Retatrutyd i nowe leki na otyłość (GLP-1): kiedy w Polsce? [2026]

Leki inkretynowe zmieniły rozmowę o leczeniu otyłości. Jeszcze kilka lat temu farmakoterapia kojarzyła się pacjentom głównie z mało skutecznymi tabletkami, a dziś w badaniach klinicznych część preparatów daje spadki masy ciała liczone w kilkunastu lub ponad dwudziestu procentach [1,2]. Tekst zaktualizowano w październiku 2026 o wyniki fazy 3 retatrutydu i rejestrację pierwszej tabletki GLP-1 na otyłość.

Czym są leki GLP-1 i podobne preparaty?

GLP-1 to hormon jelitowy, który organizm wydziela po posiłku. Wpływa na wydzielanie insuliny, hamuje glukagon, spowalnia opróżnianie żołądka i pomaga szybciej poczuć sytość [1]. Leki z tej grupy naśladują lub wzmacniają ten sygnał. Dlatego pacjent zwykle je mniej, rzadziej podjada i szybciej odczuwa pełność po mniejszej porcji.

Najbardziej znanymi lekami są agoniści receptora GLP-1, na przykład semaglutyd czy liraglutyd. Są też leki działające na dwa receptory, jak tirzepatyd, który pobudza receptor GIP i GLP-1 [4]. Retatrutyd idzie krok dalej, bo działa na trzy receptory: GIP, GLP-1 i glukagonowy [5]. W badaniach pojawiają się też doustne cząsteczki GLP-1, między innymi orforglipron, przyjmowany raz dziennie [6].

W praktyce pacjent powinien zapamiętać jedno: to nie są suplementy na "spalanie tłuszczu". To leki na receptę. Wymagają kwalifikacji, stopniowego zwiększania dawki i kontroli tolerancji. Najlepiej działają wtedy, gdy są częścią leczenia: z dietą, ruchem, snem i pracą nad nawykami.

Co mówią badania?

Najbardziej przekonujące dane dotyczą semaglutydu i tirzepatydu - z powodu szerokich badań fazy 3. W badaniu STEP 1 oceniano semaglutyd 2,4 mg raz w tygodniu u 1961 dorosłych osób z otyłością lub nadwagą i chorobą towarzyszącą, bez cukrzycy. Po 68 tygodniach średnia redukcja masy ciała wyniosła 14,9% w grupie semaglutydu i 2,4% w grupie placebo [3]. Połowa osób leczonych semaglutydem schudła co najmniej 15%, podczas gdy w grupie placebo taki wynik osiągnęło 4,9% uczestników [3].

Tirzepatyd w badaniu SURMOUNT-1 wypadł jeszcze mocniej liczbowo. U 2539 dorosłych osób bez cukrzycy, leczonych przez 72 tygodnie, średnia redukcja masy ciała wyniosła 15,0% dla dawki 5 mg, 19,5% dla 10 mg i 20,9% dla 15 mg. W grupie placebo było to 3,1% [4]. Przy dawkach 10 mg i 15 mg odpowiednio 50% i 57% uczestników straciło co najmniej 20% masy ciała [4]. To wynik, który jeszcze niedawno kojarzono raczej z leczeniem bariatrycznym niż z farmakoterapią.

Przeglądy systematyczne potwierdzają ogólny obraz. Analiza opublikowana w Annals of Internal Medicine w 2025 roku objęła 26 randomizowanych badań i 15 491 uczestników bez cukrzycy. Autorzy ocenili, że semaglutyd 2,4 mg dawał spadek masy ciała do 13,9%, tirzepatyd 15 mg do 17,8%, a retatrutyd 12 mg do 22,1% względem placebo w badanych okresach [1]. Inna metaanaliza sieciowa z 2024 roku, obejmująca 27 badań i 15 584 pacjentów, wskazała retatrutyd 12 mg, retatrutyd 8 mg i tirzepatyd 15 mg jako najsilniejsze opcje pod względem redukcji masy ciała i obwodu talii [2].

Retatrutyd brzmi bardzo obiecująco, ale trzeba ostudzić emocje. W badaniu fazy 2 uczestniczyło 338 dorosłych. Po 48 tygodniach średnia redukcja masy ciała wyniosła 24,2% dla dawki 12 mg i 2,1% dla placebo [5]. Wyniki fazy 3, opublikowane w 2026 roku, potwierdziły wysoką skuteczność. W badaniu TRIUMPH-1 z udziałem 2339 osób bez cukrzycy, po 80 tygodniach średni spadek masy ciała wyniósł 17,6% dla dawki 4 mg, 23,7% dla 9 mg i 25,0% dla 12 mg, przy 3,9% w grupie placebo [8]. W badaniu TRIUMPH-2 z udziałem 1152 osób z cukrzycą typu 2, po 80 tygodniach spadek wyniósł odpowiednio 11,9%, 16,8% i 18,8% dla tych samych dawek, przy 5,1% w grupie placebo [9].

Ciekawym kierunkiem są leki doustne. Orforglipron, doustny agonista GLP-1, w badaniu fazy 2 u 272 osób dawał po 36 tygodniach redukcję masy ciała od 9,4% do 14,7%, zależnie od dawki. Placebo dało 2,3% [6]. Wyniki fazy 3 (ATTAIN-1) z 3127 osób bez cukrzycy, opublikowane w 2025 roku, pokazały spadek o 7,5% (6 mg), 8,4% (12 mg) i 11,2% (36 mg) po 72 tygodniach, przy 2,1% w grupie placebo [10]. W kwietniu 2026 roku amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) zatwierdziła orforglipron (nazwa handlowa Foundayo) do leczenia otyłości [11]. To pierwsza tabletka z tej grupy zarejestrowana na otyłość.

Warto też pamiętać, że spadek masy ciała to nie jedyny punkt końcowy. W badaniu SELECT semaglutyd 2,4 mg u 17 604 osób z nadwagą lub otyłością, bez cukrzycy, ale z istniejącą chorobą sercowo-naczyniową, zmniejszył ryzyko zgonu sercowo-naczyniowego, zawału lub udaru: 6,5% zdarzeń w grupie semaglutydu wobec 8,0% w grupie placebo, hazard ratio 0,80 [7]. To dotyczy konkretnej grupy wysokiego ryzyka, nie każdej osoby z kilkoma kilogramami nadwagi.

Retatrutyd: kiedy w Polsce?

Na październik 2026 roku retatrutyd nie jest zarejestrowany ani w Unii Europejskiej, ani w Stanach Zjednoczonych. Producent (Eli Lilly) zapowiedział złożenie wniosku o rejestrację w USA w pierwszym kwartale 2027 roku [12]. Termin złożenia wniosku w Europejskiej Agencji Leków (EMA) nie jest znany, a sama ocena rejestracyjna zwykle trwa ponad rok. Realnie w polskich aptekach retatrutyd może się pojawić nie wcześniej niż za około dwa lata, i to wyłącznie na receptę.

W badaniach klinicznych fazy 3 (TRIUMPH-1 i TRIUMPH-2) retatrutyd stosowano w dawkach 4 mg, 9 mg i 12 mg, podawanych raz w tygodniu podskórnie, wyłącznie pod kontrolą lekarzy w ramach protokołu badawczego [8,9]. Nie należy mylić tych dawek z preparatami dostępnymi nielegalnie. Szczególnie niebezpieczne jest kupowanie tzw. "peptydów badawczych" z niepewnych źródeł internetowych. Ryzyko jest poważne: nie wiadomo, co tak naprawdę znajduje się w ampułce, w jakiej dawce i czy produkt był przechowywany w odpowiednich warunkach. To może prowadzić do poważnych działań niepożądanych lub braku efektu.

Dla kogo, kiedy, ile?

Leki na otyłość rozważa się zwykle u osób z BMI co najmniej 30 kg/m2 albo z BMI co najmniej 27 kg/m2, jeśli są obecne powikłania związane z masą ciała, takie jak nadciśnienie, zaburzenia lipidowe, stan przedcukrzycowy, cukrzyca typu 2 lub obturacyjny bezdech senny. Tak dobierano uczestników wielu dużych badań nad semaglutydem, tirzepatydem i retatrutydem [3,4,5]. Decyzja nie powinna opierać się wyłącznie na BMI. Ważne są obwód talii, choroby towarzyszące, historia prób redukcji masy ciała i leki przyjmowane na stałe. W przypadku insulinooporności leki te mogą być częścią szerszego planu terapeutycznego.

Semaglutyd w badaniu STEP 1 stosowano podskórnie raz w tygodniu, w dawce docelowej 2,4 mg, razem z interwencją stylu życia [3]. Tirzepatyd w SURMOUNT-1 podawano raz w tygodniu w dawkach 5 mg, 10 mg lub 15 mg, z okresem stopniowego zwiększania dawki przez 20 tygodni [4]. Retatrutyd w badaniach fazy 3 podawano raz w tygodniu w dawkach 4 mg, 9 mg lub 12 mg, również z okresem stopniowej eskalacji [8,9]. Orforglipron był przyjmowany doustnie raz dziennie, w dawkach 6 mg, 12 mg lub 36 mg w badaniu fazy 3 [10].

W realnym leczeniu dawkę zwiększa się powoli. Im szybciej zwiększa się dawkę, tym częściej pojawiają się nudności, biegunka, zaparcia albo wymioty [1,3,4]. Pacjent powinien jeść mniejsze porcje, wolniej, z większą ilością białka i płynów. Ciężki, tłusty posiłek w dniu podania leku często kończy się źle dla żołądka.

Pierwsze efekty pojawiają się zwykle w ciągu kilku tygodni, ale ocena efektywności terapii ma sens po kilku miesiącach. W badaniach główne wyniki oceniano po 36 do 80 tygodniach, zależnie od leku [3,4,5,6,8]. Z drugiej strony, jeśli pacjent nie toleruje dawki mimo powolnej eskalacji, nie warto udawać, że wszystko jest w porządku.

Bezpieczeństwo

Najczęstsze działania niepożądane dotyczą przewodu pokarmowego. W badaniach powtarzały się nudności, biegunka, wymioty i zaparcia, zwykle łagodne lub umiarkowane, częstsze w okresie zwiększania dawki [1,3,4,6]. W STEP 1 leczenie przerwano z powodu objawów żołądkowo-jelitowych u 4,5% osób przyjmujących semaglutyd i 0,8% osób z grupy placebo [3]. W SURMOUNT-1 działania niepożądane prowadzące do odstawienia wystąpiły u 4,3%, 7,1% i 6,2% osób przyjmujących tirzepatyd w dawkach 5 mg, 10 mg i 15 mg, wobec 2,6% w grupie placebo [4].

Przy retatrutydzie także dominowały objawy żołądkowo-jelitowe. W badaniu TRIUMPH-2 nudności wystąpiły u 28% osób przyjmujących dawkę 12 mg, w porównaniu do 8% w grupie placebo [9]. Badacze zauważyli też zależny od dawki wzrost częstości akcji serca, największy około 24. tygodnia, później słabnący [5]. W badaniach fazy 3 odnotowano również częstsze niż w grupie placebo występowanie niedociśnienia oraz dyzestezji (nieprzyjemnych odczuć skórnych, takich jak pieczenie czy mrowienie); te ostatnie dotyczyły 7% osób przy 12 mg wobec 1% w grupie placebo [9]. Przerwanie leczenia z powodu działań niepożądanych w TRIUMPH-2 dotyczyło 12% osób przy dawce 9 mg i 8% przy 12 mg, wobec 5% w grupie placebo [9]. To jeden z powodów, dla których tego typu preparaty trzeba traktować ostrożnie: wynik na wadze nie wystarczy, liczy się pełny profil bezpieczeństwa.

Szczególnej ostrożności wymagają osoby z cukrzycą leczone insuliną lub pochodnymi sulfonylomocznika, bo zmiana masy ciała i poprawa glikemii mogą wymagać korekty leczenia. Pacjenci z chorobami przewodu pokarmowego, nawrotowymi wymiotami, odwodnieniem, chorobą pęcherzyka żółciowego albo przebytym zapaleniem trzustki powinni omówić ryzyko z lekarzem. Kobiety w ciąży, planujące ciążę lub karmiące piersią nie powinny zaczynać takiego leczenia bez jasnej decyzji lekarskiej.

Trzeba też powiedzieć wprost: leki te spowalniają opróżnianie żołądka [1]. Może to mieć znaczenie przy niektórych lekach doustnych i przy planowanych zabiegach. Jeśli pacjent ma operację, gastroskopię, kolonoskopię albo znieczulenie, powinien powiedzieć zespołowi medycznemu, że przyjmuje lek z tej grupy.

Dla kogo jest to leczenie?

Leczenie ma sens, jeśli otyłość realnie szkodzi zdrowiu, wcześniejsze próby były nieskuteczne, a pacjent jest gotów na dłuższe leczenie pod kontrolą. To nie jest dobry wybór dla osoby, która chce szybko schudnąć kilka kilogramów przed urlopem. Drogą na skróty nie są też suplementy; co mówią badania, opisaliśmy na przykładzie tekstu chrom na odchudzanie. Po odstawieniu leku apetyt często wraca, a utrzymanie efektu wymaga zmiany stylu życia, inaczej kosztowna terapia może zakończyć się efektem jo-jo.

Na etykiecie i recepcie liczy się substancja, dawka i wskazanie. Nie należy kupować preparatów z niepewnego źródła, ampułek "z internetu" ani mieszanek opisanych jako peptydy badawcze. Ryzyko jest istotne: nie wiadomo, co jest w środku, w jakiej dawce i czy produkt był przechowywany prawidłowo.

Pacjent powinien zapytać lekarza lub farmaceutę o cztery rzeczy. Po pierwsze, czy ma wskazania do leczenia. Po drugie, jak wygląda eskalacja dawki i co zrobić przy nudnościach. Po trzecie, jakie leki stałe wymagają kontroli. Po czwarte, jaki jest plan po osiągnięciu docelowej redukcji masy ciała. Bez tych odpowiedzi łatwo zamienić leczenie w chaotyczne testowanie modnego preparatu.

Co jeszcze w 2026 roku? Najbliższe lata prawdopodobnie przyniosą więcej leków wieloreceptorowych i wygodniejsze opcje doustne. Retatrutyd i orforglipron pokazują, że nowości zapowiadają się obiecująco, ale na poziomie pacjenta najważniejsze pozostaje bezpieczeństwo, dostępność, cena i sensowna kwalifikacja [1,5,6]. Nowość nie zawsze oznacza najlepszy wybór dla konkretnej osoby. Orforglipron, jako pierwsza zatwierdzona tabletka GLP-1 na otyłość, może zmienić preferencje pacjentów, ale w Polsce na razie nie jest dostępny. Retatrutyd, choć bardzo skuteczny, czeka na rejestrację.

Podsumowanie

Semaglutyd i tirzepatyd mają mocne dane z dużych badań klinicznych, a efekty redukcji masy ciała mogą być znaczne [3,4]. Retatrutyd wygląda bardzo obiecująco, a wyniki fazy 3 potwierdzają jego wysoką skuteczność zarówno u osób bez cukrzycy, jak i z cukrzycą typu 2 [8,9]. Na razie nie jest jednak zarejestrowany i nie jest dostępny w aptekach. Doustny orforglipron, zatwierdzony w USA w 2026 roku, może być ważną opcją dla osób, które nie chcą zastrzyków, choć w Unii Europejskiej i Polsce na październik 2026 roku jeszcze nie otrzymał zgody na dopuszczenie do obrotu [11].

Źródła

[1] Moiz A, Filion KB et al. Efficacy and Safety of Glucagon-Like Peptide-1 Receptor Agonists for Weight Loss Among Adults Without Diabetes: A Systematic Review of Randomized Controlled Trials. Annals of Internal Medicine. 2025. DOI: 10.7326/annals-24-01590.

[2] Xie Z, Zheng G et al. Seven glucagon-like peptide-1 receptor agonists and polyagonists for weight loss in patients with obesity or overweight: an updated systematic review and network meta-analysis of randomized controlled trials. Metabolism. 2024. DOI: 10.1016/j.metabol.2024.156038.

[3] Wilding JPH, Batterham RL, Calanna S et al. Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity. The New England Journal of Medicine. 2021. DOI: 10.1056/NEJMoa2032183.

[4] Jastreboff AM, Aronne LJ, Ahmad NN et al. Tirzepatide Once Weekly for the Treatment of Obesity. The New England Journal of Medicine. 2022. DOI: 10.1056/NEJMoa2206038.

[5] Jastreboff AM, Kaplan LM, Frías JP et al. Triple-Hormone-Receptor Agonist Retatrutide for Obesity: A Phase 2 Trial. The New England Journal of Medicine. 2023. DOI: 10.1056/NEJMoa2301972.

[6] Wharton S, Blevins T, Connery L et al. Daily Oral GLP-1 Receptor Agonist Orforglipron for Adults with Obesity. The New England Journal of Medicine. 2023. DOI: 10.1056/NEJMoa2302392.

[7] Lincoff AM, Brown-Frandsen K, Colhoun HM et al. Semaglutide and Cardiovascular Outcomes in Obesity without Diabetes. The New England Journal of Medicine. 2023. DOI: 10.1056/NEJMoa2307563.

[8] Jastreboff AM, Kaplan LM, Davies MJ et al. Retatrutide, a Triple Hormone Receptor Agonist, for Treatment of Obesity. The New England Journal of Medicine. 2026. DOI: 10.1056/NEJMoa2604169.

[9] Bellido V, le Roux CW, Ekinci EI et al. Retatrutide in adults with obesity and type 2 diabetes (TRIUMPH-2): a double-blind, parallel-group, randomised, placebo-controlled, phase 3 trial. The Lancet. 2026. DOI: 10.1016/S0140-6736(26)01861-1.

[10] Wharton S, Aronne LJ, Stefanski A et al. Orforglipron, an Oral Small-Molecule GLP-1 Receptor Agonist for Obesity Treatment. The New England Journal of Medicine. 2025. DOI: 10.1056/NEJMoa2511774.

[11] Eli Lilly and Company. FDA approves Lilly's Foundayo (orforglipron) for chronic weight management. Komunikat prasowy, 1.04.2026. https://investor.lilly.com/news-releases/news-release-details/fda-approves-lillys-foundayotm-orforglipron-only-glp-1-pill

[12] Eli Lilly and Company. Lilly's triple agonist, retatrutide, successful in two additional Phase 3 obesity trials. Komunikat prasowy, 23.07.2026. https://investor.lilly.com/news-releases/news-release-details/lillys-triple-agonist-retatrutide-successful-two-additional

Disclaimer

Artykuł przygotowany przez zespół apteka.online. Treść ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty. Przed rozpoczęciem leczenia otyłości, zmianą dawki lub odstawieniem leku skonsultuj się z lekarzem prowadzącym albo farmaceutą.