5.1 Właściwości farmakodynamiczne
Grupa farmakoterapeutyczna: Leki antyseptyczne i dezynfekujące; czwartorzędowe związki
amoniowe, kod ATC: D08AJ57
Mechanizm działania
Oktenidyny dichlorowodorek należy do związków kationowo czynnych i wykazuje silne właściwości
powierzchniowo czynne dzięki obecności dwóch centrów kationowych. Wchodzi w reakcję ze ścianą
komórkową i elementami błony komórkowej mikroorganizmów, prowadząc do zaburzenia czynności
komórek.
Mechanizm działania przeciwdrobnoustrojowego fenoksyetanolu opiera się na zwiększonej
przepuszczalności błony komórkowej dla jonów potasu.
Działanie farmakodynamiczne
Działanie przeciwdrobnoustrojowe obejmuje działanie bakteriobójcze i grzybobójcze, a także
działanie przeciw wirusom lipofilnym i wirusowi zapalenia wątroby typu B. Skuteczność
fenoksyetanolu i oktenidyny dichlorowodorku w tym zakresie wzajemnie się uzupełnia.
W jakościowych i ilościowych badaniach in vitro przeprowadzonych bez obciążenia białkiem produkt
leczniczy zawierający skojarzenie 0,1% oktenidyny dichlorowodorku i 2% fenoksyetanolu w postaci
roztworu wodnego wywiera działanie bakteriobójcze i grzybobójcze na bakterie Gram-dodatnie i
Gram-ujemne oraz Candida albicans w ciągu 1 minuty ze współczynnikami redukcji (RF, ang.
reduction factor) o 6-7 poziomów log. Nawet przy obciążeniu 10% odwłóknioną krwią baranią, 10%
albuminą bydlęcą lub 1% mucyną, lub mieszaniną 4,5% odwłóknionej krwi baraniej, 4,5% albuminy
bydlęcej i 1% mucyny, skojarzenie 0,1% oktenidyny dichlorowodorku i 2% fenoksyetanolu w postaci
roztworu wodnego powoduje zmniejszenie miana bakterii o 6-7 poziomów log już po 1 minucie i
zmniejszenie miana Candida albicans o >2 log po 1 minucie ekspozycji.
W przypadku stosowania 50% i 75% rozcieńczenia 0,1% oktenidyny dichlorowodorku i 2%
fenoksyetanolu w postaci roztworu wodnego, stwierdzono dobrą skuteczność w przypadku bakterii
Gram-dodatnich i Gram-ujemnych, drożdży i dermatofitów przy obciążeniu białkiem wynoszącym
0,1% albuminy po 1 minucie ekspozycji.
W badaniach in vitro testowano skuteczność skojarzenia 0,1% oktenidyny i 2% fenoksyetanolu w
postaci roztworu wodnego przeciwko wybranym wirusom, wykazując skuteczność przeciwko
wirusom lipoflnym, takim jak Herpes simplex, i przeciwko wirusom zapalenia wątroby typu B.
Ze względu na jego nieswoistą skuteczność nie należy spodziewać się wystąpienia pierwotnej
oporności na skojarzenie 0,1% oktenidyny dichlorowodorku i 2% fenoksyetanolu w postaci roztworu
wodnego, a także rozwoju oporności wtórnej przy dłuższym stosowaniu.
5.2 Właściwości farmakokinetyczne
Wchłanianie i eliminacja
Po miejscowym podaniu 14C-oktenidyny myszom, a także po doustnym podaniu szczurom nie
wykryto żadnej radioaktywności w surowicy. Badania pośmiertne szczurów wykazały, że wchłonęło
się mniej niż 6% podanej dawki.
Na podstawie badań in-vitro można wykluczyć przenikanie oktenidyny dichlorowodorku przez
łożysko.
Po doustnym podawaniu dużych dawek gryzoniom i psom nie zaobserwowano żadnych działań
ogólnoustrojowych; substancja była wydalana z kałem w okresie 8-72 godzin, natomiast w moczu
wykrywano jedynie jej śladowe ilości.
Po podaniu in vitro na ludzką skórę (bez opatrunku okluzyjnego) wchłaniało się 59% fenoksyetanolu
(podanego w metanolu). Po doustnym podaniu u szczurów fenoksyetanol szybko się wchłania i jest
wydalany z moczem w postaci kwasu 2-fenoksyoctowego.
Dzieci i młodzież
Fenoksyetanol łatwo się wchłania przez skórę u noworodków, ale najprawdopodobniej ulega
intensywnemu metabolizmowi oksydacyjnemu do kwasu 2-fenoksyoctowego, który jest wydalany
przez nerki.
5.3 Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Toksyczność ostra
W badaniach toksyczności ostrej skojarzenia 0,1% oktenidyny i 2% fenoksyetanolu ustalono, że
dawka śmiertelna LD50 po podaniu doustnym wynosi 15 mL/kg masy ciała.
Ustalono, że u szczurów dawka LD50 oktenidyny dichlorowodorku wynosi 800 mg/kg masy ciała po
jednorazowym podaniu doustnym, a dawka LD50 wynosi 10 mg/kg masy ciała po jednorazowym
podaniu dożylnym.
Fenoksyetanol wykazuje bardzo małą toksyczność ostrą po podaniu doustnym i podaniu na skórę. Po
doustnym podaniu fenoksyetanolu wartość LD50 wynosiła 1,3 g/kg masy ciała u szczurów i 933 mg/kg
masy ciała u myszy. Po podaniu na skórę wartość LD50 wynosi ponad 14 g/kg masy ciała u szczurów i
5 mL/kg masy ciała u królików.
Toksyczność podprzewlekła i przewlekła
W badaniach przewlekłej toksyczności stwierdzono zwiększoną śmiertelność po doustnym podaniu
myszom i psom 2 mg/kg masy ciała/dobę oktenidyny dichlorowodorku. Ma to związek z zapalnymi
krwotocznymi uszkodzeniami płuc. Geneza zmian pneumotoksycznych nie jest znana.
Wielokrotne miejscowe podawanie oktenidyny dichlorowodorku na błonę śluzową jamy ustnej u psów
przez okres 4 tygodni nie powodowało żadnych reakcji toksycznych. U szczurów po doustnym
stosowaniu oktenidyny w dawce 10–50 mg/kg masy ciała/dobę przez 14 dni obserwowano jedynie
rozszerzenie jelit spowodowane tworzeniem się gazów, co jest typowe dla substancji
przeciwdrobnoustrojowych. Doustne podawanie oktenidyny w dawce 18 mg/kg masy ciała/dobę przez
5 tygodni u psów rasy beagle powodowało wymioty i luźne stolce.
W przypadku fenoksyetanolu doustne podawanie dawki 400 mg/kg masy ciała/dobę przez 90 dni
szczurom wiązało się z toksycznym działaniem na nerki i zmianami w zachowaniu pielęgnacyjnym. U
królików otrzymujących doustnie fenoksyetanol w dawkach >100 mg/kg masy ciała/dobę przez 10 dni
obserwowano hemolizę.
Po podawaniu na skórę u królików w dawce 1000 mg/kg masy ciała/dobę przez 14 dni
zaobserwowano zmiany hematologiczne (rozpad erytrocytów) u 7 królików, które zmarły lub zostały
uśmiercone w stanie agonalnym, natomiast nie zaobserwowano takich zmian u 3 królików, które
przeżyły.
Po wielokrotnym zastosowaniu skojarzenia 0,1% oktenidyny dichlorowodorku i 2% fenoksyetanolu
na rany u ludzi lub zwierząt nie zaobserwowano żadnych objawów. Przy proponowanym stosowaniu
Symplisept pozostanie na leczonej powierzchni ciała jedynie w niewielkich ilościach.
Toksyczność reprodukcyjna
Badania na ciężarnych samicach szczura i królika nie wykazały żadnego teratogennego ani
embriotoksyczego działania oktenidyny dichlorowodorku. Nie stwierdzono też wpływu na płodność i
reprodukcję.
Fenoksyetanol można uznać za nieszkodliwy biorąc pod uwagę stosowane ilości. Na przykład w
badaniu teratogenności na królikach przez 13 dni stosowano miejscowo dawkę 300 mg/kg masy ciała i
dawka ta była tolerowana bez żadnych objawów u ciężarnych samic i płodów.
Rakotwórczość
U szczurów, którym doustnie podawano oktenidynę raz na dobę w dawkach do 8 mg/kg masy ciała
przez 2 lata nie znaleziono żadnych dowodów na działanie rakotwórcze.
Po miejscowym stosowaniu na skórę przez 18 miesięcy u myszy nie znaleziono dowodów na działanie
rakotwórcze, ani miejscowe, ani ogólnoustrojowe.
Mutagenność
Oktenidyny dichlorowodorek nie wykazywał żadnych właściwości mutagennych w teście Amesa, w
teście na obecność komórek chłoniaka myszy, w teście aberracji chromosomowej ani w teście
mikrojądrowym.
Fenoksyetanol nie wykazywał działania mutagennego w teście Amesa i w teście mikrojądrowym na
myszach.
Toksyczność miejscowa
Test Buehlera nie wykazał właściwości uczulających oktenidyny dichlorowodorku. Nie stwierdzono
też właściwości fotouczulających.
Roztwory 0,1% oktenidyny dichlorowodorku nie wywoływały podrażnienia skóry człowieka ani nie
zaburzały procesów gojenia ran.
Fenoksyetanol lekko podrażnia skórę królików. 10% fenoksyetanol nie wykazywał działania
uczulającego u świnek morskich w teście Magnusona i Kligmana.
Rozcieńczony fenoksyetanol nie wywołuje podrażnienia skóry ludzkiej ani ran. Kontakt z
fenoksyetanolem w stężeniach do 5% nie powoduje uczulenia skóry ludzkiej.
i zrób zakupy na skróty.
