Surowice odpornościowe i immunoglobuliny

Te leki dostarczają gotowe przeciwciała, czyli tzw. bierną odporność. Lekarz sięga po nie, gdy organizm potrzebuje szybkiej ochrony lub wsparcia, np. przy pierwotnych niedoborach odporności albo częstych, nawracających infekcjach. Immunoglobulina ludzka normalna podawana dożylnie lub podskórnie zmniejsza liczbę i ciężkość zakażeń. Przykłady to Flebogamma DIF czy Cuvitru.

Ważny obszar użycia to profilaktyka po kontakcie z konkretnym patogenem. Po ekspozycji na wirusowe zapalenie wątroby typu B stosuje się immunoglobulinę anty-HBs, np. Gamma anty-HBs 200. U kobiet RhD ujemnych używa się immunoglobuliny anty-D, jak Rhesonativ, aby ograniczyć ryzyko konfliktu serologicznego u dziecka. Do tej kategorii należą też surowice i przeciwciała neutralizujące toksyny, np. w zatruciu jadem kiełbasianym czy po ukąszeniu żmii. Dla niemowląt zagrożonych ciężkim RSV dostępny jest nirsevimab, znany jako Beyfortus.

Podanie zwykle odbywa się w szpitalu lub poradni, jako wlew, zastrzyk domięśniowy albo podskórny. Efekt ochronny pojawia się szybko, ale utrzymuje się ograniczony czas, od kilku tygodni do kilku miesięcy. Typowe objawy po podaniu to ból głowy, gorączka, dreszcze, zmęczenie, miejscowy ból lub zaczerwienienie. Rzadziej zdarzają się silne reakcje alergiczne, problemy zakrzepowe czy zaburzenia pracy nerek. Po immunoglobulinach żywe szczepionki, takie jak MMR czy przeciw ospie wietrznej, mogą działać słabiej, więc terminy szczepień ustala lekarz.

To leki na receptę i o ich użyciu decyduje specjalista. Pilnego kontaktu wymagają nagłe duszności, uogólniona wysypka, obrzęk, ból w klatce piersiowej, objawy neurologiczne lub ciemny mocz po kilku dniach. Jeśli masz chorobę nerek, przebytą zakrzepicę, cukrzycę, nadwagę lub jesteś w wieku podeszłym, poinformuj o tym lekarza przed terapią. W ciąży i w czasie karmienia część immunoglobulin, w tym anty-D, bywa stosowana rutynowo, ale każdą sytuację ocenia indywidualnie lekarz.