Hydrokortyzon: dawkowanie, działania niepożądane

Hydrokortyzon - jak działa?

Hydrokortyzon należy do grupy leków zwanych kortykosteroidami miejscowymi. Stosuje się go bezpośrednio na skórę w celu łagodzenia stanów zapalnych, świądu i obrzęku. Substancja działa poprzez hamowanie reakcji zapalnej w komórkach skóry, co prowadzi do zmniejszenia zaczerwienienia, swędzenia i wysięku. Jest syntetycznym odpowiednikiem hormonu wytwarzanego naturalnie przez nadnercza. Hydrokortyzon w postaci maści lub kremu stosuje się miejscowo, co ogranicza jego działanie głównie do powierzchni skóry, na którą został nałożony. Mechanizm polega na tłumieniu uwalniania substancji odpowiedzialnych za proces zapalny. Dzięki temu szybko przynosi ulgę w miejscowych podrażnieniach, takich jak te po ukąszeniach owadów. Maksymalny czas stosowania bez konsultacji z lekarzem wynosi siedem dni.

Hydrokortyzon - jak przyjmować?

Hydrokortyzon w postaci maści stosuje się wyłącznie na skórę. Zmienione chorobowo miejsca smaruje się cienką warstwą preparatu dwa razy na dobę. Nie ma konieczności stosowania go w odniesieniu do posiłków, ale po aplikacji należy zawsze umyć ręce, aby uniknąć przeniesienia substancji w inne miejsca, np. do oczu. Jeśli pominięto dawkę, należy ją zastosować jak najszybciej, o ile nie zbliża się czas kolejnej aplikacji. W takim przypadku pomija się zapomnianą dawkę i kontynuuje leczenie według ustalonego schematu, bez stosowania podwójnej ilości. Kuracja bez konsultacji z lekarzem nie powinna trwać dłużej niż siedem dni. Preparatu nie wolno stosować na błony śluzowe, w okolicach oczu, narządów płciowych ani odbytu. Nie należy go również nakładać pod opatrunki okluzyjne, np. pod folię czy pieluchę, ani na duże powierzchnie skóry, ponieważ zwiększa to wchłanianie leku i ryzyko działań ogólnoustrojowych. W przypadku stosowania na twarz lub w fałdach skórnych należy zachować szczególną ostrożność ze względu na większą wrażliwość tych obszarów.

Hydrokortyzon u dzieci

Produkt leczniczy z hydrokortyzonem octanem nie jest zalecany do samodzielnego stosowania u dzieci w wieku poniżej 12 lat. W tej grupie wiekowej lek można stosować wyłącznie po konsultacji i na wyraźne zalecenie lekarza. Nie określono konkretnego sposobu przeliczania dawki na masę ciała dziecka, co oznacza, że decyzję o dawkowaniu zawsze podejmuje specjalista. Miejscowe kortykosteroidy, w tym hydrokortyzon, stosowane u dzieci wiążą się z większym ryzykiem wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych. Wynika to z proporcjonalnie większej powierzchni skóry w stosunku do masy ciała oraz potencjalnie zwiększonego wchłaniania, zwłaszcza przy aplikacji na duże obszary lub pod opatrunkiem. Dlatego u pacjentów pediatrycznych lekarz zawsze indywidualnie ocenia stosunek korzyści do ryzyka i określa minimalną skuteczną dawkę oraz najkrótszy możliwy czas leczenia.

Hydrokortyzon - kiedy nie stosować?

Hydrokortyzonu octanu nie stosuje się, jeśli w przeszłości wystąpiła reakcja alergiczna na tę substancję lub którykolwiek składnik maści. Leku nie wolno nakładać na skórę z aktywnym zakażeniem, np. opryszczką, grzybicą czy liszajcem. Przeciwwskazaniem jest również aplikacja na uszkodzoną skórę, np. otwarte rany czy głębokie otarcia. Maści nie stosuje się na błony śluzowe, czyli wewnętrzne powierzchnie jamy ustnej, nosa czy pochwy. Nie nadaje się ona do leczenia trądziku zwykłego ani różowatego. Nie wolno jej nakładać na skórę wokół ust, gdy występuje tam stan zapalny. Absolutnie zabronione jest stosowanie preparatu do oczu oraz na powieki i ich bezpośrednie okolice. Maści nie aplikuje się także na okolice narządów płciowych i odbytu.

Działania niepożądane

Działania niepożądane hydrokortyzonu stosowanego miejscowo zgrupowano według częstości ich występowania, jednak dla tego leku częstość ta nie została określona. Oznacza to, że nie wiadomo dokładnie, jak często mogą się pojawić, ale należy mieć je na uwadze.

Działania niepożądane o częstości nieokreślonej obejmują przede wszystkim problemy skórne w miejscu stosowania. Mogą to być zmiany zanikowe skóry, czyli ścieńczenie i wiotkość naskórka, oraz rozstępy. Innym możliwym objawem jest powierzchowne rozszerzenie naczyń krwionośnych, widoczne jako drobne, czerwone „pajączki”. Obserwowano także zmiany w zabarwieniu skóry, jej odbarwienie lub przyciemnienie, oraz nadmierne owłosienie w leczonym miejscu. Podczas kuracji może dojść do zaostrzenia objawów chorobowych, na które lek był stosowany, lub pojawienia się nowych reakcji skórnych, takich jak wysypka czy świąd.

Szczególne ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, w tym reakcji nadwrażliwości, czyli alergicznych, istnieje przy stosowaniu leku w obrębie fałdów skórnych, na twarz, pod opatrunkiem nieprzepuszczającym powietrza (np. pod pieluchą) lub na dużą powierzchnię ciała. W takich sytuacjach zwiększa się wchłanianie substancji czynnej do krwiobiegu.

Przy długotrwałym stosowaniu, zwłaszcza w wymienionych wyżej warunkach, mogą pojawić się ogólnoustrojowe objawy niepożądane kortykosteroidów. Obejmują one szereg skutków w całym organizmie, a nie tylko na skórze. Jednym z poważniejszych jest zahamowanie czynności osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, co oznacza zaburzenie naturalnej produkcji hormonów steroidowych przez organizm. W skrajnych przypadkach przedawkowania może rozwinąć się zespół Cushinga, charakteryzujący się przyrostem masy ciała, zaokrągleniem twarzy i wzrostem ciśnienia krwi.

Kiedy pilnie skontaktować się z lekarzem?

Konieczny jest natychmiastowy kontakt z lekarzem i przerwanie stosowania hydrokortyzonu, jeśli po jego użyciu pojawi się silna reakcja skórna, zaostrzenie objawów lub rozwinie się infekcja w miejscu aplikacji. W przypadku wystąpienia objawów ogólnoustrojowych, takich jak znaczne przybieranie na wadze, obrzęki twarzy lub nietypowe osłabienie, również należy zasięgnąć porady lekarskiej.

Hydrokortyzon - z czym nie łączyć?

Nie opisano interakcji z innymi lekami. Oznacza to, że nie ma znanych, udokumentowanych klinicznie reakcji, które zachodziłyby między tą substancją a innymi preparatami przyjmowanymi doustnie. Miejscowe działanie leku ogranicza jego wchłanianie do krwiobiegu, co minimalizuje ryzyko interakcji ogólnoustrojowych.

Nie ma informacji na temat łączenia miejscowego hydrokortyzonu z alkoholem. Brak takich danych oznacza, że potencjalne ryzyko nie zostało określone. Należy to wprost stwierdzić, zamiast formułować własne zalecenia.

Dla bezpieczeństwa trzeba unikać sytuacji, które zwiększają wchłanianie leku przez skórę. Stosowanie maści pod opatrunkiem okluzyjnym, na duże powierzchnie ciała, w fałdach skórnych lub na uszkodzony naskórek może prowadzić do przedostania się większej ilości substancji do krwiobiegu. W takich warunkach teoretyczne ryzyko interakcji, choć nieopisane, mogłoby wzrosnąć. Dlatego bezwzględnie należy przestrzegać zaleceń dotyczących miejsca i sposobu aplikacji.

Hydrokortyzon w ciąży i przy karmieniu piersią

Hydrokortyzonu octanu w postaci maści nie należy stosować w okresie ciąży bez zalecenia lekarza. Nie ma danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania u kobiet w ciąży. Badania na zwierzętach wskazują na ryzyko nieprawidłowości w rozwoju płodu, takich jak:

• rozszczep podniebienia
• opóźnienie wzrostu wewnątrzmacicznego

W okresie karmienia piersią również nie należy stosować preparatu bez konsultacji lekarskiej. Nie wiadomo, czy substancja przenika do mleka kobiecego. Aby uniknąć przypadkowego spożycia przez niemowlę, należy uważać, aby maść nie miała kontaktu ze skórą piersi.

Zasady bezpiecznego stosowania

Stosowanie hydrokortyzonu bez konsultacji z lekarzem nie powinno trwać dłużej niż 7 dni. Produktu nie nakłada się na błony śluzowe, w okolice oczu, narządów płciowych ani odbytu. Przeciwwskazane jest stosowanie na uszkodzoną skórę oraz w przypadku zakażeń wirusowych, bakteryjnych lub grzybiczych. Należy unikać nakładania preparatu na duże powierzchnie ciała, w fałdach skórnych oraz pod opatrunkiem okluzyjnym, gdyż zwiększa to wchłanianie leku i ryzyko działań ogólnoustrojowych. Po każdym zastosowaniu trzeba umyć ręce. W trakcie leczenia należy obserwować skórę pod kątem pojawienia się zmian zanikowych, rozstępów, nadmiernego owłosienia lub zaostrzenia objawów. W przypadku wystąpienia takich reakcji lub objawów sugerujących ogólnoustrojowe działanie kortykosteroidów, należy przerwać stosowanie i skonsultować się z lekarzem. U dzieci poniżej 12. roku życia lek można stosować wyłącznie pod kontrolą lekarza. W okresie ciąży i karmienia piersią stosowanie wymaga konsultacji lekarskiej.

• Lek

  Dermocort

  1,372 mg/g · 1 poj. 38,25 g

  18,99 zł0,50 zł/g

  Do koszykaDo koszyka