwości na metamizol lub inne leki z grupy pirazolonów, takie jak propyfenazon. Lek jest zabroniony u osób z zespołem astmy analgetycznej, czyli u tych, u których inne leki przeciwbólowe wywołały skurcz oskrzeli, pokrzywkę lub obrzęk. Nie stosuje się go w ostrej niewydolności nerek lub wątroby oraz w ostrej porfirii wątrobowej. Przeciwwskazaniem jest wrodzony niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, czyli rzadka choroba metaboliczna. Nie należy łączyć go z innymi lekami z grupy pirazolonów, jak fenylobutazon. Metamizolu nie wolno stosować w **trzecim trymestrze ciąży**.

## Działania niepożądane

Działania niepożądane metamizolu są zgrupowane według częstości występowania. niezbyt często (1 do 10 przypadków na 1000) może pojawić się wysypka polekowa oraz reakcje hipotensyjne, czyli obniżenie ciśnienia tętniczego, które zwykle nie towarzyszą innym objawom alergii. W grupie rzadkich działań (1 do 10 przypadków na 10 000) wymienia się leukopenię, czyli spadek liczby białych krwinek, oraz reakcje anafilaktoidalne lub anafilaktyczne, czyli ciężkie, uogólnione reakcje alergiczne. Mogą też wystąpić różne rodzaje wysypki, na przykład plamkowo-grudkowa.

Bardzo rzadko (mniej niż 1 przypadek na 10 000) obserwowano poważne zaburzenia krwi, takie jak agranulocytoza, czyli zagrażający życiu niedobór białych krwinek, i małopłytkowość, czyli spadek liczby płytek krwi. W tej samej kategorii znajdują się astma analgetyczna i napady astmy, nagłe pogorszenie czynności nerek, które może prowadzić do ostrej niewydolności, oraz ciężkie reakcje skórne: zespół Stevensa-Johnsona (SJS) i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN).

Częstość wielu działań jest nieznana. Należą do nich bóle i zawroty głowy, dolegliwości ze strony układu pokarmowego jak nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka i suchość w ustach. Może wystąpić polekowe uszkodzenie wątroby, objawiające się między innymi żółtaczką, oraz reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi (zespół DRESS). Po zastosowaniu bardzo dużych dawek mocz może przybrać czerwone zabarwienie, co jest nieszkodliwym efektem ubocznym.

## Kiedy pilnie skontaktować się z lekarzem?

Stosowanie metamizolu należy przerwać i skonsultować się z lekarzem w przypadku pojawienia się objawów alergicznych, takich jak pokrzywka, obrzęk twarzy lub trudności w oddychaniu. Alarmujące są również nagłe objawy infekcji, jak gorączka, ból gardła i owrzodzenia w jamie ustnej, które mogą wskazywać na agranulocytozę, czyli poważny spadek białych krwinek. Inne sygnały to:

- żółtaczka
- silny ból brzucha
- krwawienia lub wybroczyny na skórze
- czerwone zabarwienie moczu

## Metamizol - z czym nie łączyć?

Metamizol wchodzi w interakcje z kilkoma grupami leków. Nasila działanie doustnych leków przeciwzakrzepowych z grupy pochodnych kumaryny, co może zwiększać ryzyko krwawień. Podobnie wzmacnia efekt doustnych leków przeciwcukrzycowych, fenytoiny stosowanej w padaczce oraz sulfonamidów przeciwbakteryjnych. Należy unikać jednoczesnego stosowania z metotreksatem, ponieważ metamizol może nasilać jego hemotoksyczność, czyli uszkodzenie szpiku kostnego, szczególnie u osób starszych. Barbiturany osłabiają działanie metamizolu, a inhibitory monoaminooksydazy (MAO) je nasilają. Połączenie z chloropromazyną może wywołać ciężką hipotermię, czyli niebezpieczne obniżenie temperatury ciała. Metamizol może także zmniejszać skuteczność kwasu acetylosalicylowego w hamowaniu zlepiania się płytek krwi oraz obniżać stężenie we krwi i ograniczać działanie takich leków jak:
- bupropion
- efawirenz
- metadon
- walproinian
- cyklosporyna
- takrolimus
- sertralina

Jednoczesne stosowanie metamizolu z alkoholem może wpłynąć na farmakokinetykę obu substancji, co oznacza zmianę ich wchłaniania, rozmieszczenia, metabolizmu i wydalania w organizmie. Nie określono konkretnych, klinicznych skutków takiego połączenia. Ze względu na potencjalne, nieprzewidywalne oddziaływanie zaleca się zachowanie ostrożności.

## Metamizol w ciąży i przy karmieniu piersią

Metamizol przechodzi przez barierę łożyskową. W pierwszym i drugim trymestrze ciąży zasadniczo nie zaleca się jego stosowania. W wybranych przypadkach, gdy nie ma innej możliwości leczenia, dopuszczalne może być podanie pojedynczej dawki. W trzecim trymestrze ciąży lek jest przeciwwskazany, ponieważ może szkodliwie wpływać na płód, powodując zaburzenia czynności nerek i zwężenie przewodu tętniczego. W razie nieumyślnego podania w tym okresie konieczna jest kontrola ultrasonograficzna i echokardiograficzna. Podczas karmienia piersią produkty rozkładu metamizolu przenikają do mleka w znaczących ilościach, dlatego należy unikać wielokrotnego stosowania. Po jednorazowej dawce zaleca się odciąganie i wylewanie pokarmu przez **48 godzin**.

## Zasady bezpiecznego stosowania

Maksymalna dawka dobowa wynosi **4000 mg**, co odpowiada czterem dawkom po **1000 mg** w odstępach **6-8 godzin**. Nie stosuje się dłużej niż **trzy dni** bez konsultacji lekarskiej.

Przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na metamizol, inne pirazolony lub leki przeciwbólowe, objawiająca się w przeszłości:
- pokrzywką
- obrzękiem
- skurczem oskrzeli

Nie należy łączyć z:
- lekami przeciwzakrzepowymi
- doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi
- fenytoiną
- sulfonamidami
- metotreksatem

ponieważ metamizol nasila ich działanie. Należy unikać jednoczesnego stosowania z alkoholem, co może wpłynąć na farmakokinetykę obu substancji.

U osób starszych, osłabionych lub z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby dawkę należy zmniejszyć, a wielokrotnego podawania dużych dawek unikać.

Podczas stosowania należy obserwować organizm pod kątem objawów infekcji, takich jak:
- gorączka
- ból gardła
- owrzodzenia w jamie ustnej

które mogą wskazywać na leukopenię, czyli spadek liczby białych krwinek.

W przypadku wystąpienia:
- wysypki
- duszności
- zawrotów głowy
- znacznego spadku ciśnienia krwi
- czerwonego zabarwienia moczu

należy natychmiast przerwać stosowanie i skontaktować się z lekarzem.

W trzecim trymestrze ciąży lek jest bezwzględnie przeciwwskazany.

W okresie karmienia piersią należy unikać wielokrotnego stosowania, a po jednorazowej dawce odciągać i wylewać pokarm przez **48 godzin**.

## Najczęściej zadawane pytania

### Czy metamizol można stosować w ciąży?

Nie w trzecim trymestrze ciąży, ponieważ jest to przeciwwskazanie. W pierwszym i drugim trymestrze zasadniczo nie zaleca się stosowania. W wyjątkowych przypadkach, gdy nie ma innej możliwości leczenia, dopuszczalne może być jednorazowe podanie. Metamizol przechodzi przez łożysko.

### Czy metamizol można łączyć z alkoholem?

Połączenie może wpłynąć na farmakokinetykę obu substancji, czyli na ich wchłanianie i metabolizm w organizmie. Nie określono konkretnych skutków klinicznych. Ze względu na potencjalne, nieprzewidywalne oddziaływanie zaleca się zachowanie ostrożności i unikanie łączenia.

### Jakie jest maksymalne dawkowanie metamizolu?

Dla dorosłych i młodzieży od 15. roku życia \(powyżej 53 kg\) maksymalna dawka pojedyncza to 1000 mg. Można ją przyjmować nie częściej niż cztery razy na dobę w odstępach 6-8 godzin. Maksymalna dawka dobowa wynosi 4000 mg. U osób starszych lub z zaburzeniami nerek dawkę należy zmniejszyć.

### Jakie są przeciwwskazania do stosowania metamizolu?

Sześć głównych przeciwwskazań to: przebyta agranulocytoza po tym leku, choroby szpiku kostnego, nadwrażliwość na metamizol lub pirazolony, zespół astmy analgetycznej, ostra niewydolność nerek lub wątroby oraz trzeci trymestr ciąży. Nie wolno go też stosować przy wrodzonym niedoborze dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej.

### Czy metamizol jest lekiem przeciwzapalnym?

Nie, metamizol nie ma właściwości przeciwzapalnych typowych dla niesteroidowych leków przeciwzapalnych \(NLPZ\), takich jak ibuprofen. Jego główne działanie to silne uśmierzanie bólu i obniżanie gorączki poprzez wpływ na ośrodkowy układ nerwowy.

### Jakie działania niepożądane mogą wystąpić po metamizolu?

Rzadko może wystąpić leukopenia, czyli spadek białych krwinek, lub reakcje anafilaktyczne. Bardzo rzadko obserwowano agranulocytozę, małopłytkowość, ciężkie reakcje skórne i nagłe pogorszenie czynności nerek. Częstość wielu działań, jak bóle głowy czy dolegliwości żołądkowe, jest nieznana.

### Czy metamizol można stosować przy karmieniu piersią?

Należy unikać wielokrotnego stosowania, ponieważ metabolity leku przenikają do mleka w znaczących ilościach. Po podaniu jednorazowej dawki zaleca się odciąganie i wylewanie pokarmu przez 48 godzin, aby zminimalizować ekspozycję dziecka.

### Z jakimi lekami metamizol wchodzi w interakcje?

Metamizol nasila działanie leków przeciwzakrzepowych \(pochodne kumaryny\), doustnych leków przeciwcukrzycowych, fenytoiny i sulfonamidów. Należy unikać łączenia z metotreksatem. Może też zmniejszać skuteczność kwasu acetylosalicylowego i obniżać stężenie leków takich jak cyklosporyna czy sertralina.

## Zobacz również

- [Zamienniki i porównanie cen: Metamizol](https://apteka.online/odpowiedniki/metamizol)

---

> Informacje mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.