Lidokaina: dawkowanie, przeciwwskazania, interakcje, ciąża

Lidokaina - jak działa?

Lidokaina należy do grupy leków miejscowo znieczulających typu amidowego. Działa bezpośrednio na zakończenia nerwowe w miejscu, gdzie jest zastosowana. Substancja ta blokuje przewodzenie impulsów bólowych do mózgu. W przypadku tabletek do ssania efekt ten jest ograniczony do błony śluzowej jamy ustnej i gardła. Działanie przeciwbólowe pojawia się zwykle w ciągu kilku minut od rozpuszczenia tabletki. Lidokaina nie leczy przyczyny stanu zapalnego, a jedynie łagodzi jego objaw, czyli ból. Miejscowe zastosowanie minimalizuje ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych. Maksymalny czas kuracji wynosi 3 do 4 dni. Dorośli mogą stosować 6 do 10 tabletek na dobę, a dzieci od 6. roku życia 3 do 5 tabletek na dobę.

Lidokaina - jak przyjmować?

Tabletkę do ssania należy umieścić w jamie ustnej i ssać powoli do całkowitego rozpuszczenia. Nie wolno jej połykać w całości ani rozgryzać, ponieważ lek działa miejscowo na błonę śluzową. Stosuje się go niezależnie od posiłków, ale po użyciu warto odczekać około 30 minut przed jedzeniem lub piciem, aby nie spłukać warstwy leku z gardła. Nie ma potrzeby popijania. Dorośli mogą przyjąć 6 do 10 tabletek na dobę, a dzieci od 6. roku życia 3 do 5 tabletek na dobę. Dawkę dzienną można rozłożyć równomiernie w ciągu dnia, na przykład co 3-4 godziny. Kuracja nie powinna trwać dłużej niż 3 do 4 dni bez konsultacji z lekarzem. Jeśli pacjent zapomni przyjąć dawkę, nie należy jej nadrabiać przez zażycie dwóch tabletek naraz. Należy po prostu przyjąć kolejną dawkę o zwykłej porze, pilnując, aby nie przekroczyć maksymalnej liczby tabletek na dobę. Tabletki nie są przeznaczone do dzielenia. Po zastosowaniu leku może wystąpić przejściowe uczucie drętwienia w ustach, co jest normalnym objawem działania znieczulającego.

Lidokaina u dzieci

Tabletki do ssania z lidokainą można stosować u dzieci, które ukończyły 6 lat. Dzieciom w tej grupie wiekowej podaje się od 3 do 5 tabletek na dobę. Kuracja nie powinna trwać dłużej niż 3 do 4 dni. Maksymalna dawka dobowa wynosi 5 tabletek. Nie określono dawkowania dla dzieci poniżej 6. roku życia, dlatego w tej grupie wiekowej lek nie jest stosowany. Dawka nie jest przeliczana na masę ciała dziecka, a jedynie ustalana według podanego przedziału wiekowego. Preparat występuje w postaci tabletek do ssania, które są odpowiednie dla dzieci zdolnych do bezpiecznego ssania bez ryzyka połknięcia lub zadławienia.

Lidokaina - kiedy nie stosować?

Lidokainy nie stosuje się przy nadwrażliwości na którąkolwiek substancję czynną lub pomocniczą, co oznacza, że po wcześniejszym kontakcie wystąpiły objawy alergiczne. Przeciwwskazaniem jest uczulenie na inne leki miejscowo znieczulające z grupy amidów, na przykład na artykainę czy prilokainę. Nie wolno podawać tabletek dzieciom poniżej 6. roku życia, ponieważ nie określono dla nich dawkowania ani bezpieczeństwa.

Preparatu nie należy używać, jeśli w jamie ustnej występują rozległe, otwarte rany lub głębokie owrzodzenia, ponieważ wchłanianie leku może być wtedy zwiększone. Unika się stosowania u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby, gdyż może to utrudniać metabolizm substancji. Nie łączy się z innymi miejscowymi środkami odkażającymi bez konsultacji, ponieważ mogą wystąpić interakcje.

Osoby z rzadką wrodzoną methemoglobinemią lub skłonnością do jej powstawania powinny zachować ostrożność, gdyż lidokaina może wpływać na poziom methemoglobiny we krwi. Decyzję o stosowaniu w okresie ciąży podejmuje lekarz, a produktu nie używa się, jeśli nie jest to bezwzględnie konieczne.

Działania niepożądane

Działania niepożądane lidokainy w tabletkach do ssania są grupowane według częstości ich występowania.

Rzadko, czyli u 1 do 10 osób na 10 000, mogą wystąpić reakcje alergiczne dotyczące skóry i błony śluzowej. Obejmują one:

• wysypkę
• zapalenie błony śluzowej jamy ustnej
• złuszczanie się błony śluzowej jamy ustnej
• obrzęk ślinianek

Również rzadko obserwuje się reakcje anafilaktyczne, czyli ciężkie, uogólnione reakcje alergiczne zagrażające życiu.

Częstość występowania innych działań niepożądanych jest nieznana. Należą do nich:

• zaburzenia smaku
• uczucie pieczenia na języku
• brązowe przebarwienia na języku i zębach po długotrwałym stosowaniu zawartej w produkcie chlorheksydyny

Przebarwienia te można usunąć podczas wizyty higienizacyjnej u stomatologa. W przypadku wystąpienia któregokolwiek z tych objawów, szczególnie jeśli są one nasilone lub uciążliwe, należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Kiedy pilnie skontaktować się z lekarzem?

Należy przerwać stosowanie leku i natychmiast skonsultować się z lekarzem, jeśli wystąpią objawy reakcji alergicznej, takie jak wysypka, obrzęk śluzówek jamy ustnej lub trudności w oddychaniu. Konsultacji wymagają także objawy przedawkowania, czyli niepokój, drżenie mięśni, szumy uszne, zaburzenia rytmu serca lub znaczne osłabienie.

Lidokaina - z czym nie łączyć?

Lidokaina wchodzi w interakcje z kilkoma grupami leków. Należy unikać jednoczesnego stosowania środków odkażających, czyli antyseptyków, ze względu na możliwe wzajemne oddziaływanie. Łączenie lidokainy z inhibitorami cholinoesterazy, które są stosowane w niektórych chorobach neurologicznych, również jest przeciwwskazane.

Lidokaina może zwiększać stężenie methemoglobiny we krwi, co prowadzi do niedotlenienia tkanek. Ryzyko to rośnie, jeśli pacjent przyjmuje jednocześnie inne leki wpływające na jej powstawanie, na przykład niektóre sulfonamidy, czyli antybiotyki. Cymetydyna, niektóre leki na serce z grupy beta-blokerów, norepinefryna oraz gazy anestetyczne stosowane w narkozie hamują metabolizm lidokainy w wątrobie. To spowolnienie może skutkować nadmiernym i dłuższym działaniem leku oraz zwiększonym ryzykiem objawów niepożądanych.

Z drugiej strony, barbiturany, ryfampicyna i fenytoina przyspieszają rozkład lidokainy poprzez aktywację enzymów wątrobowych. To przyśpieszenie może prowadzić do zmniejszenia skuteczności działania miejscowo znieczulającego. Lidokaina nasila również działanie leków zwiotczających mięśnie szkieletowe, co jest istotne głównie w warunkach szpitalnych.

Nie ma konkretnych danych na temat interakcji lidokainy w tej postaci z alkoholem. Ze względu na ogólny wpływ alkoholu na organizm i możliwość nasilenia działań niepożądanych leku, zaleca się zachowanie ostrożności i unikanie spożywania alkoholu podczas kuracji.

Lidokaina w ciąży i przy karmieniu piersią

Lidokainy w postaci tabletek do ssania nie należy stosować w okresie ciąży, jeśli nie jest to bezwzględnie konieczne. Nie podano osobnych zaleceń dla poszczególnych trymestrów. Decyzję o zastosowaniu leku podejmuje lekarz, oceniając stosunek korzyści dla matki do potencjalnego ryzyka dla płodu. W okresie karmienia piersią nie zaleca się jednoznacznie przerwania laktacji. Należy podjąć decyzję, czy kontynuować karmienie, czy stosować lek, uwzględniając korzyści z karmienia dla dziecka oraz korzyści z leczenia dla kobiety. Lidokaina przenika do mleka matki, dlatego podczas jej stosowania należy obserwować dziecko pod kątem ewentualnej nadmiernej senności lub niepokoju.

Zasady bezpiecznego stosowania

Lidokaina w tabletkach do ssania stosuje się przez 3 do 4 dni. Nie przekracza się dawki 10 tabletek na dobę u dorosłych i 5 tabletek na dobę u dzieci od 6. roku życia.

W przypadku wystąpienia reakcji alergicznej, takiej jak wysypka, obrzęk lub trudności w oddychaniu, należy natychmiast przerwać stosowanie leku i skontaktować się z lekarzem.

Należy unikać jednoczesnego stosowania innych środków odkażających do jamy ustnej oraz leków znieczulających miejscowo z grupy amidów.

Szczególną ostrożność zachowują osoby przyjmujące sulfonamidy, ponieważ zwiększają one ryzyko powstania methemoglobinemii, stanu, w którym krew gorzej przenosi tlen.

Nie stosuje się leku u dzieci poniżej 6. roku życia.

Jeśli ból gardła lub jamy ustnej nie ustępuje po 4 dniach stosowania, należy zasięgnąć porady lekarskiej.

Przed użyciem należy sprawdzić, czy nie ma nadwrażliwości na lidokainę lub inne leki miejscowo znieczulające z grupy amidów.

W przypadku pominięcia dawki nie przyjmuje się podwójnej ilości, lecz kontynuuje się leczenie według zaleceń.