Na zaparcia

Na zaparcia - jak wybrać preparat?

Czopki glicerolowe działają miejscowo w odbytnicy, wywołując wypróżnienie w ciągu 15-30 minut. Nie nadają się do długotrwałego stosowania.

Listek senesu i liść senesu z owocem to środki pobudzające perystaltykę jelit. Efekt pojawia się po 6-12 godzinach, dlatego stosuje się je przed snem. Nie wolno ich używać przy:

• niedrożności jelit
• bólach brzucha niewiadomego pochodzenia
• stanach zapalnych jelit
• u dzieci poniżej 12 lat

Parafina ciekła zmiękcza masy kałowe, działając po 6-8 godzinach. Dorośli stosują 15 ml do 45 ml na noc lub rano. Dawka dla dzieci powyżej 2 lat wynosi 1 do 3 ml na kilogram masy ciała. Przeciwwskazaniem jest wiek poniżej 2 lat.

Bisakodyl w tabletkach dojelitowych działa po 6-12 godzinach. Dorośli i młodzież powyżej 10 lat stosują 5-10 mg na dobę przed snem, dzieci 4-10 lat - 5 mg. Jest przeciwwskazany przy:

• niedrożności jelit
• ostrych stanach brzucha
• ciężkim odwodnieniu

Laktuloza to osmotyczny środek przeczyszczający, który działa po 24-48 godzinach. Dawka dla dorosłych to 15-45 ml na dobę. Można ją stosować u niemowląt od 5 ml, ale jest przeciwwskazana przy galaktozemii i niedrożności jelit.

Rodzaje preparatów

Preparaty na zaparcia dzielą się na kilka grup, które różnią się mechanizmem działania i przeznaczeniem. Czopki glicerolowe działają miejscowo w końcowym odcinku jelita, rozmiękczając masy kałowe i pobudzając odruch wypróżniania. Są stosowane doraźnie, szczególnie w przypadku zaparć nawykowych lub przy bolesnym oddawaniu stolca. Ich działanie jest szybkie, zwykle w ciągu kilkunastu minut do godziny od podania.

Środki pobudzające perystaltykę jelit, takie jak bisakodyl, listek senesu i liść senesu z owocem, zwiększają ruchy robaczkowe jelita grubego. Bisakodyl w tabletkach dojelitowych działa po około 6-12 godzinach, dlatego zaleca się przyjmowanie go przed snem. Dla dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat dawka wynosi 1-2 tabletki (5-10 mg) na dobę. Dzieciom w wieku 4-10 lat podaje się 1 tabletkę (5 mg) na dobę. Preparaty z senesem również stosuje się wieczorem, w dawce 2-4 tabletek dla osób powyżej 12. roku życia. Te substancje są przeciwwskazane przy:

• niedrożności jelit
• ostrych stanach zapalnych w jamie brzusznej
• silnych bólach brzucha niewiadomego pochodzenia

Środki zmiękczające masy kałowe, jak parafina ciekła, tworzą w jelicie warstwę ułatwiającą przesuwanie się treści pokarmowej. Dorośli i młodzież powyżej 12 lat stosują 15 ml do 45 ml na noc lub rano na czczo. U dzieci powyżej 2. roku życia dawkę oblicza się na podstawie masy ciała: 1 do 3 ml na kilogram. Parafiny nie podaje się dzieciom poniżej 2 lat. Olej rycynowy działa podobnie, drażniąc jednocześnie ścianę jelita, co przyspiesza wypróżnienie.

Prebiotyki, do których należy laktuloza, nie są wchłaniane w jelicie cienkim. W jelicie grubym ulegają fermentacji przez bakterie, co zwiększa objętość i rozmiękcza stolec, a także stymuluje wzrost korzystnej mikroflory. Efekt przeczyszczający pojawia się po 24-48 godzinach. Dla dorosłych i młodzieży dawka początkowa to 15-45 ml (1-3 saszetki) na dobę, a u dzieci w wieku 1-6 lat 5-10 ml. Laktulozy nie stosuje się przy galaktozemii i niedrożności jelit.

Środki zwiększające objętość stolca, takie jak nasienie lnu i kora szakłaka, pochłaniają wodę w jelitach, pęczniejąc i zmiękczając konsystencję kału. Działają łagodnie, ale wymagają picia dużej ilości płynów, aby zapobiec powstaniu niedrożności. Efekt jest widoczny zwykle po kilku dniach regularnego stosowania. Są to preparaty pochodzenia roślinnego, stosowane w łagodniejszych postaciach zaparć.

Na zaparcia - kiedy iść do lekarza?

Samoleczenie zaparć jest błędem, gdy pojawią się objawy wskazujące na poważną chorobę. Konieczna jest pilna konsultacja lekarska przy silnym, nagłym bólu brzucha, zwłaszcza z towarzyszącymi nudnościami i wymiotami, co może sygnalizować niedrożność jelit lub zapalenie wyrostka robaczkowego. Niepokój budzi również:

• krew w stolcu
• niezamierzona utrata masy ciała
• gorączka

Przeciwwskazaniem do stosowania wielu środków, jak liść senesu czy bisakodyl, są ostre choroby zapalne jelit, np. choroba Leśniowskiego-Crohna. U dzieci poniżej 2 lat nie stosuje się parafiny ciekłej, a poniżej 12 lat - liścia senesu z owocem. W takich sytuacjach leczenie musi ustalić lekarz.