Katar i zatoki

Katar i zatoki - jak wybrać preparat?

Wybór preparatu na katar i zatoki zależy od przyczyny dolegliwości i szybkości działania. Ksylometazolina i oksymetazolina to miejscowe leki obkurczające naczynia, które działają szybko, w ciągu kilku minut, i utrzymują efekt do 10 godzin. Nie nadają się do stosowania dłuższego niż 3 do 5 dni oraz przy zanikowym lub suchym zapaleniu błony śluzowej nosa. Fenylefryna działa podobnie, ale krócej. Paracetamol łagodzi ból głowy i gorączkę towarzyszące infekcji, z maksymalną dawką dobową 3000 mg dla dorosłych, ale nie zmniejsza obrzęku błony śluzowej. W przypadku kataru alergicznego feksofenadyna i bilastyna, przyjmowane raz na dobę w dawce 120 mg lub 20 mg, blokują reakcję alergiczną, ale nie działają natychmiast. Kwas askorbinowy wspiera odporność, z dawką dobową 1 saszetki 2 lub 3 razy dla dorosłych, jednak nie jest wskazany dla osób poniżej 15. roku życia. Produkty ziołowe, maść majeranku czy dekspantenol działają łagodząco i nawilżająco, ale ich efekt jest zwykle wolniejszy.

Rodzaje preparatów

W kategorii katar i zatoki dostępne są preparaty o różnych mechanizmach działania, które można podzielić na kilka grup. Wybór zależy od przyczyny dolegliwości, wieku pacjenta i preferowanej formy podania.

Substancje obkurczające naczynia krwionośne w błonie śluzowej nosa, takie jak ksylometazolina i oksymetazolina, szybko zmniejszają obrzęk i udrażniają nos. Działają miejscowo, w postaci kropli, żelu lub sprayu. Ksylometazoliny nie stosuje się u pacjentów po usunięciu przysadki lub innych zabiegach z odsłonięciem opony twardej, a także przy zanikowym zapaleniu błony śluzowej nosa. Oksymetazolinę można podawać dzieciom powyżej 1. roku życia, ale nie dłużej niż przez 3 do 5 dni i nie częściej niż 3 razy na dobę. Przeciwwskazaniem do jej stosowania jest suche zapalenie błony śluzowej nosa.

Leki przeciwhistaminowe, na przykład feksofenadyna i bilastyna, blokują receptory histaminowe, łagodząc objawy alergicznego nieżytu nosa, takie jak kichanie, świąd i wyciek wodnistej wydzieliny. Są przeznaczone głównie dla dorosłych i młodzieży od 12. roku życia. Feksofenadynę stosuje się w dawce 120 mg raz na dobę przed posiłkiem. Bilastynę przyjmuje się w dawce 20 mg raz na dobę. Oba leki są przeciwwskazane w przypadku nadwrażliwości na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą.

Preparaty ziołowe, w tym maść majeranku czy liść podbiału, mają działanie wspomagające. Stosuje się je miejscowo lub w postaci naparów, aby nawilżyć śluzówkę, ułatwić oddychanie i złagodzić podrażnienie. Ich skład opiera się na wyciągach roślinnych, a skuteczność zależy od indywidualnej reakcji organizmu.

Witamina C, czyli kwas askorbinowy, jest stosowana wspomagająco w okresach osłabionej odporności, które mogą towarzyszyć infekcjom. Dorośli i młodzież powyżej 15. roku życia o masie ciała od 50 kg mogą przyjmować 1 saszetkę 2 lub 3 razy na dobę. Przeciwwskazania obejmują:

• ciężką niewydolność wątroby
• ryzyko jaskry z wąskim kątem przesączania
• ryzyko zatrzymania moczu związanego z zaburzeniami sterczowego odcinka cewki moczowej

Nie stosuje się jej u dzieci i młodzieży poniżej 15 lat.

Dekspantenol i mepyramina to substancje o działaniu miejscowym, stosowane w maściach lub żelach. Dekspantenol przyspiesza regenerację podrażnionej skóry wokół nosa. Mepyramina, będąca lekiem przeciwhistaminowym I generacji, stosowana miejscowo może łagodzić świąd, ale jej dostępność bez recepty jest ograniczona.

Katar i zatoki - kiedy iść do lekarza?

Konsultacji lekarskiej wymaga katar z ropną, żółto-zieloną wydzieliną utrzymującą się dłużej niż 10 dni, co może wskazywać na infekcję bakteryjną zatok. Do lekarza należy się zgłosić, gdy ból zatok lub głowy jest silny, nasila się przy pochylaniu i towarzyszy mu gorączka powyżej 38°C. Niepokojące są również objawy ze strony oczu, takie jak:

• obrzęk i zaczerwienienie powiek
• podwójne widzenie

Konsultacji wymaga także:

• krwawienie z nosa bez wyraźnej przyczyny
• jednostronna niedrożność nosa z towarzyszącym bólem ucha, co może sugerować ciało obce u dzieci lub inne powikłania

Samoleczenie jest niewskazane przy nawracających zapaleniach zatok częściej niż 3-4 razy w roku.