Nowe leki na otyłość: GLP-1, retatrutyd i co jeszcze w 2026?

Leki inkretynowe zmieniły rozmowę o leczeniu otyłości. Jeszcze kilka lat temu farmakoterapia kojarzyła się pacjentom głównie z mało skutecznymi tabletkami, a dziś w badaniach klinicznych część preparatów daje spadki masy ciała liczone w kilkunastu lub ponad dwudziestu procentach [1,2]. To nadal nie jest "zastrzyk zamiast diety". To leczenie przewlekłej choroby, z konkretnymi korzyściami, działaniami niepożądanymi i ograniczeniami.

Czym są leki GLP-1 i podobne preparaty?

GLP-1 to hormon jelitowy, który organizm wydziela po posiłku. Wpływa na wydzielanie insuliny, hamuje glukagon, spowalnia opróżnianie żołądka i pomaga szybciej poczuć sytość [1]. Leki z tej grupy naśladują lub wzmacniają ten sygnał. Dlatego pacjent zwykle je mniej, rzadziej podjada i szybciej odczuwa pełność po mniejszej porcji.

Najbardziej znanymi lekami są agoniści receptora GLP-1, na przykład semaglutyd. Są też leki działające na dwa receptory, jak tirzepatyd, który pobudza receptor GIP i GLP-1 [4]. Retatrutyd idzie krok dalej, bo działa na trzy receptory: GIP, GLP-1 i glukagonowy [5]. W badaniach pojawiają się też doustne cząsteczki GLP-1, między innymi orforglipron, przyjmowany raz dziennie [6].

W praktyce pacjent powinien zapamiętać jedno: to nie są suplementy na "spalanie tłuszczu". To leki na receptę. Wymagają kwalifikacji, stopniowego zwiększania dawki i kontroli tolerancji. Najlepiej działają wtedy, gdy są częścią leczenia: z dietą, ruchem, snem i pracą nad nawykami.

Co mówią badania?

Najbardziej przekonujące dane dotyczą semaglutydu i tirzepatydu - z powodu szerokich badań fazy 3. W badaniu STEP 1 oceniano semaglutyd 2,4 mg raz w tygodniu u 1961 dorosłych osób z otyłością lub nadwagą i chorobą towarzyszącą, bez cukrzycy. Po 68 tygodniach średnia redukcja masy ciała wyniosła 14,9% w grupie semaglutydu i 2,4% w grupie placebo [3]. Połowa osób leczonych semaglutydem schudła co najmniej 15%, podczas gdy w grupie placebo taki wynik osiągnęło 4,9% uczestników [3].

Tirzepatyd w badaniu SURMOUNT-1 wypadł jeszcze mocniej liczbowo. U 2539 dorosłych osób bez cukrzycy, leczonych przez 72 tygodnie, średnia redukcja masy ciała wyniosła 15,0% dla dawki 5 mg, 19,5% dla 10 mg i 20,9% dla 15 mg. W grupie placebo było to 3,1% [4]. Przy dawkach 10 mg i 15 mg odpowiednio 50% i 57% uczestników straciło co najmniej 20% masy ciała [4]. To wynik, który jeszcze niedawno kojarzono raczej z leczeniem bariatrycznym niż z farmakoterapią.

Przeglądy systematyczne potwierdzają ogólny obraz. Analiza opublikowana w Annals of Internal Medicine w 2025 roku objęła 26 randomizowanych badań i 15 491 uczestników bez cukrzycy. Autorzy ocenili, że semaglutyd 2,4 mg dawał spadek masy ciała do 13,9%, tirzepatyd 15 mg do 17,8%, a retatrutyd 12 mg do 22,1% względem placebo w badanych okresach [1]. Inna metaanaliza sieciowa z 2024 roku, obejmująca 27 badań i 15 584 pacjentów, wskazała retatrutyd 12 mg, retatrutyd 8 mg i tirzepatyd 15 mg jako najsilniejsze opcje pod względem redukcji masy ciała i obwodu talii [2].

Retatrutyd brzmi bardzo obiecująco, ale trzeba ostudzić emocje. W badaniu fazy 2 uczestniczyło 338 dorosłych. Po 48 tygodniach średnia redukcja masy ciała wyniosła 24,2% dla dawki 12 mg i 2,1% dla placebo [5]. To świetny wynik, ale faza 2 nie jest tym samym co rutynowa praktyka. Potrzebne są większe badania, dłuższa obserwacja i ocena bezpieczeństwa w szerszej grupie pacjentów.

Ciekawym kierunkiem są leki doustne. Orforglipron, doustny agonista GLP-1, w badaniu fazy 2 u 272 osób dawał po 36 tygodniach redukcję masy ciała od 9,4% do 14,7%, zależnie od dawki. Placebo dało 2,3% [6]. To może być ważne dla pacjentów, którzy boją się zastrzyków. Na razie nie oznacza to jednak, że tabletki zastąpią zastrzyki u każdego.

Warto też pamiętać, że spadek masy ciała to nie jedyny punkt końcowy. W badaniu SELECT semaglutyd 2,4 mg u 17 604 osób z nadwagą lub otyłością, bez cukrzycy, ale z istniejącą chorobą sercowo-naczyniową, zmniejszył ryzyko zgonu sercowo-naczyniowego, zawału lub udaru: 6,5% zdarzeń w grupie semaglutydu wobec 8,0% w grupie placebo, hazard ratio 0,80 [7]. To dotyczy konkretnej grupy wysokiego ryzyka, nie każdej osoby z kilkoma kilogramami nadwagi.

Dla kogo, kiedy, ile?

Leki na otyłość rozważa się zwykle u osób z BMI co najmniej 30 kg/m2 albo z BMI co najmniej 27 kg/m2, jeśli są obecne powikłania związane z masą ciała, takie jak nadciśnienie, zaburzenia lipidowe, stan przedcukrzycowy, cukrzyca typu 2 lub obturacyjny bezdech senny. Tak dobierano uczestników wielu dużych badań nad semaglutydem, tirzepatydem i retatrutydem [3,4,5]. Decyzja nie powinna opierać się wyłącznie na BMI. Ważne są obwód talii, choroby towarzyszące, historia prób redukcji masy ciała i leki przyjmowane na stałe.

Semaglutyd w badaniu STEP 1 stosowano podskórnie raz w tygodniu, w dawce docelowej 2,4 mg, razem z interwencją stylu życia [3]. Tirzepatyd w SURMOUNT-1 podawano raz w tygodniu w dawkach 5 mg, 10 mg lub 15 mg, z okresem stopniowego zwiększania dawki przez 20 tygodni [4]. Retatrutyd w badaniu fazy 2 również podawano raz w tygodniu, w dawkach od 1 mg do 12 mg [5]. Orforglipron był przyjmowany doustnie raz dziennie, w dawkach od 12 mg do 45 mg [6].

W realnym leczeniu dawkę zwiększa się powoli. Im szybciej zwiększa się dawkę, tym częściej pojawiają się nudności, biegunka, zaparcia albo wymioty [1,3,4]. Pacjent powinien jeść mniejsze porcje, wolniej, z większą ilością białka i płynów. Ciężki, tłusty posiłek w dniu podania leku często kończy się źle dla żołądka.

Pierwsze efekty pojawiają się zwykle w ciągu kilku tygodni, ale ocena efektywności terapii ma sens po kilku miesiącach. W badaniach główne wyniki oceniano po 36, 48, 68 lub 72 tygodniach, zależnie od leku [3,4,5,6]. Z drugiej strony, jeśli pacjent nie toleruje dawki mimo powolnej eskalacji, nie warto udawać, że wszystko jest w porządku.

Bezpieczeństwo

Najczęstsze działania niepożądane dotyczą przewodu pokarmowego. W badaniach powtarzały się nudności, biegunka, wymioty i zaparcia, zwykle łagodne lub umiarkowane, częstsze w okresie zwiększania dawki [1,3,4,6]. W STEP 1 leczenie przerwano z powodu objawów żołądkowo-jelitowych u 4,5% osób przyjmujących semaglutyd i 0,8% osób z grupy placebo [3]. W SURMOUNT-1 działania niepożądane prowadzące do odstawienia wystąpiły u 4,3%, 7,1% i 6,2% osób przyjmujących tirzepatyd w dawkach 5 mg, 10 mg i 15 mg, wobec 2,6% w grupie placebo [4].

Przy retatrutydzie także dominowały objawy żołądkowo-jelitowe. Badacze zauważyli też zależny od dawki wzrost częstości akcji serca, największy około 24. tygodnia, później słabnący [5]. To jeden z powodów, dla których tego typu preparaty trzeba traktować ostrożnie - wynik na wadze nie wystarczy, liczy się pełny profil bezpieczeństwa.

Szczególnej ostrożności wymagają osoby z cukrzycą leczone insuliną lub pochodnymi sulfonylomocznika, bo zmiana masy ciała i poprawa glikemii mogą wymagać korekty leczenia. Pacjenci z chorobami przewodu pokarmowego, nawrotowymi wymiotami, odwodnieniem, chorobą pęcherzyka żółciowego albo przebytym zapaleniem trzustki powinni omówić ryzyko z lekarzem. Kobiety w ciąży, planujące ciążę lub karmiące piersią nie powinny zaczynać takiego leczenia bez jasnej decyzji lekarskiej.

Trzeba też powiedzieć wprost: leki te spowalniają opróżnianie żołądka [1]. Może to mieć znaczenie przy niektórych lekach doustnych i przy planowanych zabiegach. Jeśli pacjent ma operację, gastroskopię, kolonoskopię albo znieczulenie, powinien powiedzieć zespołowi medycznemu, że przyjmuje lek z tej grupy.

Czy warto kupić?

Warto rozważyć, jeśli otyłość realnie szkodzi zdrowiu, wcześniejsze próby były nieskuteczne, a pacjent jest gotów na dłuższe leczenie pod kontrolą. To nie jest dobry wybór dla osoby, która chce szybko schudnąć kilka kilogramów przed urlopem. Po odstawieniu leku apetyt często wraca, a utrzymanie efektu wymaga zmiany stylu życia - inaczej kosztowna terapia może zakończyć się efektem jo-jo.

Na etykiecie i recepcie liczy się substancja, dawka i wskazanie. Nie należy kupować preparatów z niepewnego źródła, ampułek "z internetu" ani mieszanek opisanych jako peptydy badawcze. Ryzyko jest istotne: nie wiadomo, co jest w środku, w jakiej dawce i czy produkt był przechowywany prawidłowo.

Pacjent powinien zapytać lekarza lub farmaceutę o cztery rzeczy. Po pierwsze, czy ma wskazania do leczenia. Po drugie, jak wygląda eskalacja dawki i co zrobić przy nudnościach. Po trzecie, jakie leki stałe wymagają kontroli. Po czwarte, jaki jest plan po osiągnięciu docelowej redukcji masy ciała. Bez tych odpowiedzi łatwo zamienić leczenie w chaotyczne testowanie modnego preparatu.

Co jeszcze w 2026 roku? Najbliższe lata prawdopodobnie przyniosą więcej leków wieloreceptorowych i wygodniejsze opcje doustne. Retatrutyd i orforglipron pokazują, że nowości zapowiadają się obiecująco, ale na poziomie pacjenta najważniejsze pozostaje bezpieczeństwo, dostępność, cena i sensowna kwalifikacja [1,5,6]. Nowość nie zawsze oznacza najlepszy wybór dla konkretnej osoby.

Podsumowanie

Semaglutyd i tirzepatyd mają mocne dane z dużych badań klinicznych, a efekty redukcji masy ciała mogą być znaczne [3,4]. Retatrutyd wygląda bardzo obiecująco, ale nadal wymaga szerszego potwierdzenia w późniejszych fazach badań [5]. Doustny orforglipron może być ważny dla osób, które nie chcą zastrzyków, choć na razie dane są wcześniejsze niż dla najlepiej poznanych leków [6].

FAQ

Czy GLP-1 to zastrzyk na odchudzanie dla każdego?

Nie. To leki dla osób z otyłością albo nadwagą z powikłaniami, po kwalifikacji medycznej. W badaniach zwykle uczestniczyły osoby z BMI co najmniej 30 kg/m2 albo 27 kg/m2 z chorobą towarzyszącą [3,4].

Po jakim czasie widać efekt?

Pierwsze zmiany mogą pojawić się po kilku tygodniach, ale ostateczna ocena wymaga miesięcy. Duże badania raportowały wyniki po 36, 48, 68 lub 72 tygodniach leczenia [3,4,5,6].

Czy po odstawieniu waga wraca?

Może wracać, zwłaszcza jeśli nie ma planu utrzymania masy ciała. Otyłość jest chorobą przewlekłą, więc leczenie zwykle wymaga długiej strategii, a nie jednego opakowania leku.

Czy retatrutyd jest lepszy niż semaglutyd?

W badaniach fazy 2 retatrutyd dawał bardzo duże spadki masy ciała, do 24,2% po 48 tygodniach dla dawki 12 mg [5]. To nie znaczy automatycznie, że jest najlepszy dla pacjenta. Potrzebne są większe badania i pełniejsza ocena bezpieczeństwa.

Czy tabletka zastąpi zastrzyki?

Nie u każdego i nie od razu. Orforglipron w badaniu fazy 2 dawał obiecujące wyniki jako lek doustny, ale dane dla semaglutydu i tirzepatydu są dziś dojrzalsze [3,4,6]. Obecnie w formie tabletek dostępny jest preparat z semaglutydem.

Źródła

[1] Moiz A, Filion KB et al. Efficacy and Safety of Glucagon-Like Peptide-1 Receptor Agonists for Weight Loss Among Adults Without Diabetes: A Systematic Review of Randomized Controlled Trials. Annals of Internal Medicine. 2025. DOI: 10.7326/annals-24-01590.

[2] Xie Z, Zheng G et al. Seven glucagon-like peptide-1 receptor agonists and polyagonists for weight loss in patients with obesity or overweight: an updated systematic review and network meta-analysis of randomized controlled trials. Metabolism. 2024. DOI: 10.1016/j.metabol.2024.156038.

[3] Wilding JPH, Batterham RL, Calanna S et al. Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity. The New England Journal of Medicine. 2021. DOI: 10.1056/NEJMoa2032183.

[4] Jastreboff AM, Aronne LJ, Ahmad NN et al. Tirzepatide Once Weekly for the Treatment of Obesity. The New England Journal of Medicine. 2022. DOI: 10.1056/NEJMoa2206038.

[5] Jastreboff AM, Kaplan LM, Frías JP et al. Triple-Hormone-Receptor Agonist Retatrutide for Obesity: A Phase 2 Trial. The New England Journal of Medicine. 2023. DOI: 10.1056/NEJMoa2301972.

[6] Wharton S, Blevins T, Connery L et al. Daily Oral GLP-1 Receptor Agonist Orforglipron for Adults with Obesity. The New England Journal of Medicine. 2023. DOI: 10.1056/NEJMoa2302392.

[7] Lincoff AM, Brown-Frandsen K, Colhoun HM et al. Semaglutide and Cardiovascular Outcomes in Obesity without Diabetes. The New England Journal of Medicine. 2023. DOI: 10.1056/NEJMoa2307563.

Disclaimer

Artykuł przygotowany przez zespół apteka.online. Treść ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty. Przed rozpoczęciem leczenia otyłości, zmianą dawki lub odstawieniem leku skonsultuj się z lekarzem prowadzącym albo farmaceutą.