Higiena jamy ustnej

Higiena jamy ustnej - jak wybrać preparat?

Wybór preparatu do higieny jamy ustnej zależy od celu i czasu działania.

Preparaty ziołowe, jak płukanki z koszyczka rumianku, działają łagodząco i przeciwzapalnie, ale efekt jest stopniowy i utrzymuje się krótko. Chlorheksydyna zapewnia silne, długotrwałe odkażanie, nawet do kilku godzin po zastosowaniu, jednak nie jest przeznaczona do długotrwałej, codziennej kuracji. Cetylpirydynium działa bakteriobójczo szybko, ale jego efekt jest krótszy niż chlorheksydyny. Lidokaina w tabletkach do ssania działa miejscowo znieczulająco, co przynosi natychmiastową ulgę w bólu, jednak nie należy przekraczać 8 tabletek na dobę u dorosłych i 6 tabletek u dzieci powyżej 6. roku życia. Cynk w pastylkach tworzy barierę ochronną na błonie śluzowej. Nadtlenek wodoru działa odkażająco i wybielająco poprzez uwalnianie tlenu, ale nie jest zalecany do codziennego płukania całej jamy ustnej.

Preparaty z lidokainą są przeciwwskazane u dzieci poniżej 6 lat, a także przy:

• nadwrażliwości na leki z grupy amidów
• ciężkiej niewydolności wątroby lub nerek
• wrodzonej methemoglobinemii.

Rodzaje preparatów

Preparaty ziołowe, takie jak koszyczek rumianku, działają przeciwzapalnie i łagodzą podrażnienia błony śluzowej jamy ustnej. Wyciąg płynny z rumianku stosuje się do płukania, co pozwala na równomierne rozprowadzenie substancji czynnej. Ta grupa leków jest często wybierana przy niewielkich stanach zapalnych, gdyż rzadko wywołuje działania niepożądane i może być stosowana przez dłuższy czas.

Substancje odkażające, do których należą chlorheksydyna i cetylpirydynium, zwalczają bakterie odpowiedzialne za infekcje i stany zapalne. Chlorheksydyna działa długo, nawet po zakończeniu płukania. Cetylpirydynium również działa przeciwbakteryjnie i jest składnikiem niektórych płynów do płukania ust. Preparaty te stosuje się zwykle przez ograniczony czas, zgodnie z zaleceniami, aby nie zaburzyć naturalnej flory bakteryjnej jamy ustnej.

Leki miejscowo znieczulające, jak lidokaina, zapewniają szybką ulgę w bólu poprzez czasowe zablokowanie przewodzenia bodźców nerwowych. Lidokaina należy do grupy amidów. Przeciwwskazania obejmują:

• nadwrażliwość na tę grupę leków
• ciężką niewydolność wątroby lub nerek
• wrodzoną lub idiopatyczną methemoglobinemię

Nie stosuje się jej u dzieci w wieku poniżej 6 lat.

Preparaty z cynkiem w formie tabletek do ssania wspierają gojenie się błony śluzowej i mogą tworzyć ochronną warstwę. Dorośli mogą ssać jedną tabletkę co 1 lub 2 godziny, nie przekraczając 8 tabletek na dobę. Dzieci w wieku powyżej 6 lat stosują jedną tabletkę co 2 lub 3 godziny, z maksymalną dawką 6 tabletek na dobę. Mechanizm działania polega na miejscowym działaniu ściągającym i łagodzącym.

Nadtlenek wodoru działa jako środek oczyszczający i odkażający, uwalniając tlen, który mechanicznie usuwa resztki pokarmowe i bakterie. Stosuje się go w formie rozcieńczonego roztworu do płukania jamy ustnej. Jego działanie jest powierzchowne i krótkotrwałe, dlatego często używa się go doraźnie, na przykład po zabiegach stomatologicznych lub przy drobnych aftach.

Higiena jamy ustnej - kiedy iść do lekarza?

Do lekarza stomatologa lub lekarza rodzinnego należy zgłosić się, gdy ból w jamie ustnej jest silny, pulsujący i nie ustępuje po kilku dniach stosowania dostępnych preparatów. Konsultacji wymaga pojawienie się:

• rozległych, głębokich owrzodzeń (aft)
• białych nalotów, które nie dają się usunąć
• guzków utrzymujących się dłużej niż dwa tygodnie

Niepokojące są objawy ogólnoustrojowe, takie jak:

• gorączka
• powiększenie węzłów chłonnych szyi
• znaczne trudności w połykaniu i piciu

Krwawienie z dziąseł podczas szczotkowania, które nie mija, może wskazywać na problem periodontologiczny. Uraz mechaniczny z uszkodzeniem tkanek, złamaniem zęba lub wybiciem zęba zawsze wymaga pilnej interwencji stomatologicznej.